23.09c
Երեվան
շբթ, մյս 09
Օրերս հրապարակած տեղեկութիւններուն համաձայն այս տարուան յունուարէն ի վեր թրքական ապահովական մարմիններու ձեռնարկած գործողութիւններուն հետեւանքով զոհուած են PKK- անդամ քիւրտ 642 զինեալներ:
Մասնաւորապէս երկրի արեւելեան հատուածներուն մէջ երկու տարիէի ի վեր սկիզբ առած բախումները կը շարունակուին եւ շատ մը պարագաներու «անհաւասար» պայմաններու մէջ եղած մարտերուն ընթացքին քրտական PKK-ն կը յաջողի թիրախային հարուածներ տալ թրքական բանակին:
Անգարայի քաղաքական խոհանոցներուն մէջ վճռուած քիւրտ «անջատողականներ»ուն դէմ մարտեր իրականացնելու որոշումը յաճախ կը բախի լուրջ դժուարութիւններու, իսկ «քրտական գործօն»ը քաղաքական հարթակ փոխադրելու մօտեցումը այս հանգրուանին տեղ չունի Անգարայի գործելաոճին մէջ:
Աւելին Թուրքիոյ նախագահը եւ իր համախոհները փորձեցին ու դեռ ալ կը փորձեն ջլատել քրտական քաղաքական ցանկացած ուժի ներկայութիւնը:
Այսօրուան դրութեամբ «քիւրտերու դատ»ը ներկայացնող հիմնական ուժը կը համարուի HDP-ն, որուն առաջնորդները մինչեւ այս պահը կը շարունակեն բանտարկուած մնալ:
Այսօր Անգարա ընտրած է բախման ուղին: Ան մէկ կողմէ կը փորձէ ուժգին եւ ցաւցնող հարուածներ հասցընել PKK-ին եւ միւս կողմէ ջլատել եւ տկարացնել երկրի քաղաքական տեսադաշտին մէջ երեւցող քաղաքական ցանկացած ուժ, որը կարողութիւնը ունի առկայ տարաձայնութիւնները քաղաքական հարթակ տանիլ:
Թուրքիա ընտրած է զինեալ պայքարի ուղին:
Ու այստեղ զարմանալու տեղիք կայ, որովհետեւ պետական մտածողութեան մը կրողը հանդիսացող ցանկացած քաղաքական ուժ (այս պարագային AKP-ն) իրաւունք չունի նման վտանգաւոր մօտեցումով հանդէս գալ:
Զինեալ պայքարը անիրաւուածներուն, իրենց իրաւունքներէն զրկուածներուն, բողոքելու տեղ եւ իրաւունք չունեցողներուն, հարստահարուածներուն եւ դատ ունեցողներուն պայքարելու միջոցն է:
Պետութիւնները այդպէս չեն շարժիր:
Չարակամ միջոցներով, արիւնով եւ բռնութեամբ գործող ցանկացած «սիստէմ» կը մատնէ իր թուլութիւնը երկրին առջեւ ծառացած խնդիրները լուծել չկարենալու տեսակէտէն:
Ու այսօր Թուրքիոյ մէջ տիրող ընդհանուր իրավիճակը կը մատնէ այն մասին, որ իշխանութիւնները յայտնուած են բաւական բարդ դրութեան մը առջեւ:
Այս դրութեան մէջ, եթէ Էրտողան կարեւոր զիջումներու չերթայ եւ շարունակէ նոյն գործելաոճով գործել, ապա Թուրքիոյ մէջ ներքին արիւնայեղութեան սենարը կրնայ դառնալ իրականութիւն:
Քրտական PKK-ին համար «զինեալ պայքար»ը ներկայիս այլընտրանք չունի, մանաւանդ որ քաղաքական երկխօսութեան ճանապարհով հրապարակ ելած բոլոր «քրտական ձայներ»ը մատնուած են անել դրութեան:
Այս բոլորին առընթեր կարեւոր է հասկնալ, որ Անգարայի ունեցած մօտեցումները ամէնէն աւելի կը խոցեն թուրք-քիւրտ համատեղ ապրելու գաղափարը:
Գալով հայկական ճակատին ու կապուած թուրք- քրտական յարաբերութիւններուն գոյութիւն ունին բաւական վնասակար կարծրատիպեր, որոնց մասին կարելի է աւելի երկար խօսիլ այլ առիթներով:
Եւ այստեղ կարեւոր է հասկնալ, որ հինէն ի վեր առկայ «թող թուրքերը եւ քիւրտերը իրար միս ուտեն եւ մենք օգտուինք» տեսակէտը փակուղի տանող մօտեցում մըն է եւ հնարաւոր չէ նման մօտեցումներով ստեղծել շրջանային հարցերը քննող եւ առողջ եզրակացութիւններու յանգող քաղաքական յստակ մօտեցումներ:
