13.09c
Երեվան
հնգ, հկտ 29
Միասնաբար փրկենք հայերէնը (11)
Մի՛ ըսէք ու գրէք՝
-- ինքզինք> ինքզինքին- ինքզինքէն-ինքզինքով:
Այլ ըսէք ու գրեցէ՛ք՝
-- ինքզինք> ինքնիր-ինքնիրեն- ինքնիրմէ- ինքնիրմով:
Լեզուական գոհար մը
Ի՞նչ կրնայ հետեւեալ բառակոյտը թելադրել ձեր բանականութեան.
--«Ուաշինկթըն կարիքը ունի լիբանանեան բանակին իր աջակցութիւնը ամրապնդելու» («Ազդակ», 9/12/24, էջ 2):
Այս յայտարարութիւնը կը վերագրուի ոչ աւելի, ոչ պակաս՝ ամերիկացի բանագնաց Ամոս Հոքշթայնին :
Խե՜ղճ հայոց լեզու եւ խե՜ղճ Ամերիկա, որ այս օրերուն պիտի հասնէիք:
Սիսեան...
«Փորձանքը երբեք առանձին չի գար»,－ կ’ըսէ իմաստուն ֆրանսացին, իմա՝ Նուազի լը Գրանդի աւազակապետը,－ ամէն փորձանք կը յաջողի հետը բերել ուրիշ մը, եթէ չբերէ ուրիշնե՜ր. նայած թէ այդ փորձանքին ետին ո՞վ կանգնած է:
Այսպէս կը մտածէի քիչ առաջ՝ կարդալով Մովսէս Ծիրանիի՝ «Ազդակ»-ի 10/12/24-ի թիւի 4-րդ էջը, ուր երեք անգամ գտայ Սիսեան արտառոց ուղղագրութիւնը կրող տեղա-նունը, որ տրուած է ոչ աւելի-ոչ պակաս՝ Սիւնիքի մարզի հազարամեակներու անցեալ ունեցող եւ Սիսիան ուղղագրուող գաւառակին, որ հանրածա-նօթ է, ի շարս ուրիշ յատկանիշերու, ճարտարապե-
տական գոհարով մը, որ Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին է:
4.Կրկնաբանութիւնն ու աւելորդաբանութիւնը փակած են մեր լրագրոներէն ոմանց օձիքին, եւ անոնք կը կենակցին հաշտ ու ներդաշնակ, մինչ կարելի էր նուազագոյն ճիգով ու մանաւանդ փշուր մը... ճաշակով ձերբազատիլ անոնցմէ:
Հրամեր էք.
***«Կ’աշխատինք իսրայէլեան գերիշխանութիւնը Այսրյորդանանի վրայ տարածելու վրայ» («Ազդակ», 11/2/2025, էջ 1):
--«Կը ջանանք իսրայէլեան գերիշխանութիւնը տարածել Այսրյորդանանի վրայ»:
***«ՄԱԿ-ը կը շեշտէ իր աջակցութիւնը...համաձայն Թաէֆի համաձայնութ-եան» (անդ):
--«ՄԱԿ-ը կը շեշտէ իր աջակցութիւնը ըստ Թաէֆի համաձայնութեան:
***Առաջնահերթութիւնս ելեւմուտքի նախարարը ընկերային պաշտպանութ-եան վրայ ծախսերը աւելցնելու համոզելն է, որովհետեւ Լիբանանի մէջ ապահովութեան ցանցերու վրայ ծախսը համաշխարհային մակարդակի վրայ ամէնէն ցածն է (անդ, էջ 2):
--«Նախ պիտի համոզեմ ելեւմուտքի նախարարը՝ աւելցնելու ընկերային պաշտպանութեան ծախսերը, որովհետեւ Լիբանանի մէջ ապահովութեան ցանցերու ծախսը համաշխարհային առումով ամէնէն ցածն է»:
***Կառավարութեան աշխատանքային ծրագիրի կէտերը ծանօթ են, եւ երդման ճառը հիմնարար փաստաթուղթ է եւ այդ ծրագիրին հիմը պիտի ըլլայ» (անդ):
--«Կառավարութեան աշխատանքային ծրագիրի կէտերը ծանօթ են, ուստի երդման ճառը հիմնարար փաստաթուղթ է եւ այդ ծրագիրին հիմը պիտի ըլլայ» (անդ):
***Միացեալ Նահանգները յանձնառու են սերտ կերպով միասնաբար աշխա-տելու...(անդ):
--«Միացեալ Նահանգները յանձնառու են սերտօրէն աշխատակցելու»:
5. Մօտ
Այս անէծքը յամառօրէն կը շարունակէ հալածել մեզ՝ գլուխ ցցելով քիչ մը ամէն տեղ եւ ամէն ատեն: Ան երբեմն ներածուած է արեւելահայերէնէն, շատ յաճախ ալ արեւմտահայ արտադրութիւն է. ստորեւ հատուկենտ նմուշներ նորագոյն կիրարկութիւններէ.
***«Ժողովրդի մօտ իշխանափոխութեան պահանջ կայ» («Ասպարէզ», 10/12/24):
Հայերէն պիտի ըսէինք՝ «Ժողովուրդը իշխանափոխութիւն կը պահանջէ :
--«Այս բացասական պատկերը ընդվզում կը ստեղծէ ընթերցողին մօտ» «Արարատ», 10/12/2024, էջ 2):
«Այս բացասական պատկերը ընդվզում կը պատճառէ ընթերցողին մօտ»:
Կամ պարզապէս՝ «Այս բացասական պատկերը կ’ընդվզեցնէ ընթերցողը»:
***«[Այդ տմարդի արարքը] Շահնուրի մօտ ստեղծեց հայութեան նկատմամբ խորշանք մը» (անդ):
--Այսինքն՝ «Շահնուրի մէջ ստեղծեց...»:
***Սուրիոյ մէջ բնակող հայերու մօտ սպասողական վիճակ կը տիրէ» (Յուսաբեր, 10/12/24):
--Այսինքն՝ «Սուրիահայերը սպասողական վիճակ ունին»:
***Հայոց մօտ տիրող տրամադրութիւնները...(անդ):
--«Հայերու մէջ տիրող տրամադրութիւնները»:
Կամ պարզապէս՝ « Հայերու տրամադրութիւնները»:
***«Բոլորորին մօտ սպասողական վիճակ կը տիրէ» (անդ):
--Այսինքն՝ «Բոլորը սպասողական վիճակ ունին»:
***«Օլիգարխի մօտ վարձու խմբագիր աշխատած Սիմոնեանը...»(անդ):
--«Սակաւապետի մօտ իբրեւ վարձու խմբագիր ծառայած Սիմոնեանը...»:
* * *
***Ազգային առաջնորդարանները պարտին կրթութիւնն ու աւանդութիւն-ները աւելի մատչելի դարձնել նոր սերունդին մօտ («Ազատ օր», 10/2/2025):
--«Ազգային առաջնորդարանները պարտին կրթութիւնն ու աւանդութիւն-ները աւելի մատչելի դարձնել նոր սերունդին» մօտ:
Մրցոյթ 10.
***Փոխարինել թէեւ-ը աւելի յարմար շաղկապով մը:
---Ես եմ յարութիւնն ու կեանքը. ան որ ինծի հաւատայ, թէկուզ (եթէ նոյնիսկ) մեռնի՝ պիտի ապրի (Յովհաննու, 11/25):
***Դուն ինչպէ՞ս պիտի ըսէիր հետեւեալը.
---Ոչ ոք իրաւոնք ունի մսխելու իւրաքանչիւր դահեկանը, որ կը հաւաքուի:
***Հետեւեալին մէջ բառային ի՞նչ փոփոխութիւն կ’ընես.
---Այսպիսիվ անոնք կրնան մէկ քարով երկու թռչուն որսալ («Ազդակ», 29/1/2025, էջ 8):
***Փորձէ աւելի ճիշդ շարադասել հետեւեալը.
---Նախարարը իր հետ կը բերէ Եգիպտոսի նախագահ Սիսիի՝ նախագահ Ժոզեֆ Աունին ուղղուած նամակը («Ազդակ», 31/1/2025, էջ 2): :
*** Ո՞ր բառը կը փոխես՝ աւելի բարեհունչ դարձնելու համար հետեւեալը.
---Վարչապետը զգուշացուցած է, թէ որ եթէ Հայաստան անդամակցի ԵՄ-ին, կը կորսնցնէ ռուսական շուկան:
Ճիշդ պատասխնած են՝ Գէորգ Եազըճեան (9), Ցոլակ Ապտալեան (8), Համբարձում Յարթունեան (7), Գեղամ Խաչատրեան (8), Դանիէլ Թիւֆենքճեան (7), Պերճ Տէր Սահակեան (7), Եփրեմ Թոքճեան (8):
Մրցոյթ 11.
***Կրնա՞ս աւելի յարմար շաղկապով մը փոխարինել մինչդեռ-ը:
---Պայտընի վարչակազմը վերապահ գտնուած էր Կազայի բնակչութեան հեռացման, մինչդեռ Եգիպտոսի կտրուկ հակազդեցութիւնը ի վերջոյ յանգեցու-ցած էր այդ գաղափարի կասեցման։
***Հետեւեալէն բառ մը փոփոխութեան կը կարօտի.
---Կինը աշխարհ չէ եկած մինակ հաճոյքի համար (Զ. Եսայեան):
***Ջնջել աւելորդաբանութիւնները:
---Վարչապետը վերահաստատեց Քաթարի՝ Լիբանանին կազ մատակա-րարելու հարցին մէջ յանձնառութիւնը:
---Նախագահին խորհրդականը իր օրը անցուցած է Ֆլորիտայի մէջ գտնուող հրամանատարական կեդրոնին մէջ:
***Հետեւեալ երկուքէն ո՞րը աւելի ճիշդ կը հնչէ.
---Օտար բարքերը աւելի հմայիչ բնոյթ ունենալով՝ արագօրէն կ’ընկալուին:
---Օտար բարքերը աւելի հմայիչ բնոյթ ունենալով՝ արագօրէն կ’ընկալենք:
***Ջնջէ՛ զոյգ թաւագիրներէն (bold) սխալը.
---Քաթար հաստատած է իր՝ Լիբանանին աջակցող/աջակցելու եւ անոր ժողովուրդին կողքին կանգնող/կանգնելու դիրքորոշումը:
Արմենակ Եղիայեան
armenag@gmail.com
