19.09c
Երեվան
չրք, մյս 06
Փոքր ածուէն մինչեւ վերջին թռիչքը մեր պատմութիւնը լեցուն է մեծ ու անմեկնելի դրուագներով։
Անոնք, որոնք կերտեցին մեր Գո-ն, մեր գլխագիր Ես-ը՝ մեզ փրկեցին կորստեան պահերուն։
Կորուստը մեզի համար ճակատագիր դարձնելու բոլոր դաւադրութիւնները ինկան, երբ ի վերջոյ մենք կարողացանք հողը արժեւորել եւ արիւն տալ այդ հողին համար։
Ճիշդ է, որ ցեղասպանութեան, աքսորի եւ մեծ սպանդի բոլոր պատկերները մեր երակներուն մէջ անցան ու մեզի տուին նոր գաղտնաբառ, սակայն Սովետական կարմիր աշխարհի փլուզման հետ մենք կարողացանք շիտակ նայիլ աշխարհի աչքերուն ու խօսիլ մեր լեզուով, մեր բառերով մեր հերոսներու անունով եւ ուխտով։
Աշխարհը արագ թաւալումներու ժամանակին մէջ է այսօր եւ վերջին ամիսներուն բացուած փուլը, որուն մասին շատեր իրենց վերլուծումները կը բերեն, կ՚ընթանայ շատ անհասկնալի եւ անսպասելի թաւալումներով։
Աշխարհը սառած է ու անկար ու Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին գծած սահմանները, մօտեցումները, քաղաքական եւ ռազմական ընկալումները արեւին հետ մայր կը մտնեն ու զարմանքով կը դիտարկուին հին Եւրոպայի ու նոր Ամերիկայի եզերքներուն եղող ահեղ ցնցումները։
Մահեր պիտի ըլլան դեռ, արհաւիրքներ, երկրաշարժներ, հրդեհներ պիտի գան դեռ ու մեր մոլորակը սովի եւ անօթութեան մեծ կշռաքարերուն բերան տակ պիտի յոգնի։
Մոլորակը, որուն անարդար թաւալքներուն, շքեղ ամրոցներուն եւ շփացած մեծահարուստներուն երգերը պիտի փոխեն իրենց եզրոյթները՝ դառնալով գալիք համաղէտներուն առջեւ թոյլ ու անկար։
Մեր երազին վերադառնալով ու ճիշդ ներկայացնելու համար հայ ժողովուրդի իրական նժարը, ապա պիտի նկատենք, որ աղէտը մեր հոգիներուն մէջ պահած հայերուս համար այսօր նոր ժամանակներ են արդէն։
Դարասկիզբին մահէն, համաճարակէն, աքսորէն չմեռնող մեր տեսակին համար պատմակշիռ պահեր են, ի վերջոյ եթէ մենք հասկնանք, որ մեր վերջին կայմն այստեղ է։
Մեր պատկերացումներուն մէջ հին Արարատի պատկերը պէտք է փոխարինուի նորով, պէտք է հասկնանք, որ մեր լեզուն, մեր ցորենը եւ մեր գինին այս հողին մէջ օրհնանքի պէս պիտի թափին մեր սերունդներուն համար, եթէ հասկնանք պահու լրջութիւնը։
Եթէ հասկնանք, որ այսօրուան աղէտներուն մէջ միակ տեղը, որ դեռ ունինք պահելու համար մեր տեսակն ու ցեղը, այս հողն է։
Մեր բոլոր երազները հոս են, ու մենք կանգնած ենք մեր պատմութեան ամենամեծ արշինին առջեւ՝ դիմաւորելու համար մեր մեծ երազին հսկայական տապանը։
Մեզի ձեռքեր տուին ու մենք կերտեցինք հսկայ խաչեր,յետոյ եկան ու վար առին այդ խաչերը . մզկիթներ կերտեցին մեր ժամերէն, ու փորձեցին կեղծել ամէն ինչ։
Մեր ձեռքերուն տուին ոսկի, մենք դրամ կտրեցինք ամէնուր հին Բիզանդիոնի Կոստանդնուպոլիսէն մինչեւ Օսմանեան Իսթանպուլ մեր լումայափոխները տատանուեցան ո՛ւր պահելու իրենց դիզած արծաթն ու ոսկին ու յետոյ պահ մը գիշերով մեզ թալանեցին ու վառեցին մեր խանութները։
Մեզի տուին Աւետարան, ու մենք հէգ քրիստոնեայի փայտեայ խաչը մեր վզին ճամբորդէցինք Երուսաղէմէն Պաղտատ, աքսորեցին մեզ ու մեր ձեռքերէն առին փայտեայ խաչն ու Աւետարանը։
Ու յետոյ մենք մեզ գտանք Արարատեան դաշտի երկայնքին, ու հիմա հասած ենք մեր պատմութեան ամէնամեծ փուլին։
Հիմա մեր թշնամին Հրէն ու հեթանոսը չեն, թուրքը չէ միայն մեր թշնամին, այլ ամբողջ աշխարհին նման մենք եւս կը տատանինք աշխարհի մեծ թաւալումներուն հետ։
Վարակ ու սեւ աստառ, դիմակ եւ կէս նետուած կամուրջներ, մեծ հարցումներ տակաւին՝ հրդեհ եւ տարաժամեր...
