Այսօր Հայաստանի մէջ պիտի նշուի հալէպահայ գրող Թորոս Թորանեանի ծննդեան 90-ամեակը:
Հայաստանի գրողներու միութիւնը եւ մասնաւորապէս ՀՀ սփիւռքի նախարարութիւնը գեղեցիկ միտք յղացած է ըստ արժանւոյն յիշելու եւ նշելու գրողի մը յոբելեանը, որուն կեանքի իւրաքանչիւր փուլի ընթացքին թելադրական շեշտերով կ'ուրուագծուի երկիր Հայաստանը: Թորանեան, ամէն բանէ առաջ հայրենասէր գրող է: Հեռու ձեւական մօտեցումներէ եւ կեղծ բարոյախօսութենէ՝ ան իր կեանքի կարեւոր մէկ մասը յատկացուցած է խօսելով իր ու մեր հայրենիքին մասին:
Ուր որ գտնուած է՝ սիրած է ներկայացնել այդ հայրենիքը եւ որու հետ որ զրուցած է, ուզած է բացատրել եւ ապացուցել, որ առանց հայրենիք- Հայաստանին անհեթեթ եւ անիմաստ են մեր բոլոր պսակումները:
Հալէպի, Դամասկոսի, Գամիշլիի, Լաթաքիոյ, Քեսապի, Պէյրութի, Նիկոսիոյ, Ամմանի, Աթէնքի եւ նոյնիսկ Պոլսոյ մէջ իր ունեցած ելոյթներուն ընթացքին Թորանեան խօսած է յանուն Հայաստանի: Եւ ուր որ գտնուած է՝ փորձած է ամէն գնով «կտոր մը Հայաստան» կերտել:
Սուրիոյ պատերազմին հետեւանքով ստեղծուած պայմաններուն հետ Թորոս Թորանեան, կամ ինչպէս շատերը կը սիրեն զինք անուանել Տոքթոր Թորոսը շատերու նման տեղափոխուած է Հայաստան:
Եւ ուշագրաւն այն է, որ միշտ եռանդուն մնալով, ոչ մէկ անգամ դժգոհութիւն յայտնած է տեղի ունեցած փոփոխութիւններուն առթիւ:
Հեշտ չեղաւ հալէպահայերուն վիճակը: Մեծ կորուստներով եւ ծանր պատերազմի դրուագներով պատուեցաւ անոնց կեանքը:
Ու այս բոլորին առընթեր պարզ էր ու բնական, որ շատ մը սուրիահայեր դժգոհութեամբ պիտի խօսէին իրենց նոր միջավայրին ու պայմաններուն մասին:
Շատ բնական պիտի համարել այդ դժգոհութիւնը ու մեծապէս գնահատել այն մարդիկը, որոնք ինչ-ինչ դժուարութիւններէ անցնելով հասան ապահով ափ ու քաջալերեցին իրենց հայրենակիցները, որ նոյն քայլին դիմեն:
Տոքթորը եղաւ անոնցմէ, որ բառին ամբողջական իմաստով ապրեցուց այդ սէրը:
Սէրը առ հայրենիք ու հաւատքը աւելի պայծառ ու խաղաղ երկինք մը ունենալու իմաստով:
Այսօր այդ հայրենիքը կը պատուէ իր որդին:
Պատիւը մէկու մը, որուն գիտակցական կեանքի բոլոր գարուններուն մէջ հայրենիքը եղած է մշտական ներկայութիւն:
Ի պատիւ մեր նուիրեալներու եւ ի փառս հայրենիքի սահմանները իրենց արիւնով պահպանող հերոսներուն:
Թորանեանի համար ամէնէն մեծ վկայութիւնը հայրենիքի սահմանները ապահով ու յաղթական տեսնելն է:
Թորոս Թորանեան այսօր ի պատուի է ու զինք պատուելով պատուած պիտի ըլլանք Մեծ Եղեռնի գեհենէն անցած մեր նախնիներու յիշատակը:
Անոնց, որոնք ծնունդ առին գեհէնէն մէկ քայլ անդին ու վճռեցին հպարտ հայացքով քալել կեանքի ճանապարհով:
«Արեւելք»