7.09c
Երեվան
հնգ, փտր 19
Կրկին երկու ճամբորդական պայուսակ եւ բռնկած ներաշխարհ մը հազար յոյզերով ու անորոշութեան մշուշով: Անվերջ կռիւ մը, գոյամարտ մը՝ կապոյտ միջերկրականի ու փոթորկոտ խաղաղականի ալիքներուն միջեւ:
Կրկին կը լողամ, յանձնուելով ալիքներու հոսանքին, որ կը մղէ զիս իր կամեցած ուղղութեամբ: Աղաւաղուած պատկերներ, քաղցր ու դառն յուշեր, չդարմանուած խոցեր, անպատասխան հարցումներ, կը թաւալին տիւ ու գիշեր քաոսային ինքնութեանս մէջ ու կը խլեն հանգիստս ու կոպերուս քունը:
Տրցակ մը բանալի ափիս մէջ սեղմած եմ եւ վերջին անգամ ըլլալով պիտի կղպեմ տանս դուռը: Եօթանասունհինգ օրեր այս տրցակը վկան էր տան մը, որ իր անդամներէն պարպուած էր եւ եկուորիս բացարձակ առանձնութիւն կը յուշէր։ Ձմեռնային երկար ու մութ ժամերը անբաժան բարեկամներս էին։ Ուրախութիւնը եւ տխրութիւնը միատեղ կը հանգչէին տանս պատերուն վրայ: Հարազատ պատեր, որոնք չքացած անցեալի մը դրոշմը կը կրեն, ցաք ու ցրիւ ընտանիքիս անդամներուն կենսագրականը կը պատմեն: Անոնք մերթ կը խնդան, կը խայտան ու մերթ դատարկ ցուրտէն կը սարսռան: Պատեր, որոնք ընկերակից դարձան յոյզերուս ու խոհերուս եւ նոր ուղղութիւններ գծեցին ու պատասխաններ յայտնաբերեցին: Անոնք ընդմիշտ յստակ ու անկեղծ էին. երբեք չստեցին, նոյնպէս տանս հայելիները՝ հարազատ արտացոլումն էին ե՛ւ տիրող իրականութեան ե՛ւ շոգիացած պատրանքներուս:
Տրցակ մը բանալի, որուն խօսակիցի մը դերը պարգեւելով կ՚ըսեմ. «Դո՛ւն, հետս պիտի գաս, որպէս մասունք մը ծննդավայրէս եւ պիտի յիշեցնես ինծի այն բոլորը, որոնք ապրեցայ անցնող եօթանասունհինգ օրերուն։ Քեզի հետ պիտի հաղորդակցիմ, կշռեմ՝ արժանին ու անարժանը, կայացնեմ ապագայ որոշումներս, վերապրիմ այցելուի ու տանտէրի դերերս:
Առանց մնաք բարովի, առանց ողջագուրումի, առանց մէկ բառ արտասանելու, կը կղպեմ տանս դուռը: Մարմնէս ելեկտրական հոսանք մը կ՚անցնի եւ յիշողութեանս մէջ կը զարթնին սիրելիներս, որոնք մինչեւ օդակայան կ՚ընկերակցէին ինծի եւ սեղմ գիրկընդխառնումով ու համբոյրներով հեզասահ թռիչք կը մաղթէին: Այսօր՝ ոչ մէկը հոս է. վարձուած վարորդ մը շէնքին կառատան մէջ զիս կը սպասէ: Երկու ճամբորդական պայուսակ վերելակէն ներս կը հրեմ, ապա անոնց կողքը կը սեղմուիմ ու կը փակեմ վերելակին դուռը: Ահա այսպէսով կ՚աւարտեմ հանգրուան մը, որուն մանրամասները երկա՜ր ժամանակ պիտի արձագանգեն, ալեկոծեն, ձեւաւորեն՝ նոր էութիւնս եւ մրոտեն գրիչս:
Օդակայան տանող ճանապարհին խեղդող լռութիւն մը կը տիրէ: Կարօտի, շուարումի ու դատարկութեան հոգեվիճակ մը սիրտս կը ճմլէ։ Տակաւին երէկ էր, ծննդավայրս ժամանելու քաղցրութիւնը կ՚ապրէի, իսկ այսօր՝ մեկնելու դառնութիւնը: Կը մեկնիմ հետս տանելով քանի մը անհատներու բարի ընկերակցութիւնը, նոր դէմքերու հարազատութիւնը, ոմանց ցուցաբերած անշահախնդիր նեցուկը, բարեկամներու հետ ըմպած սուրճիս բոյրը, Միջերկրականին կապոյտը, կիրակնօրեայ եկեղեցիէս աղօթքներու բոյլ մը, սիրելիներուս գերեզմանէն բարձրացող խունկին մշուշը:
Չեմ ուզեր յիշել դիմագրաւած դժուարութիւններս ու յուսախաբութիւններս: Թոյլ պիտի չտամ, որ ժխտական պատահարները խլեն դէմքիս ժպիտը: Փառք Աստուծոյ, որ անցանկալի վերիվայրումներէն ետք կրցայ դիմաւորել զաւակս՝ Սեւակը, ու ընտանեկան ջերմ հաւաքներով դիմաւորել նոր տարին ու Ս. Ծնունդը: Սեւակին ներկայութեամբ ու մեկնաբանութեամբ կրկին հնչեց իր հօր նախասիրած երգացանկը: Գրիչս անկարող է նկարագրել՝ ապրած խինդս, յուզմունքս եւ բուռն կարօտս...: Որքան ճիշդ է ժողովրդական ասացուածքը. «Ան որ ծնունդ տուաւ՝ չմեռաւ»: Ափսո՜ս, որ արձակուրդի օրերը՝ համրուած օրեր էին ու շատ արագ սահեցան...:
Խոհերուս թելը կ՚ընդհատուի, երբ վարորդը կ՚ըսէ. « Տիկի՛ն, Մահսերեճեան, ահա հասանք. բարեբախտաբար թռիչքդ գիշերով է եւ ճամբան խճողում չկար»:Ճանապարհածախսը վճարելէ ետք ինքնաշարժէն վար կ՚իջնեմ: Ակամայ արցունքի կաթիլներ կը սահին այտերէս վար: Որքա՜ն տարօրինակ է, երբ քեզի «ճամբու դնողը» օտար մըն է եւ դուն կարիքը չես զգար ըսելու. «Սիրելի՛ս, շա՜տ պիտի կարօտնամ քեզի. հաճի՛ս, հանդարտ քշէ՛ եւ երբ տուն հասնիս ինծի անպայման տեղեակ պահէ՛»:
Օդակայանին խուռներամ բազմութեան մէջ կը «լուծուիմ», կ՚անհետանամ, կը դառնամ ամբոխէն մասնիկ մը, անծանօթ դէմք մը, կամ առաւելագոյնը՝ երկու պայուսակով ճամբորդ մը:
Սիլվանա Մահրեճեան-Իսկիկեան
