17.33c
Երեվան
երք, հլս 07
«Արեւելք»ի հարցերուն կը պատասխանէ հայրենադարձուած ՝ Կարօ Փամպուքճեան
-Վերջին շրջանին կը նկատենք, որ համացանցի վրայ յատկապէս սփիւռքահայերու կողմէ քննադատութիւներ կը լսուին Հայաստանի տարբեր ոլորտներու ոչ բարենպաստ վիճակի մասին: Ինչպէ՞ս կը մեկնաբանէք այս դրութիւնը:
Ինծի համար մեծ մտահոգութիւն է այդ երեւոյթը, որ քննադատութիւններ կը տեսնենք սփիւռքահայերու կողմէ, որոնք դուրսէն գալով եւ ամիս մը այստեղ մնալով քննադատութեան կ՚անցնին։ Ես կը կարծեմ, որ հիմնական հարցը, քննադատութենէն աւելի, մարդուս հայացքն է, մօտեցումն է, թէ ինք ի՞նչ կ'ուզէ տեսնել այնտեղ, եթէ կ'ուզէ թերութիւններ տեսնել, անշուշտ պիտի խօսի թերութիւններու մասին: Այս օրերուն քննադատելը եղած է մօտայիք (նորաձեւ), մարդիկ միշտ քննադատելու պատրաստ են: Ես հարց պիտի տամ բոլոր քննադատողներուն, թէ միայն քննադատելով ի՞նչ է իրենց ուզածը։ Ի վերջոյ շատ հեշտ է քննադատել ներկայ վիճակը, ինչպէս որ անցեալին ալ կ'ընէին, բայց իմ կարծիքովս ճիշդը լուծումներու մասին կը մտածելն է:
Ի դէպ հոռի երեւոյթներու կը հանդիպինք շատ երկիրներու մէջ, եւ կարեւորն այն է, որ բոլոր հարցերուն նայինք համբերութեամբ եւ աշխատինք...։ Մեր մտածելու կարողութիւնը, ուժը գործադրենք ոչ թէ քննադատելու, այլ լուծումներու մասին խօսելու, մեր ձայնը հասցընելու համար իշխանութեան եւ ատոր մէջ ըլլայ սէր եւ ոչ՝ ատելութիւն:
-Գիտենք որ Լիբանանն ալ դժուար խնդիրներու առջեւ է, իսկ եթէ Երեւանի եւ Պէյրութի միջեւ համեմատական մը ընենք, ի՞նչ են ընդհանուր համեմատութեան կէտերը:
Եթէ Լիբանանի վիճակը Հայաստանի այսօրուան վիճակին հետ համեմատենք, ապա պիտի ըսեմ, որ Լիբանանի աղբահանութեան վիճակը շատ բարդ խնդիր է, քան Հայաստանի այդ ոլորտի խնդիրները։ Եւ կրնամ ըսել, որ այդ բարդ վիճակին պատճառով լիբանանահայութեան մեծամասնութիւնը այսօր կ'ապրի աղբի մէջ, աղբը ամէն օր սարսափելի եւ ահռելի ձեւով իր հոտը դուրս կու տայ եւ մարդիկ կը քննադատեն ու կը քննադատեն... Իսկ Հայաստանի պարագային, աղբի կուտակումներ, այո՛, ես ալ կը տեսնեմ, բայց այդքան ալ շատ մեծ խնդիր չեմ սեպեր ատիկա, պարզապէս ամէն մէկը պտք է ճիշդ ձեւով հաւաքէ եւ դնէ իր աղբը, այդպիսով ամէն մէկս մեր բաժինը բերած կ'ըլլանք հարցի լուծման. փոխանակ գանգատելու խաւարին դէմ, լաւ է որ մոմ մը վարենք եւ այդ մոմի լոյսով լուսաւորենք այդ առկայ խաւարը։
Ես կը կարծեմ, որ մենք ալ մեծ ընելիք ունինք այս հարցին մէջ, ժողովուրդը իր դերը պիտի ունենայ այդ հարցերու նուազեցման մէջ եւ ոչ թէ, ինչպէս որ շատեր կ'ընեն, մասնաւոր տաղտուկ ստեղծելու համար, նկարեն եւ սկսին համացանցի վրայ դնել, այսպիսի խաղեր ալ կան դժբախտաբար:
Ամենակարեւորը, հայուն գիտակցութիւնը բարձրացնելն է, այդ գիտակցութիւնն է, որ մեզի կը փրկէ, կ'օգնէ, որ այս վիճակէն դուրս գանք եւ ցոյց տանք, որ մենք մեր երկիրը կը սիրենք, իր բոլոր վիճակներով:
-Չմոռնանք որ ամէնէն կարեւորը ապահովութիւնն ու անվտանգութիւնն է Երեւանի մէջ, դուք այդ առումով ինչպէ՞ս կը գնահատէք ընդհանուր դրութիւնը:
