1.09c
Երեվան
երկ, մրտ 02
Այս տխուր առթիւ «Արեւելք» խորին ցաւակցութիւններ կը յղէ հանգուցեալի բոլոր պարագաներուն ու նաեւ բարեկամներու մեծ շրջանակին, եւ յատուկ կերպով Կիպրոսի հայկական համայնքի աշխոյժ ներկայացուցիչներէն Տիար Մասիս Տէր Բարթողին։
Կիպրոսի մէջ իր մահկանացուն կնքած է լրագրող, հեղինակ եւ ձայնասփիւռի գործիչ Լանա Տէր Բարթողը՝ 85 տարեկանին։
Իր բազմամեայ գործունէութեամբ ան նշանակալի հետք ձգած է կիպրահայ եւ ընդհանրապէս Կիպրոսի մամուլի ու մշակութային կեանքին մէջ։
Լանա տէր Բարթող (ծնեալ՝ Սվետլանա Մաթոֆ) ծնած է 16 Ապրիլ 1940-ին, Փենտայեայի մօտ՝ Մորֆու շրջանին մէջ գտնուող CMC հիւանդանոցին մէջ։
Անոր մեծ հայրն ու մեծ մայրը Ռուսաստանէն գաղթականներ էին, որոնք 1917-ի յեղափոխութենէն եւ յաջորդած քաղաքացիական պատերազմէն ետք հեռացած էին հայրենիքէն։ Մեծ հայրը՝ Նիկոլայ, ծառայած էր ռուսական բանակին մէջ եւ 1920-ի Մարտին բրիտանացիներուն կողմէ տարհանուած էր Կիպրոս։
Լանայի հայրը՝ Սերգէյ, մեծցած է Կիպրոսի Կալօ Խորիօ Սոլէաս գիւղին մէջ՝ իր քոյր Վերայի հետ, մինչ մայրը՝ Լարիսա, 1939-ին Լաթվիայէն եկած է կղզի։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի բռնկումին Սերգէյ միացած է Կիպրոսի գունդին եւ հասած է մինչեւ Գնդապետի աստիճանի՝ ծառայելով Թագաւորական Ճարտարապետական ուժերուն մէջ։ Ընտանիքը հետեւած է անոր ծառայութեան վայրերուն՝ Եգիպտոս, Կիպրոս եւ Անգլիա, ապա պատերազմէն ետք վերադարձած է կղզի։
Լանա ուսանած է ընդհանուր առմամբ 11 դպրոցներու մէջ, ներառեալ Անգլիոյ Լեյլընտ քաղաքին Պալշօուզ վարժարանը։ Իր լրագրողական ասպարէզը սկսած է 1957-ին՝ «Times of Cyprus» օրաթերթին մէջ, խմբագիր Չարլզ Ֆոլիի ղեկավարութեան տակ։ 1959-ին մրցանակ շահած է «Vogue» ամսագրի տաղանդներու մրցումին մէջ եւ մէկ տարի աշխատած է Լոնտոնի մէջ։
1960-ին ամուսնացած է հայ լուսանկարիչ եւ լրագրող Ժորժ Տէր Բարթողի հետ։ Զոյգը ունեցած է երկու որդի՝ Երուանդ եւ Մասիս։ Երուանդ աշխատած է միջազգային հեռուստակայաններու համար՝ լուսաբանելով, ի միջի այլոց, Ծոցի Առաջին պատերազմը, Պոսնիոյ եւ Սոմալիի իրադարձութիւնները, իսկ Մասիս ընտրած է տպագիր մամուլը եւ ներկայիս կը խմբագրէ ու կը հրատարակէ «Financial Mirror»-ը։
«Times of Cyprus»-էն ետք Լանա գործած է «Cyprus Mail»-ին մէջ մինչեւ 1963։ Նոյն տարուան Դեկտեմբերին, երկհամայնքային բախումներու օրերուն, ան հրաւիրուած է աշխատելու «Cyprus Broadcasting Corporation»-ին մէջ որպէս անգլերէն լրատուութեան հաղորդավար։ «Ժամանակաւոր» կոչուած այդ պաշտօնը տեւած է 22 տարի, որոնց ընթացքին ան ղեկավարած է անգլերէն եւ օտար լեզուներով ձայնասփիւռի յայտագիրները։
1974-ին եւ յետագայ տարիներուն մասնակցած է անգլերէն վաւերագրական ժապաւէններու պատրաստութեան, որոնցմէ է «It was an island»-ը՝ իր բանաստեղծութեամբ եւ Ճոն Վիքերսի երաժշտութեամբ։ Ան հիմնադիր անդամ եղած է Կիպրոսի հարցը արտասահմանի մէջ ծանօթացնելու նպատակով կազմուած յանձնախումբերու եւ անգլերէնի թարգմանած է Տորոս Փարթասիտէսի եւ Անտրոս Փաւլիտիսի «Cyprus, Days of Tragedy» գիրքը։
1985-ին հեռանալով պետական ձայնասփիւռէն՝ միացած է «Cyprus Weekly»-ին որպէս նորաձեւութեան եւ հեռատեսիլի խմբագիր, ինչպէս նաեւ գրախօս։ Աշխատած է իբրեւ խմբագիր եւ թարգմանիչ Կիպրոսի զբօսաշրջութեան կազմակերպութեան, Կիպրոսի դրամատան մշակութային հիմնադրամին եւ այլ հաստատութիւններու հրատարակութիւններուն վրայ, ներառեալ Գլաֆկոս Քլերիտիսի «Cyprus: My Deposition» քառահատոր անգլերէն շարքը։
Իր նախամուսնական ժ ազգանունով՝Լանա Մաթոֆ, հրատարակած է մանկական «Moussik» գիրքը։ 2017-ին լոյս տեսած է իր ընտանեկան յուշագրութիւնը՝ «Samovar on the table», ուր ներկայացուցած է 1920-ին Կիպրոս հասած շուրջ 1,500 ռուս գաղթականներու պատմութիւնը, ինչպէս նաեւ սեփական ընտանեկան եւ մասնագիտական ուղին՝ մինչեւ 1974։ 2024-ի Նոյեմբերին գիրքին ռուսերէն թարգմանութիւնը ներկայացուած է Լիմասոլի գրքի տօնավաճառին։
Լանա Տէր Բարթողը իր կեանքով եւ գրիչով կամուրջ եղաւ մշակոյթներու եւ սերունդներու միջեւ՝ թողելով հարուստ ժառանգութիւն ընտանիքին, հաւաքական յիշողութեան եւ Կիպրոսի մշակութային դաշտին մէջ։ Ընտանիքը Կ՚իմանանք, որ հանգուցեալի ընտանիքը յառաջիկայ Ապրիլ ամսուն պիտի կազմակերպէ յիշատակի հաւաք՝ արժեւորելու անոր կեանքն ու ծառայութիւնը։
Այս տխուր առթիւ «Արեւելք» խորին ցաւակցութիւններ կը յղէ հանգուցեալի բոլոր պարագաներուն ու նաեւ բարեկամներու մեծ շրջանակին, եւ յատուկ կերպով Կիպրոսի հայկական համայնքի աշխոյժ ներկայացուցիչներէն Տիար Մասիս Տէր Բարթողին։
