• 60
• 13/06/2026

Հրաժեշտ՝ Ալիս Մանուկեանին. Գրեց՝ Բագրատ Էսդուգեան

93 տա­րեկան էր երբ մա­հացաւ։ Ետին թո­ղուց մեծ վաս­տակ եւ բա­րի յի­շատակ։ Իր մա­հը կո­րուստ մըն է, լուրջ բաց­թո­ղում մը, երաժշտա­կան գետ­նի վրայ։

Նախորդ շա­բաթո­ւայ հա­մայնքա­յին կա­րեւոր կո­րուստը օփե­րայի մե­ներգչու­հի Ալիս Մա­նու­կեանի մա­հը եղաւ։ Տի­կին Մա­նու­կեան մեր յի­շողու­թեան մէջ դրոշ­մո­ւած է իր մեծ նո­ւիրու­մով։ Ան կա­տարեալ գի­տակ­ցութիւ­նով մեր­ձե­ցաւ իր արո­ւես­տին, միշտ հա­ւատա­րիմ մնա­լով աշ­խա­տան­քի կա­րեւո­րու­թեան սկզբունքին։ Միշտ կ՚ըն­դա­ռաջէր իրեն ուղղած հրա­ւէր­նե­րուն եւ ամե­նայն լրջու­թեամբ կը կա­տարէր ստանձնած պար­տա­կանու­թիւնը։ Բա­րի բուն իմաս­տով պար­տա­ճանա­չու­թեան մարմնա­ցումն էր Տի­կին Ալիս Մա­նու­կեանը։ Նոյ­նիսկ յա­ռաջա­ցած տա­րիքին կ՚ու­զէր հարստաց­նել իր եր­գա­ցան­կը իրեն հա­մար հա­րազատ թո­ւացող նոր գոր­ծե­րով։ Այդ ծի­րէն ներս ու­րախ յի­շողու­թիւն մըն է մե­զի հա­մար Հեն­րիք Անա­սեանի հան­րա­ծանօթ «Ափ մը հող» յօ­րինու­մի կա­տարու­մը։

Նախորդ շա­բաթո­ւայ հա­մայնքա­յին կա­րեւոր կո­րուստը օփե­րայի մե­ներգչու­հի Ալիս Մա­նու­կեանի մա­հը եղաւ։ Տի­կին Մա­նու­կեան մեր յի­շողու­թեան մէջ դրոշ­մո­ւած է իր մեծ նո­ւիրու­մով։ Ան կա­տարեալ գի­տակ­ցութիւ­նով մեր­ձե­ցաւ իր արո­ւես­տին, միշտ հա­ւատա­րիմ մնա­լով աշ­խա­տան­քի կա­րեւո­րու­թեան սկզբունքին։ Միշտ կ՚ըն­դա­ռաջէր իրեն ուղղած հրա­ւէր­նե­րուն եւ ամե­նայն լրջու­թեամբ կը կա­տարէր ստանձնած պար­տա­կանու­թիւնը։ Բա­րի բուն իմաս­տով պար­տա­ճանա­չու­թեան մարմնա­ցումն էր Տի­կին Ալիս Մա­նու­կեանը։ Նոյ­նիսկ յա­ռաջա­ցած տա­րիքին կ՚ու­զէր հարստաց­նել իր եր­գա­ցան­կը իրեն հա­մար հա­րազատ թո­ւացող նոր գոր­ծե­րով։ Այդ ծի­րէն ներս ու­րախ յի­շողու­թիւն մըն է մե­զի հա­մար Հեն­րիք Անա­սեանի հան­րա­ծանօթ «Ափ մը հող» յօ­րինու­մի կա­տարու­մը։

Ինչպէս կ՚ըսէ Պա­րոյր Սե­ւակ. «Մարդ կայ աշ­խարհն է շա­լակած տա­նում, մարդ կայ ելեր է շա­լակն աշ­խարհի»։ Ալիս Մա­նու­կեան Աշ­խարհը շա­լակած տա­նող­նե­րէն եղաւ։ Ան տա­լու հա­մար տրա­մադ­րո­ւած էր։ Ան­սա­կարկ եւ ան­վե­րապահ տա­լու հա­մար։ Վե­րադառ­նանք բա­նաս­տեղծու­թեան աշ­խարհը եւ հարց տանք թէ ի՞նչ մնաց իրեն, այն ինչ որ տո­ւաւ ու­րի­շին, այդ միայն։

93 տա­րեկան էր երբ մա­հացաւ։ Ետին թո­ղուց մեծ վաս­տակ եւ բա­րի յի­շատակ։ Իր մա­հը կո­րուստ մըն է, լուրջ բաց­թո­ղում մը, երաժշտա­կան գետ­նի վրայ։ Այդ բո­լորը ամո­քելու լա­ւագոյն մի­ջոցը պի­տի ըլ­լար ծո­վածա­ւալ բազ­մութիւ­նով մը յու­ղարկա­ւորել զինք։ Ափ­սոս որ այդպի­սին չէր Սուրբ Վար­դա­նանց Եկե­ղեցին։

Սա­հակ Բ. Պատ­րիարք Սրբա­զանը յար­գած էր իր վաս­տակն ու յի­շատա­կը եւ պատ­շաճ կեր­պով նա­խագա­հած էր յու­ղարկա­ւորու­թեան կար­գը։ Անոր կող­քին էին նաեւ Արամ Արք. Աթէ­շեանը եւ կղե­րական­նե­րու դա­սի ան­դամներ։

Ու­րեմն ար­ժա­նիքի գնա­հատ­ման մէջ թե­րացող­նե­րը հո­գեւո­րական­նե­րը չէին, այլ աշ­խարհա­կան­նե­րը, հա­մայնքա­յին գոր­ծիչնե­րը մա­նաւանդ ալ արո­ւես­տի շրջա­նակ­նե­րը։

Եթէ նկա­տի ու­նե­նանք Ալիս Մա­նու­կեանի իր կեն­դա­նու­թեան օրօք այս հա­մայնքի բո­լոր մի­ջոցա­ռումնե­րուն բե­րած նպաս­տը եւ նո­ւիրեալ ծա­ռայու­թիւնը, ակա­մայ կ՚ափ­սո­սանք նման թե­րացու­մի դի­մաց։ Ամեն պարա­գայի ան աւան­դեց իր վեր­ջին շունչը եւ այ­նինչ որ մե­զի հա­մար ցաւ կը պատ­ճա­ռէ իրեն հա­մար ոչ մէկ նշա­նակու­թիւն ու­նի։ Ան հպար­տօ­րէն ար­դա­րացուց իր ստանձնած պա­տաս­խա­նատո­ւու­թիւնը եւ հան­գիստ սիր­տով ան­ցաւ դէ­պի ան­դե­նական։ Իր­մէ ետք մենք է, որ պի­տի տո­ւայ­տինք մեր բաց­թո­ղումնե­րով, մեր տե­ղի տո­ւած թե­րացումնե­րով եւ ին­չու չէ՞ մատ­նո­ւած խղճա­հարու­թեամբ։

Կրկնենք սո­վորու­թիւն դար­ձած բա­րեմախ­թանքը, որուն իմաստն ալ այդքան ալ ծա­նօթ չէ մե­զի, բայց ան­գիր ըրած ենք տա­րինե­րու փոր­ձա­ռու­թեամբ։ Խօս­քը կը վե­րաբե­րի Լուսեղէն Առա­գաս­տին, որ կար­ծես թէ բա­րեբեր ու­ղե­ւորու­թիւն մը պի­տի պար­գե­ւէ իր ճա­նապար­հորդին։

Թող փա­փուկ ըլ­լայ հո­ղը իր յոգ­նա­տանջ մարմնին համար։

Բագրատ Էսդուգեան

«Ակօս»

Միացիր մեզ Տելեգրամում

Սեղմել այստեղ

Միացիր մեզ Յութուբում

Սեղմել այստեղ

Միացիր մեզ Տելեգրամում

Միացիր մեզ Յութուբում

Կիսվել