Գալով անվտանգութեան հարցին, ես կը վստահեցնեմ՝ Հայաստանը ապահով երկիր է: Ինծի հետ յաճախ պատահած է, որ գիշերով դուռս չեմ կղպած եւ ապահով մնացած եմ, ոչ մէկը գալով տունս չէ մտած. գիշերները երիտասարդները երբ ուշ ժամերուն տուն պիտի գան, շատ ապահով կրնան քալել Երեւանի փողոցներուն մէջ եւ այս ապահովութիւնը ամէն երկրի մէջ չենք գտներ: Այս երկիրը ապահով երկիր է, հայ ժողովուրդը հրաշալի ժողովուրդ է, եւ կը հաւատամ, մենք բոլոր հարցերը շատ դիւրութեամբ կրնանք հարթել, այդ մէկը մեզմէ կը պահանջէ կամք եւ հաւատք, շարունակել պահել մեր հաւատքը մեր երկրին հանդէպ, որովհետեւ այդ է մեր գրաւականը:
-Ինչպէ՞ս կը մեկնաբանէք հարցերը քննադատաբար ներկայացնելու եւ փոխարէնը ոչինչ ընելու մօտեցումը:
Քննադատութիւններու խնդրով, ինչքան որ կը հետեւիմ եւ կը տեսնեմ գրառումները, մարդիկ միշտ վատը տեսնելու տրամադրուած են, սակայն շատ լաւ կողմեր ալ կան: Քննադատող անձը նախ պէտք է ինքզինք քննադատէ, նախ այդ հարցին մէջ իր յանցաւոր ըլլալը տեսնէ եւ ոչ թէ քննադատելու սիրոյն գրառում կատարէ: Այս հարցին վերաբերեալ շատ զգոյշ պէտք է ըլլանք, շատ նուրբ հարց է այս մէկը, որովհետեւ հազարաւոր մարդիկ կը կարդան այդ գրառումները, բան մը որ ոչինչով նպաստ պիտի բերէ մեր երկրին՝ Հայաստանին։
-Ի՞նչ ռազմավարութիւն, ի՞նչ մօտեցում պէտք է որդեգրէ հայութիւնը այսօր Հայաստանի մէջ գլուխ ցցած հարցերը լուծելու համար:
Իմ կարծիքով, այս քննադատութեան ալիքներու մեծ մասը արհեստածին են, հիմա աղբի, բնապահպանութեան, ծառերու քանդման սենարն է շահարկուողը, յաջորդին ուրիշ սենարներ կը պատրաստուին, ասոնք բոլորը դաւադիր սենարներ են, որոնց ետեւը հսկայական ուժեր կ'ան.... Հետեւաբար, իմ թելադրանքս է, որ զգոյշ ըլլանք ամէն մէկ գրառումի պարագային, որ կը գրենք եւ առիթ չտանք այդ ուժերուն, որոնք կ'ուզեն երկիրը խանգարել այս միջոցներով:
Պէտք է բոլորս ալ մեր աջակցութիւնը բերենք, մեր ձեռքը երկարենք, տեսնելով բոլոր սխալ կողմերը, փորձենք դէպի լաւը, դէպի ճիշդը երթալ եւ պիտի յաջողինք, որովհետեւ, ինչպէս ըսի, հայը ունի կամք եւ հաւատք: Սա է իմ տեսլականս եւ կը հաւատամ, որ եթէ այսպէս փորձենք նայիլ հարցին, պիտի յաղթահարենք բոլոր դժուարութիւնները:
-Կը նկատենք, որ Հայաստանը ունի բնապահպանական խնդիրներ, այսօր աղբի խնդիրը շեշտուած է, կայ Սեւանի հարցը եւայլն, որոնք լուրջ մարտահրաւէրներ են Հայաստանի համար, դուք ի՞նչ կ'առաջարկէք:
Աշխարհի բոլոր կողմերը, որեւէ երկիր չի գտնուիր, որ աղբի հարց չունենայ: Չեմ կարծեր, որ այն երկիրները, որոնք իրենց աղբի եւ բնապահպանութեան հարցերուն լուծում գտած են, շատ աւելի խելացի են մեզմէ, պարզապէս իրենք իրենց ժողովուրդները դաստիարակած են եւ անոնց գիտակցութիւնը բարձրացուցած են, որպէսզի ժողովուրդը գիտնայ, թէ իր աղբին հետ ինչպէս պիտի վերաբերի եւ ինչպէս բնութիւնը պահպանէ:
Ես կը տեսնեմ, որ նախ մեր գիտակցութիւնը պէտք է բարձրանայ այս խնդրին հանդէպ, գիտնանք, որ դաւադրութիւն կայ այս հարցով պետութեան հանդէպ: Այս առումով, մեր գիտակցութիւնը բարձր պահենք եւ երթանք առաջ։ Մեր քննադատութիւններուն մէջ ըլլայ սէր եւ օգնենք իրար, որովհետեւ ուրիշ ճար չունինք, այն ինչ որ կը խօսինք, այն ինչ որ մեր պատանիներուն ու երիտասարդներուն պիտի փոխանցենք, այդ բոլորին պատասխանատուն մենք ենք, եկող սերունդին ապագան մտածելով, պէտք է զգոյշ ըլլանք ամէն մէկ խօսքի եւ ամէն մէկ առնուած քայլի նկատմամբ:
