6.09c
Երեվան
ուրբ, մյս 08
«Ֆրանսահայութեան համար ցեղասպանութեան քրէականացումը պահանջող օրինագիծ մը՝ երկրորդական հարց է»,- «Արեւելք»-ին յայտնեց Ֆրանսայի «Կովկաս» կեդրոնի նախագահ՝ դոկտ. Հիլտա Չոպոյեան: Ան նաեւ դիտել տուաւ, որ հայկական կազմակերպութիւններու համակարգման խորհուրդի (CCAF) յայտարարութենէն այն տպաւորութիւնը կը ստեղծուի, թէ Ֆրանսայի Սենատի քուէարկած օրինագիծը, որ ներկայացած է Ֆրանսայի ծերակոյտին, իր բովանդակութենէն պարպուած է. այդ իմաստով հայոց ցեղասպանութեան ժխտումի պատժելիութեան օրէնք մը գոյութիւն ունէր, Ազգային ժողովի քուէարկած բնագիրին մէջ, եւ այդ օրինագիծը այսօր չեղեալ յայտարարուած է ծերակոյտի կողմէն:
«Իրականութեան մէջ այդպէս չէ, որովհետեւ ըստ երեւոյթին ծերակոյտի այդ յատուկ յանձնաժողովը, որ պիտի քննարկէր եւ բարեփոխէր ազգային ժողովի քուէարկած հաւասարութեան եւ քաղաքացիութեան օրէնքը, ջնջած է պարբերութիւն մը, որ իրաւունք չէր տար ֆրանսական ատեաններուն հայոց ցեղասպանութիւնը ժխտողները դատապարտել»,- նշեց դոկտ. Չոպոյեան:
Ան բացատրելով եղելութիւնը, ըսաւ. «Այս ընդհանուր եւ շատ լայն օրինագիծի մէկ կէտը 33-րդ յօդուածը, որ կը վերաբերէր նոր տնօրինումներու դատական յայտ ներկայացնելու կարելիութեան մասին, կ΄ըսէր. «Նոր տնօրինումները դատական յայտ ներկայացնելու կարելիութիւն կ΄ընծայեն ոչ միայն դիմադրական շարժումներուն, այսինքն 2-րդ համաշխարհային պատերազմի դիմադրական շարժումներուն, այլ նաեւ՝ պատերազմական կամ մարդկութեան դէմ ոճիրներու, զոհերու կազմակերպութիւններուն պայմանաւ, որ տուեալ ոճիրները ֆրանսական կամ միջազգային ատեանի մը կողմէ մէկ կամ աւելի անգամներ դատապարտուած ըլլան, ինչ որ առանց ազդելու շարժումներու իրաւունքներու վրայ կը սահմանափակեն միւս կազմակերպութիւններու, ի միջի այլոց հայկական կազմակերպութիւններու, քրէական յայտ ներկայացնելու սանձարձակ հնարաւորութիւնները, որոնք կը միտին պատշաճ վճիռ արձակել»:
Հակասելով այս յօդուածի տրամադրութեան, Ֆրանսայի կառավարութիւնը այս յօդուածին վրայ յաւելուած մը բերած էր, որ կը սահմանէր ժխտուող ցեղասպանութիւններու եւ այլ ոճիրներու յատկանիշները, որ կ΄ըսէր, որ տուեալ ոճիրը ֆրանսական կամ միջազգային ատեանի մը կողմէ դատապարտուած պէտք է ըլլայ: Ինչպէս նաեւ՝ տուեալ ոճիրի ժխտումը, թերագնահատումը կամ հասարակ գործի վերածելը մարդկային խումբի մը կամ անոր անդամներէն մէկուն դէմ, որպէս ատելութեան կամ բռնութեան մղող արարք պէտք է նկատուի:
«Այս յաւելուածն է, որ ջնջուած է ծերակոյտի կողմէ: Այս յաւելուածը արդէն ինքնին իրաւունք չէր տար հայկական կազմակերպութիւններուն կամ որեւէ մարդկային իրաւունքներու կազմակերպութեան, յայտ ներկայացնելու՝ հայոց ցեղասպանութեան ժխտումը դատապարտելու եւ քրէականացնելու համար: Այնպէս որ առաջին օրէն, իմ վերլուծական կարծիքս այն եղաւ, որ Ազգային ժողովին կողմէ յուլիսին քուէարկուած այդ օրինագիծը, որ տակաւին չենք հասկցած ինչո՞ւ հայկական կազմակերպութիւններ եւ ֆրանսական քաղաքական դէմքեր կը ներկայացնեն, որպէս հայոց ցեղասպանութեան յիշողութիւնը պաշտպանող եւ ժխտումը դատապարտող եւ քրէականացնող օրէնք: Իրականութեան մէջ այդ յօդուածը չէր ծառայէր հայոց ցեղասպանութեան պարագային», -բացայայտեց դոկտ. Չոպոյեան:
Ան իր մեկնաբանութիւնները շարունակելով, ըսաւ. «Պայմանները, որոնց մասին խօսեցայ, այդ պայմանները հայոց ցեղասպանութիւնը չի լրացնէր. իսկ երբ կը խօսուի ատելութեան եւ բռնութեան մղող արարք ցեղասպանութեան ժխտումի մասին, ոչ մէկ ատեն, ոչ մէկ ֆրանսական ատեան կամ միջազգային ատեան այս պարագան նկատի չէ ունեցած: Հրեական ցեղասպանութեան մասին միշտ ըսուած է, որ բռնութեան մղող արարք է: Հայոց ցեղասպանութեան պարագային, յիշեցէք Փերինչէքի դատին վճիռը եւրոպական ատեանի կողմէ՝ ոչ մէկ ատեն նկատի չէ առնուած, որպէս բռնութեան կամ ատելութեան մղող կոչ:
Ֆրանսական այս օրինագիծի թիւ 38-րդ յօդուածի 2-րդ կէտը կը կրկնէ այս պայմանները, այսինքն պատերազմական ոճիրներու, մարդկութեան դէմ ոճիրներու, 24-րդ յօդուածի թիւ 5 պարբերութեամբ նշուած, թշնամիի հետ համագործակցութեան ոճիրներու եւ յանձագործութեան փառաբանութիւն: Այն պարագային երբ տուեալ ոճիրներու յանցագործներու ֆրանսական կամ միջազգային ատեանի մը կողմէ մէկ կամ մէկէ աւելի անգամներ դատապարտուած է»:
«Արեւելք»-ի զրուցակիցը, եզրակացնելով իր կարծիքը այս օրէնքին մասին, ըսաւ. «Եթէ այս օրէնքը ընդունուի, թէկուզ այս կէտերով, հայոց ցեղասպանութեան պաշտպան հանդիսացող կազմակերպութիւններ իրաւունք չեն ունենար, նոյնիսկ յայտ ներկայացնելու, որովհետեւ կազմակերպութիւնները այդ ծիրին մէջ չեն իյնար»:
«Կովկաս» կեդրոնի նախագահ մատնանշեց նաեւ, թէ այս հարցը ունի քաղաքական երես եւ այդ առումով ըսաւ. «Ինչպէս բոլորս գիտենք, Ֆրանսայի գործող նախագահը Ֆրանսուա Հոլլանտ, երկար տարիներէ ի վեր կ΄ըսէ եւ կը կրկնէ, որ ինք իր ամբողջ կարելիութիւնները ի գործ պիտի դնէ, որպէսզի հայոց ցեղասպանութեան ժխտումը դատապարտուի եւ այլն...: Այս հարցը շատ աւելի բարդ խնդիր է: Հարցն այն է, որ այնքան պարզեցուած ձեւով կը ներկայանայ խնդիրը հայ հասարակութեան, որ մեկնաբանութիւններով դէպի սխալ ուղութիւն կը տանի, մասնաւորաբար հայկական կազմակերպութիւններու համակարգող մարմնին բացատրութիւնները»:
«Խնդիրը շատ աւելի բարդ է, ո՛չ միայն հայոց ցեղասպանութեան եւ Թուրքիոյ խնդիր է, այլ խնդիրը ֆրանսական հանրային կարծիքի հետ մեծ առնչութիւն ունեցող խնդիր է: Ֆրանսայի մէջ գործող կազմակերպութիւններ կան, որոնք արդէն մօտ 15 տարիներէ ի վեր, ցեղասպանութեան ճանաչումէն ի վեր, կը պայքարին, որ այդ ճանաչումին չյաջորդէ ցեղասպանութեան ուրացման պատժելիութեան օրէնք մը: Պարզապէս, որովհետեւ այդպիսի օրէնք մը միայն գոյութիւն ունի հրէական ցեղասպանութեան համար: Հրէական ցեղասպանութեան (Հոլոքոստ) վերաբերող օրէնքը շատ վատ ընդունուած է Ֆրանսայի հասարակութեան կողմէ, բայց, որովհետեւ Ֆրանսայի հողին վրայ եւ Եւրպայի մէջ պատահած է, մամուլը եւ ընդդիմացողները չեն համարձակիր հրէական ցեղասպանութեան պարագային այս օրէնքին դէմ արտայայտուիլ: Կ΄արտայայտուին միայն ըսելով, որ վատ օրէնք մըն է, բայց չեն ըսեր, որ պէտք է այդ օրէնքը վերափոխութեան ենթարկուի», աւելցուց ան:
«Կովկաս» կեդրոնի նախագահ, «Արեւելք»-ի հետ զրոյցը շարունակելով, ըսաւ. «Ես երկար տարիներէ ի վեր, այս համայնքի ամբողջ ուժերը՝ այս օրինագիծի վրայ կեդրոնացնելու գաղափարին եւ քաղաքականութեան դէմ եղած եմ, եւ ընդդիմացած եմ: Մի քանի տարիներէ կ΄ըսեմ, որ մենք շատ աւելի հրատապ խնդիրներ ունինք, որոնք ոչ մէկ լուծում կը գտնեն, մասնաւորաբար կապուած Ֆրանսայի արտաքին քաղաքականութեան, սուրիահայութեան վիճակին, Ազրպէյճանին զէնք եւ ռազմական սարքեր ծախելու ֆրանսական քաղաքականութեան, Ազրպէյճանի՝ Ֆրանսայի մէջ գործածած միջոցներուն, որ մեծ վնաս կը հասցնէ հայկական շահերուն, Ղարաբաղի հարցին եւ այլն...: Դժբախտաբար, այսօր, տակաւին կը շարունակուի Ֆրանսայի մէջ բոլոր ուշադրութիւնը միայն ու միայն այս անկարելի եւ երկրորդական կարեւորութիւն ունեցող օրէնքին վրայ կեդրոնանալ:
«Այսօր նաեւ՝ պէտք է հարց տալ, թէ որո՞ւն կը նպաստէ այս հարցի մշտենջաւորումը: Քաղաքական խոստումներ եղած են հայ համայնքին, խոտումներուն համար միջնորդ հանդիսացած անձնաւորութիւններ կան այսօր, որոնք տակաւին կը շարունակեն այս պատժելիութեան խնդիրը օգտագործել, աւելորդ ձեւով զբաղեցնելու հայ համայնքը, այս խնդրի լուծման կամ կէս լուծումներու ձեւով», եզրափակեց «Արեւելք»-ի զրուցակիցը:
