23.09c
Երեվան
երկ, մյս 04
Արցախի մէջ կնքուած հրադադարէն ետք զարգացումները կը խմորուին քաղաքական դաշտին մէջ: Հայութեան երեւելի մէկ տոկոսը գրոհի անցած է Մոսկուայի դէմ փուլի մը ընթացքին, որուն գլխաւոր խաղացողը Գրէմլն է սկսեալ Սուրիոյ զարգացումներէն հասնելով մինչեւ Իրաք, Եէմէն եւ անշուշտ Կովկաս: Ժողովրդային բնազդին հետեւող մեծագոյն մասսային համար Արցախի մէջ տեղի ունեցածը հերթական թրքական նկրտում է, որ պարուրուած է հակահայ ատելութեամբ եւ մաղձով: Մեզի համար երեւելի ալ չէ, որ Արցախի մէջ թիրախը եղողը միայն հայութիւնը չէ: Մենք վարժ ենք տեսնել բոլորին սխալները` առանց անհրաժեշտ ինքնաքննադատութիւն ընելու եւ դէպքերու ընդհանուր ընթացքին քննական հայացք մը նետելու:Պիտի մոռնանք ամէն ինչ ու պիտի խօսինք Պաքուին վաճառուած ռուսական զէնքին մասին: Մեր հանրապետութեան նախագահը հերթական անգամ իր քննադատութեան սլաքները պիտի ուղղէ Գրէմլի տէրերու,ն առարկելով, որ Հայաստան անհանգիստ է պարզ անոր համար, որ իր գլխաւոր հակառակորդը արդիական զէնքեր կը գնէ Մոսկուայէն: Չի բացառուիր որ Հայաստանի նախագահը այս յայտարարութիւնները կ'ընէ` ձեւով մը փարատելու համար համաժողովրդային բողոքի այն ալիքը, որ կրնայ բարձրանալ Մոսկուայի դէմ: Զինուորական ճակատումներէն անմիջապէս ետք մեր երկրին մէջ տեղի ունեցող գործընթացները նաեւ ցոյց կու տան, որ արցախեան հիմնահարցի լուծման առընթեր միջազգային կարեւոր տեղաշարժեր կան, որոնց առաջատարը բնականաբար Մոսկուան է:
Պատերազմը շատ ծանր խաղաքարտ է, որուն դիմաց ծանր կորուստներ կրնայինք ունենալ: Այս առումով պէտք է լաւապէս ըմբռնել, որ գետնի վրայ տեղի ունենալիք մարտերը կրնային ըլլալ շատ աւելի ծանր հետեւանքներ ունենալ, քան մենք կը պատկերացնէինք: Սա չի նշանակեր, որ պարտուողական ոգիով պէտք է հետեւիլ զարգացումներուն, այլ կը նշանակէ սթափ հայացքով նայիլ Արցախի ընդհանուր իրականութեան:
Յանցանքը լոյսին բերելու եւ յանցաւորին մասին շեշտադրում ընել մեր ունակութիւնը խոցելի է: Որովհետեւ մենք վարժ ենք քննադատել ուրիշը եւ մոռնալ մեր ունեցած մեղքի բաժինը:
Այս մօտեցումին արդիւնքով Մոսկուան կը դառնայ գլխաւոր յանցաւոր, որ մեզ դաւած է Պաքուին զէնք ծախելով:
Մենք կը մոռնանք, որ Կովկասի մէջ ցանկացած զինուորական զարգացում չի նպաստեր Հայաստանի ռազմավարական գործընկերոջ ընդհանուր շահերուն: Մանաւանդ այս հանգրուանին, որ ռուսական կողմը կարեւոր առաւելութիւններ իրագործեց Սուրիոյ մէջ եւ յաջողեցաւ իր հեղինակութիւնը վերականգնել միջազգային- քաղաքական թատերաբեմին վրայ:
Ուրեմն որո՞ւ կը ծառայէ Արցախի մէջ պատերազմի մը հրահրումը: Եւ ո՞վ եղաւ այն կողմը, որ առանց ժամանակ կորսնցնելու մարեց Կովկասի մէջ նոր աճող վտանգաւոր հրդեհը:
Հայ-ռուսական յարաբերութիւնները այսօր աւելի քան որեւէ ժամանակ կարիքն ունին վերարժեւորման: Ու գերագոյն խնդիրը այդ հարցերը բարձրաձայն ու անկեղծ կերպով ներկայացնելն է: Ո՞վ կը մտածէ այս մասին: Ու բացի այս բոլորէն ո՞վ կը փորձէ մատնացոյց ընել մեր հաւաքական սխալները, որոնք պէտք է սրբագրուին շատ արագ եւ արմատական կերպով:
