20.09c
Երեվան
ուրբ, մյս 15
Տարի մը առաջ Հալէպի մասին կատարուող լրատուութիւնը իր հետ կը բերէր ծանր բօթեր: Այդ օրերուն էր նաեւ, որ Հալէպի հայկական թաղամասերու ապահովութեան գործը իրենց ուսերուն դրած երիտասարդներ զոհ կ'երթային ահաբեկիչ զինեալներու հրթիռարձակումներուն: 80 հազարի հասնող հալէպահութեան մեծ տոկոսը հեռացած էր եւ քաղաքը յայտնուած էր մահու ու կենաց իրադրութեան մը առջեւ:
Սփիւռքի եւ Հայաստանի հայութիւնը մեծ ուշադրութեամբ եւ մտահոգ աչքերով կը հետեւէր ընթացող զարգացումներուն:
Վախ կար, որ շրջափակուած Հալէպը իյնայ ընդդիմադիր կոչուած զինեալներուն ճիրաններուն տակ:
Տեղի կ'ունենային քննարկումներ: Հրապարակուած կամ թաքուն մնացած հանդիպումներու ընթացքին ալ արծարծուած հիմնական թեման Հալէպ մնացած հայութեան անվտանգութեան հարցն էր:
Ու այս բոլորին կողքին Հալէպի արուարձաններուն մէջ տեղի ունեցող ռազմական գործողութիւնները կը շարունակուէին, ու այդ ճակատումներէն անմասն չէին մնար հայկական թաղամասերը:
Սուրիոյ պատերազմին մէջ դեր ունեցող երկիրներն ալ իրենց կարգին եւ իւրաքանչիւրը իր շահերէն մեկնելով կը փորձէր կաթիլ մը «յաջողութիւն» տանիլ միշտ օգտուելով գետնի վրայ ընթացող ճակատումներէն:
Ոչ ոք կը մտածէր խաղաղութեան մասին, ոչ ոք ճշմարտացի խօսք մը կ'ըսէր: Ոչ ոք կ'ուզէր իրականութիւն մը ըսել ոչ միայն Հալէպը այլ ամբողջ Միջին Արեւելքը թիրախ դարձուցած սուրիական պատերազմին մասին, որուն պատճառներուն գլխաւոր մասը արտաքին էր:
Ու այս բոլորին մէջ սկզբնական շրջանին բոլորովին առանձին մնացած Սուրիոյ բանակը կը շարունակէր հաւատալ, որ օր մը ամէն գնով Հալէպը դարձեալ պիտի շնչէ եւ իր վիրաւոր թեւերը պարզելով խաղաղութեան ճանապարհին վրայ նոր խարիսխ պիտի դառնայ:
Սուրիոյ դաշնակից կողմերը նոյնպէս կը հաւատային Հալէպի ճակատամարտի կարեւորութեան ու կ'ընդունէին, որ Սուրիոյ մէջ իրականացուելիք քաղաքական ցանկացած լուծում ընթացք պիտի առնէր վիրաւոր Հալէպէն:
Այդ հանգրուանէն ետք ընթացք կ'առնէր Հալէպը ազատագրելու փուլը, որ կը պսակուէր մեծ յաղթանակով:
Այդ օրերուն հայութեան գերխնդիրը Հալէպի մէջ ապրող հայորդիներուն անվտանգութեան խնդիրն էր: Ու այս հարցով յստակ էր նաեւ, որ Հայաստանի Իշխանութիւնները առանց աղմակայարոյց յայտարարութիւններ ընելու իրենց կարեւոր ճիգերը գործադրեցին պահպանելու համար հալէպահայութեան «ապրելու կամք»ը:
Մինչ լրագրական դաշտին մէջ հնչեցին Հալէպ մնացած հայերը տարհանելու մասին կոչեր, անդին հալէպահայութիւնը շարունակեց մնալ հաւատարիմ իր ծննդավայրը չլքելու հաւատամքին:
Տեղին էի՞ն այդ կոչերը, արդար էի՞ն այդ մտավախութիւնները, տեղին է՞ր ընկերային ցանցերով մէկ տարածուած այն տրամադրութիւնը, որուն ատաղձը այդ բուռ մը մնացած հայութեան «ապրելու կամք»ին վրայ դողալն էր:
Ասոնք հարցադրումներ են, որոնց պատասխանները այսօր կան ու կը գտնուին այն շուրջ տաս հազար հալէպահայերուն մօտ, որոնք վճռած են ամէն գնով շարունակել ապրիլ Հալէպի մէջ:
Այդ քաղաքին մէջ մնալու, գոյատեւելու, այդ քաղաքի աւանդը եւ դարաւոր մշակոյթը պահպանելու որոշումը կը պատկանի միայն ՝ հալէպահայուն:
Ու այդ մօտեցումէն բացի եղած բոլոր խրատականները, խոստումները, խորհուրդներն ու յորդորները անիմաստ են:
Այսօր նոր փուլի մը առջեւ է Սուրիան: Ու շրջանին մէջ կատարուող գործընթացները, նոյնպէս ցոյց կու տան, որ Հալէպը, որպէս Միջին Արեւելքի հայութեան սիրտ քաղաք, կը շարունակէ մնալ իր առաքելութեան վրայ:
Հալէպը, իր աշխարհագրական, տնտեսական եւ հոգեբանական առումներով արեւմտահայաստանի ու անոր տարագիր հայութեան դռան մօտիկ կանգնող ճանապարհն է:
Ան մեր տարագրութեան, զրկումներու, աքսորի, մահուան եւ ապա յարութեան խորհրդանիշն է:
Հալէպը համայն հայութեան «ապրելու կամք»ն է, ու հոս է նաեւ, որ մենք բոլորս կոչուած ենք ամէն գնով օգնել, որպէսզի այդ ապրելու կամքը, մահուան յաղթելու եւ յարութիւն առնելու մօտեցումները դառնան ամբողջական իրականութիւններ:
Հալէպը, ինչպէս երէկ այսօր ալ նոյն պատնէշն է ու անոր տաճարներուն եւ պատմական թաղերուն մէջ է, որ նորէն պիտի ծլին հայութեան սրտին ու ոգիին նոր արիւն հասցընող մեր եղբայրներն ու քոյրերը:
«Արեւելք»