Այս բոլորին մասին մտածելու ատեն անգամ չունինք, որովհետեւ կը հաւատանք ու կ՚ապրինք արագավազ ժամանակի եզերքներուն վրայ ու աննպատակ մեր խելացի բջիջներուն օրհնանքը կը շռայելենք հին աշխարհի հին տէրերուն։
Այս պատկերին մէջ ու հիմնարար, նորովի, անշեղ քայլեր նետելու համար մեզի պէտք են նոր կանոններ։
Կ՚ըսենք նոր աշխարհը մեր աշխարհն է, ու կը մոռնանք, որ նորին մէջ միայն արհեստական բանականութիւն, թուայնացումի, խելացի համացանցի ու այդ բոլորը կերտող IT ոլորտի մասնագէտները չեն միայն։ Անոնցմէ վեր բան մը կայ, որուն անունը մենք դեռ չենք գիտեր։ Կամ կան քիչեր, որոնք կը հասկնան, որ այդ բոլորի իրական ճանապարհը կ՚անցնի կանաչ հողէն։
Հողը, որ մեզի երբեք չտուին։
Մեզի տուին ձեռքեր, խաչ, մեզի տուին քար, մեզի տուին ոսկի եւ արծաթ, ու հիմա մեր հերթն է պատասխանելու այդ ընթացքին։
Ընթացքը, որուն մէջ ենք հիմա, անկասելի է ու այդ բոլորին մասին կը պատմէ Սեւակ Արծրունին, որուն ընդարձակ յօդուածը կարծես կը բանայ այդ ամբողջ հորիզոնը, որուն մէջէն մենք պիտի անցնինք հասնելու համար դէպի ապահով ափ։
Սփիւռքը կը հասնի մեր ժամացոյցի սլաքներուն ու մէն մի հայու սրտին մէջ, այս արեւոտ երկրի երազն է, որ կը բաբախէ ու կը պատգամէ, որ մենք մեր գոյութեան բոլոր փուլերը անցուցեր ենք արդէն ու հիմա կանգնած ենք մեծ տապանին առջեւ։
Մեր աչքերը կը հային դէպի հեռուն, մեր սրտին մէջ Արարատը դաջուած է, որ մեր հին վէրքերը կապենք, ոտքի կանգնինք հին ցաւէն ու աշխարհին հետ հաւասար-հաւասարի խօսինք։
Ժամանակները բարդ են ու մոլորակի յոգնած այս ընթացքին մէջ վէրքերը աւելի պիտի մեծնան, անարդար էին մարդիկ երէկ, այսօր բնութիւնը իր մեծ թեւերը լայն կը բանայ՝ կասեցնելու համար այդ անարդար մօտեցումը: Նոր մարդը պիտի փրկէ մեզ այդ մեծ օրհասէն, որովհետեւ մեզմէ իւրաքանչիւրին մէջ ԱՐԻ մը կայ ու այդ ԱՐԻ-ն այսօր պիտի խօսի հողին համար եւ յանուն հողին ու մեզի պատմէ մեր վաղուան մասին, այն վաղուան, որուն հետ մենք մեր թեւերը պարզած պիտի նայինք ոչ հեռու, պիտի նայինք մօտիկ ՝ Արարատին։
«Արեւելք»
Յ.Գ. Մեր ընթերցողներու ուշադրութեան կ՚ուզենք յանձնել, որ վաղուան մըր թիւով եւ յաջորդական երկու օրերու վրայ «Արեւլք» հանրութեան պիտի ներկայացնէ Հայաստանաբնակ գործարար եւ հասարակակն գործիչ ՝Սեւակ Արծրունիի գրչին պատկանող ՝ «ՔՈՎԻՏ-19-Ը՝ ՄՀԵՐԻ ԴՈՒՌ» ծաւալուն յօդուածը, որուն ճամբով ալ Արծրունի կը ներկայացնէ «Կառուցիր Հայաստան» նախագիծի գաղափարական երեսը։
