29.19c
Երեվան
երք, օգս 11
Այսօր՝ օգոստոսի 11-ին, Հայաստանի Հանրապետությունում առաջին անգամ պետականորեն նշվում է հայկական ազգային տոմարի հնագույն տոներից մեկը՝ Նավասարդը:
ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից անցած ամիս ընդունված օրենսդրական փոփոխությամբ՝ օգոստոսի 11-ը պաշտոնապես ներառվել է «Հայաստանի Հանրապետության տոների և հիշատակի օրերի մասին» օրենքում:
Այս որոշման նպատակն է վերականգնել, պահպանել և պետական բարձր մակարդակով հանրայնացնել հայկական ինքնության, միասնության և մշակութային ժառանգության կարևորագույն խորհրդանիշներից մեկը, որն ունի հազարամյակների պատմություն։
Նավասարդը հին հայկական տոմարի առաջին ամիսն է և խորհրդանշում է հայոց հեթանոսական Նոր տարին: «Նավասարդ» բառն ունի իրանական ծագում և կազմված է «նավա» (նոր) և «սարդա» (տարի) արմատներից, ինչը բառացի նշանակում է Նոր տարի:
Ըստ ավանդության՝ հենց այս օրն է հայոց նահապետ Հայկը Մասիսի ստորոտում՝ Խոշաբ գետի ափին, ջախջախել բռնակալ Բելին և հիմք դրել հայոց անկախ պետականությանը: Ըստ հաշվարկների՝ դա տեղի է ունեցել մ.թ.ա. 2492 թվականի օգոստոսի 11-ին, ինչն էլ հանդիսանում է Բուն հայկական տոմարի սկիզբը:
Հին Հայաստանում Նավասարդը համազգային, մեծաշուք տոնախմբություն էր: Գլխավոր արարողությունները տեղի էին ունենում Բագրևանդ գավառում՝ Արածանի գետի ափին գտնվող Տարոնի սրբավայրերում (Աշտիշատ): Տոնին մասնակցում էին թագավորը, արքունիքը, նախարարները, բանակը և հազարավոր ժողովուրդ: Ժողովուրդը փառաբանում էր Ամանոր (նոր տարվա) և Վանատուր (հյուրընկալության) աստվածներին, ինչպես նաև Անահիտ ու Աստղիկ աստվածուհիներին:
Անցկացվում էին մարզական մրցումներ՝ ձիարշավներ, կռիվներ, ըմբշամարտ, նետաձգություն, ինչպես նաև երգի, պարի ու ասմունքի մրցույթներ: Հնում սա նաև աշնանամուտի և բերքահավաքի տոն էր: Մարդիկ աստվածներին երախտագիտություն էին հայտնում տարվա բարիքների համար և զոհաբերություններ անում:
Նավասարդյան սեղանին պարտադիր պետք է լինեին տվյալ տարվա բերքի բարիքները: Պարտադիր էր նաև «տարեհացի» պատրաստումը, որի մեջ դրվող մետաղադրամը հաջողություն էր բերում այն գտնողին:
Այսուհետ, օգոստոսի 11-ը կդառնա ոչ միայն պատմական հիշողություն, այլև ժամանակակից Հայաստանի մշակութային ու զբոսաշրջային կյանքի կարևորագույն իրադարձություններից մեկը:
