8.09c
Երեվան
կրկ, փտր 15
Չեմ կարծեր, որ որեւէ էական փոփոխութիւն կ'ըլլայ։ Միշտ լաւ է երկխօսութիւն ունենալը, բայց տեսած ենք, որ երկխօսութենէն յետոյ չեն պահպանուած ձեռքբերուած պայմանաւորուածութիւնները, շատ յաճախ ականատես եղած ենք, որ իրավիճակը լարուած է։ Այս մասին ըսաւ արտաքին գործերու նախկին նախարար Արա Այվազեանը, անդրադառնալով այսօր Պրիւքսէլի մէջ Փաշինեան-Ալիեւ հանդիպման:
«Յոյս ունեմ, որ սա եւս հերթական մի հանդիպում է, որը կարող է որոշ յառաջընթաց առաջադրել, յատկապէս հումանիտար հարցերի լուծման մէջ։ Քանի որ պաշտօնի չեմ, չեմ կարող աւել տեղեկութիւն փոխանցել ձեզ», ըսաւ Այվազեանը։
Հարցին` ի՞նչ կարծիք ունի «3+3» ձեւաչափի, հայ-թրքական յարաբերութիւններու կարգաւորման մասին, եւ ինչպէ՞ս կը գնահատէ ԱԳՆ-ի ներկայիս աշխատանքը, Այվազեանը նշեց.
«Երէկ հյայտարարուել է, որ ե՛ւ Հայաստանը ե՛ւ Թուրքիան պայմանաւորուել են յատուկ ներկայացուցիչ նշանակել երկխօսութեան ծաւալման համար եւ յայտնի դասական կինոֆիլմը յիշելով` ասում են` բարեկամների հետ մօտիկ եղիր, բայց թշնամիների հետ աւելի սերտ։ Բնականաբար, բոլոր ժամանակներում Հայաստանի կողմից եղել են ձգտումներ առանց նախապայմանների երկխօսութիւն ծաւալել, որը որոշ ընթացք ունեցել է, բայց բաւական երկար ժամանակ որեւէ երկխօսութիւն չկար Թուրքիայի հետ։ Անշուշտ պէտք է տարբերակել նորմալ պայմանները եւ այսօրուայ իրավիճակը, յատկապէս Թուրքիայի ուղղակի ներգրաւուածութիւնը վերջին պատերազմի մէջ եւ հնչեցուող նոր նախապայմանները։ Շատ կարեւոր է, որպէսզի ԱԳՆ-ում մեր գործընկերները շատ լաւ հասկանան, թէ ինչ օրակարգով են տանելու բանակցութիւնները։ ԱԳՆ խօսնակը ասել է, որ առանց որեւէ նախապայմանների են բանակցութիւնները, բայց միւս կողմից տեսնում ենք, որ մեկնարկ տրուեց «3+2» գործընթացին, յոյսով եմ, որ մեր դիւանագէտները շատ լաւ հաշուարկում են այս մարտահրաւէրները, որոնք կարող են յառաջանալ այս ֆորմաթի հետագայ աշխատանքի հետ կապուած», ըսաւ Այվազեանը:
Վերջինս մտահոգութիւն յայտնեց, որ «3+3» ֆորմաթը կրնայ չէզոքացնել եւ ստուերել ԵԱՀԿ Մինսքի խումբի համանախագահներու ֆորմաթը, եւ յոյս յայտնեց, որ իր գործընկերները այդ եւս շատ լաւ կը հասկնան։
Հարցին` հնարաւո՞ր է առանց նախապայմաններու յարաբերութիւններ հաստատել Թուրքիոյ հետ, Այվազեան նշեց. «Եթէ յիշում էք, երբ ես պաշտօնի էի, ասում էր, որ ժամանակը անցել է խօսքեր լսելու, մենք պաշտօնական Անգարայից սպասում էինք կոնկրետ քայլերի, ցաւօք սրտի, մենք ոչ թէ դրական քայլեր ենք տեսնում, այլ շարունական պահանջներ եւ ոչ-բարիդրացիական յարաբերութիւններին բնորոշ քայլեր, դրա համար ես բաւական տարակուսած եմ եւ կասկած ունեմ, թէ ինչ նպատակ է հետապնդում «3+3» ֆորմաթը»։
Ինչ կը վերաբերի Մինսքի խումբի հետագայ աշխատանքներուն, Այվազեան ընդգծեց. «Եթէ հետեւել էք Մինսքի խմբի յայտարարութիւններին, որ պարբերաբար ի յայտ են գալիս, տեսնում ենք, որ համանախագահները ասում են, որ Ղարաբաղեան հիմնահարցը փակուած չէ, ի տարբերութիւն պաշտօնական Պաքուի եւ Անգարայի կողմից հնչեցուող հարցերին։ Բնականաբար, ես գտնում եմ, որ այսօր Մինսքի խմբի համանախագահները շեշտը դնում են հումանիտար հարցերի լուծման վրայ, այս վերջին յայտարարութեան մէջ նոր էլեմենտ ի յայտ եկաւ դելիմիտացիայի եւ դեմարկացիայի հետ կապուած, եւ վերջին մասում է յիշատակւում Ղարաբաղի հիմնահարցի լուծման վերաբերեալ յայտնի սկզբունքների եւ տարրերի մասին։ Վստահ եմ, որ մեր դիւանագիտութիւնը կը շարունակի իր կոնստրուկտիվ ներգրաւուածութիւնը, եւ ինչ-որ պահի համանախագահները կը կարողանան այցելել տարածաշրջան, որովհետեւ այսօր իրենք խնդիր ունեն ապացուցելու իրենց կենսունակութիւնը»։
Հարցին՝ ՌԴ-ն ո՞ր ձեւաչափով հակուած է լուծելու Ղարաբաղեան հարցը, Այվազեանը նշեց, որ պաշտօնական Ռուսաստանը մշտապէս յայտարարած է, որ Մինսքի խումբի ձեւաչափն է, որ կը զբաղի հակամարտութեան վերջնական կարգաւորման հարցով եւ նշած, որ զուգահեռ պէտք է ստեղծել տարածաշրջանային մթնոլորտ, որ կը նուազեցնէ ապակայունացնող գործօնները:
