4.09c
Երեվան
երկ, փտր 23
Թեհրանահայ համայնքային գործիչ՝ Հենրիկ Խալոյեան կը գրէ՝
Թիֆլիս այցելութեամբ աւելին է պատկերաւորուում հայութեան նկարագրային կերպարը. սկսած Ցարական Ռուսաստանից, մինչ Թումանեանական Վերնատունը մինչ Առաջին Հանրապետութիւն եւ մինչ այսօր...
Մեր աշխարհացրիւ մտաւորականութինը, մեծահարուստ գործարարները եւ քաղաքա-զինուորական դէմքեր ու այլազան հանրայայտ գործիչներ... որոնք առաւել նպաստել են իրենց ծննդավայրին ու մարդկութեանը քան Հայ Ազգին ու մեր պետականութեանը...
Ու հարց է ծագում՝ որ մեր դարաւոր պետականազրկութեան արդիւնքն է մեր «աշխարահաքաղաքացի» լինելու նկարագիրը, թէ մեր մտաւորականութեան աշխարհաքաղաքացիութեան արդիւնքն է պետականազրկութիւնն ու լիակատար «Ազգ-Պետութիւն» չդառնալը:
Ի հարկէ եթէ Րաֆֆին, Թումանեանը, Արամ Խաչատրեանը, Փարաճանովը, Ղազարոս Աղայեանը, Մանթաշովը ու բազմաթիւ մեծ-անուններ, որ նկատեցիք հանգչած են Թիֆլիսում՝ մնային իրենց գիւղերում արդեօք կը դառնային մեր այս միջազգային դէմքերը եւ հայութեան պարծանքը, թէ...
