1.86c
Երեվան
չրք, ապր 15
Ժամանակն է, որ ԱՄՆ-ն վերադառնայ Հարաւային Կովկաս: Այս մասին Newsweek-ի էջերուն գրած են Լիխաիա համալսարանի միջազգային յարաբերութիւններու ամպիոնի դոցենտ Արման Գրիգորեանը եւ Morning Institute-ի հիմնադիր ու Ատրպէյճանի մէջ Meydan TV-ի նախկին տնօրէն Էմին Միլըրը:
«Երբ անցեալ տարուան աշնան Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի միջեւ լարուածութիւնը վերաճեցաւ պատերազմի, ԱՄՆ-ն ակնյայտօրէն ներգրաւուած չէր ռազմական գործողութիւնները դադրեցնելու դիւանագիտական ջանքերուն:
Քարոզարշաւէն սկսած ՝ Պայտընը Թրամփի վարչակազմը յորդորեց աշխատիլ եւրոպացի գործընկերներուն հետ ՝ հակամարտութիւնը դադրեցնելու համար ՝ ուղեկցելով մտահոգութեամբ այն մասին, որ ամերիկեան եւ եւրոպական դիւանագիտական կրաւորականութիւնը Մոսկուային լիովին ազատութիւն կու տայ տարածաշրջանին մէջ:
Սակայն Եւրոպայի եւ Ամերիկայի մասնակցութիւնը մնաց աննշան, եւ պատերազմը Լեռնային Ղարաբաղի մէջ աւարտեցաւ Ռուսաստանի միջնորդութեամբ կրակի դադարեցմամբ: Թուրքիան, որպէս Ատրպէյճանի դաշնակից, հակամարտութեան այլ կարեւոր արտաքին դերակատար էր, բայց ան կը համագործակցէր Մոսկուայի հետ, որ մղեց պատերազմողներուն զէնքը վար դնել:
Հարաւային Կովկաս վերադառնալը պէտք չէ մրցակցային ըլլայ: Ռուսաստանի եւ Թուրքիոյ ՝ տարածաշրջանի միւս կարեւոր պետութիւններու հետ մրցակցութիւնը միայն կը խանգարէ Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի միջեւ կայուն խաղաղութիւն հաստատելուն: ԱՄՆ-ի եւ Ռուսաստանի յարաբերութիւններն այժմ կրնան ունենալ իրենց խնդիրները, բայց այդ չի բացառեր համագործակցութիւնը երկու երկիրներու համար ռազմավարական նշանակութիւն ունեցող այլ ոլորտներու մէջ:
Բացի տարածաշրջանին մէջ քաղաքական աշխոյժ գործունէութենէն՝ Միացեալ Նահանգները պէտք է լուրջ մարդասիրական ջանքեր գործադրէ` օգնելու վերականգնել Լեռնային Ղարաբաղի վնասուած ենթակառուցուածքը:
ԱՄՆ-ն պէտք է խրախուսէ ամերիկեան ընկերութիւններու կողմէ մասնաւոր հատուածի ներդրումները, որոնք նորարարութիւն եւ տնտեսական հնարաւորութիւններ կը բերեն: Ան պէտք է միջոցներ յատկացնէ հայ եւ ատրպէյճանական ընկերութիւններու համատեղ մասնակցութիւն պահանջող նախագիծերու համար: ԱՄՆ-ը պէտք է նաեւ խթանէ միւս կողմի տեմոնիզմի (նենգաւորութեան) դէմ պայքարի նախագիծեր ՝ ինչպէս հայերու, այնպէս ալ ատրպէյճանցիներու համար:
