Պայտըն Մերձաւոր Արեւելքի համար գաղտնի համաձայնագիր կը պատրաստէ. Axios-ի անդրադարձը

Պայտըն  Մերձաւոր Արեւելքի   համար  գաղտնի  համաձայնագիր կը պատրաստէ. Axios-ի  անդրադարձը

ԱՄՆ նախագահ Ճօ Պայտընի վարչակազմը, մասնաւորապէս` Մերձաւոր Արեւելքի հարցերով անոր օգնական Պրեթ ՄաքԿրեքը, գաղտնի պատմական համաձայնագիր կը պատրաստէ Եգիպտոսի, Իսրայէլի եւ Սէուտական Արաբիոյ միջեւ: Այս մասին Axios փորթալին յայտնի դարձած է ամերիկեան եւ իսրայէլեան աղբիւրներէ:

Փորթալի զրուցակիցներոգն փոխանցմամբ` խօսքը Կարմիր ծովի երկու կղզիներու` Թիրանի եւ Սանաֆիրի վերաբերեալ համաձայնագրի մասին է: Չնայած այն հանգամանքին, որ անոնք անմարդաբնակ են եւ կը զբաղեցնեն ընդամէնը 77 եւ համապատասխանաբար 33 քառակուսի քիլոմեթր տարածք, այդ կղզիները ռազմավարական մեծ նշանակութիւն ունին, քանի որ իրականութեան մէջ կը վերահսկեն մուտքք Աքապայի ծոց, ուր կը գտնուի Իսրայէլի Էյլաթ նաւահանգստային քաղաքը: 

Իսրայէլի հիմնադրումէն ի վեր` 1948 թուականին, Թիրանն ու Սանաֆիրը, որոնք մինչ այդ կը պատկանէին Սէուտական Արաբիոյ, մի քանի անգամ փոխած են իրենց տէրերը: Այսպիսով, 1949 թուականին եգիպտական ուժերը Ռիատի խնդրանքով զբաղեցուցած են երկու կղզիները, քանի որ այն ժամանակ Սէուտական Արաբիան չունէր սեփական նաւատորմ: Այնուհետեւ 1956 եւ 1967 թուականներուն Իսրայէլը գրաւած է այդ տարածքները` փորձելով ապահովել Էյլաթի անվտանգութիւնը, սակայն երկու անգամ ալ անոնք վերադարձուցած է Եգիպտոսին` երկիրներու միջեւ կնքուած խաղաղութեան համաձայնագրերու արդիւնքով:

1988 թուականին Սէուտական Արաբիան, կարենալով  ստեղծել սեփական նաւատորմ, պաշտօնական միջնորդութիւն ներկայացւոցած է Թիրանն ու Սանաֆիրը իրեն վերադարձնելու համար: 2016 թուականին Եգիպտոսի նախագահ Ապտըլլ Ֆաթթահ Սիսին ցանկութիւն յայտնած է կղզիները փոխանցելու սէուտական կողմին: Արդիւնքով, չնայած եգիպտական ընդդիմութեան դիմադրութեան, 2018 թուականին այս համաձայնագիրը հաւանութեան արժանացած է Եգիպտոսի Գերագոյն դատարանին կողմէ: Միաժամանակ, Իսրայէլը պատրաստակամութիւն յայտնած է ընդունելու կղզիներու փոխանցումը, եթէ այնտեղ տեղակայուին միջազգային ուժեր` ապահովելու իսրայէլեան նաւերու անցման անվտանգութիւնը ծովածոց, սակայն ի վերջոյ փաստաթուղթը այդպէս ալ չէ վաւերացուած:

Ինչպէս կը նշէ Axios-ը, այժմ Պայտընի վարչակազմը կը փորձէ Իսրայէլը եւ Սէուտական Արաբիան համաձայնութեան բերել կղզիներու հարցով, ինչ որ խոչընդոտ է երկիրներու միջեւ դիւանագիտական յարաբերութիւններ կնքելու ճանապարհին: Յայտնի է, որ Ռիատը պատրաստ է հրաժարելու Թիրանի եւ Սանաֆիրի մէջ իր զինուժի տեղակայումէն եւ տարածքին մէջ ազատ նաւարկութիւն ապահովել բոլոր երկիրներուն համար, սակայն դէմ է կղզիներուն մէջ միջազգային դիտորդներու ներկայութեան: Իր հերթին, Իսրայէլը յայտարարած է, որ չի պնդեր վիճելի կղզիներուն մէջ միջազգային ուժերու տեղակայումը, եթէ այլընտրանքային միջոցներ ձեռնարկուին` երաշխաւորելու Էյլաթի եւ իսրայէլեան նաւերուն անվտանգութիւնը: Բացի այդ, իսրայէլեան իշխանութիւնները յոյս ունին, որ սէուտական կողմը շարք մը զիջումներու կ'երթայ այլ հարցերու  մէջ. մասնաւորապէս, թոյլ պիտի տայ իսրայէլեան ինքնաթիռներուն թռչիլ իր տարածքով եւ թոյլ պիտի տայ ուղիղ թռիչքներ իրականացնել Իսրայէլէն, որպէսզի այնտեղ ապրող իսլամները կարենան ուխտագնացութիւններու երթալ դէպի Սէուտական Արաբիա:

Կը նշուի, որ Պայտըն կ'ակնկալէ, որ այս համաձայնագիրը կնքուի մինչեւ Յունիսին նախատեսուած իր մերձաւորարեւելեան այցը: Եթէ փաստաթուղթը իսկապէս ստորագրուի, ապա սա մեծ յաջողութիւն պիտի ըլլայ Սպիտակ տան համար եւ ամենամեծ գործարքը տարածաշրջանին մէջ վերջին երկու տարուայ ընթացքին, կը գրէ Axios-ը: