22.65c
Երեվան
ուրբ, հնս 19
«Արեւելք»ի հարցերուն կը պատասխանէ հալէպահայ հրապարակախօս՝ Յակոբ Նալպանտ (Տըլտլեան):
-Ինչպէ՞ս է ներկայիս Հալէպի տնտեսական ընդհանուր իրավիճակը եւ ի՞նչ են ժողովուրդին տնտեսական մտահոգութիւնները:
Սուրիական տասնամեայ պատերազմը շատ բացասականօրէն ազդեց Սուրիոյ ժողովուրդի տնտեսական վիճակին վրայ: Գաղթը, շրջափակումը, ելեկտրականութաեան նուազ մատակարարումը եւ տակաւին ոչ ամբողջական ապահով վիճակները անպայման իրենց խոր եւ քանդող ազդեցութիւնը կը ձգեն Հալէպի արդիւնաբերական, առեւտրական շուկայի եւ ընդհանրապէս ժողովուրդի կենսամակարդակի եւ գնողունակութեան վրայ:
-Վերջերս շատ կը լսենք սուրիական դրամին դիմաց տոլարի տատանումին, բարձրացումին մասին, այդ մէկը ինչո՞վ կ'ազդէ ժողովուրդին ապրելակերպին վրայ:
Այո, Սուրիոյ մէջ տոլարի արժէքի խիստ եւ անկանխատեսելի տատանումներ կը գրանցուին, որոնք տնտեսական շուկան եւ գիները կը մղեն դէպի անկայունութեան դուռը եւ կ'արձանագրուին Սուրիոյ ժողովուրդի համար շատ բարձր գնաճի ցուցանիշներ:
-Որեւէ յստակ պատճառ մը կա՞յ այս տատանումներուն:
Պատճառները շատ են. առաջինը արեւմտեան երկիրներու Սուրիոյ շրջափակումն է, արդիւնաբերութեան, գիւղատնտեսութեան քանակներու կտրուկ նուազումը, փէթրոլի հորերու՝ ամերիկեան հովանաւորութիւնը վայելող քիւրտ անջատողական ուժերու ձեռքը գտնուիլը, որոնցմէ Սուրիոյ կառավարութիւնը չի կրնար օգտուիլ: Այս եւ ուրիշ քաղաքական պատճառներու արդիւնք են տոլարի մեծ տատանումներն ու գնաճի բարձր ցուցանիշները:
-Գիտենք, որ Սուրիոյ պետութիւնը բաւական մեծ գումարային եւ ոսկիի պահուստներ ունի, այդ միջոցներով արդե՞օք կարելի չէ դէմը առնել այս տնտեսական պատերազմին։
Սուրիոյ պետութիւնը իր դէմ ծրագրուած հզօր տնտեսական պատերազմը կրցաւ դիմակայել: Վնասները ահռելի են, ժողովուրդը աղքատացաւ եւ մուտքերը կտրուկ անկում կրեցին: Պետութիւնը իր հնարաւորութեան սահմաններուն մէջ կ'օժանդակէ ժողովուրդին, ըլլայ հացի ցած գինը պահպանելով, ձրի բուժումով եւ անվճար համալսարաններով: Թոշակառուները տակաւին կը ստանան իրենց բաժին հասած ամսականները, որ մեծ գումար չի կազմեր: Կարծէք թէ կառավարութիւնն ու ժողովուրդն ալ սկսած են յարմարոիլ «պատերազմական տնտեսութիւն» հասկացութեան հետ, որ յուսամ շուտով կը փոխարինուի «վերականգնման տնտեսութիւն» եզրոյթով:
-Հալէպահայ գործարարները ի՞նչ վիճակի մէջ են այսօր , ի՞նչ մտահոգութիւններ ունին: Գիտենք, որ քիչ չէր թիւը այն հալէպահայերուն, որոնք մեծ ներդրումներ կատարած էին Շէյխ Նաժժարի, ինչպէս նաեւ ճարտարարուեստական այլ գօտիներու մէջ; Արդեօք անոնք վերադարձի կամ իրենց գործարանները վերաբանալու մասին կը մտածե՞ն, տեղեկութիւններ ունի՞ք այդ մասին։
Հայ տնտեսվարողները մեծամասնութեամբ արդէն գաղթած են, մնացած են սակաւաթիւ գործարարներ: Հայերու աշխատանոցները՝ Շէյխ Նաճճարի, Ռամուսէի եւ Շըքայյէֆի մէջ կամ փլած են, կամ ալ թալանուած: Իմ ունեցած տուեալներով անոնք չեն հետաքրքրուած իրենց գործատեղերու վերականգնմամբ, այլ բոլորը կը սպասեն յարմար առիթը՝ այդ կառոյցները ծախելու եւ Սուրիայէն ընդմիշտ հեռանալու: Հիասթափութիւնը շատ խոր է եւ անբուժելի: Պատկերաւոր կերպով ասած եւ իմ տպաւորութեամբ հալէպահայ գործարարները այսօր ձեւով մը իրենց ձեռքերը լուացած են Հալէպէն։ Փոքր գործատեղիներու վարպետներն ալ ձեւով մը կը շարունակեն իրենց կեանքը, օրուայ հացը վաստակելու նպատակով:
