Լիբանանը եւ «կոյր փամփուշտներ»ու վտանգը (Լուսանկար)

Լիբանանը եւ «կոյր փամփուշտներ»ու վտանգը (Լուսանկար)

 Փաստ է արդէն, որ Լիբանանի մէջ «կոյր փամփուշտ»ները կարող են հասնիլ ամենուրեք։

 

Օրեր առաջ լիբանանեան լրահոսը «կը պատմէր» այն մասին, որ «կոյր փամփուշտ» մը խոցած է Պէյրութի միջազգային օդակայան վայրէջք կատարող եւ MEA-ին պատկանող քաղաքացիական օդանաւու մը «առաստաղը» եւ ներս ինկած ...։

 Լուրը անշուշտ լուրջի չէր առնուէր, երկրի մը մէջ, ուր ապահովական միջադէպերը եւ սպառնալիքները դարձած են յաճախակի։ 

 Ներս ինկած փամփուշտը վնաս չէր հասցուցած ոչ ոքի եւ սակայն սարսափի վիճակ մը տարածած էր ոչ միայն օդանաւին մէջ գտնուողներուն, այլ օդանաւէն դուրս լուրերուն եւ ընկերային ցանցերու օգտատէրերուն մօտ։ 

 Տխուր փաստ է, ի դէպ որ Լիբանանի մէջ եւ երկար տարիներէ ի վեր այս «կոյր փամփուշտ» կոչուածին զոհ կերթան անմեղ մարդիկ, պատանիներ, մանուկներ ու ահելներ։ 

 Այս «կոյր զէնք»ը որուն պատասխանատւութիւնը ոչ ոք կը ստանձնէ տարեկան կտրուածքով հարիւրաւոր կորուստներու պատճառ կը դառնայ ու աւելի տխուրն այն է, որ ոչ իրաւապահ մարմինները, ոչ ալ զոհերու հարազատները կը հասնին յստակ արդիւնքներու։ 

 Զոհ մը կ՚աւելնայ, շիրիմ մը կը փորուի եւ սեւ էջ մը կը դարձուի։ Պարզապէս այդքանը։ 

 Ճիշդ է նաեւ, որ իրաւապահ մարմինները շատ լաւ գիտեն, շատ լաւ կը գիտակցին, թէ ուր է այս չարիքի աղբիւրը, բայց եւ այնպէս տարբեր պատճառներու ու հանգամանքներու բերումով կը շարունակեն մնալ անդամալուծուած վիճակի մը մէջ։ 

 Իրավիճակները կը դիտարկուին, զոհերուն անունները յայտնի կ՚ըլլան, բայց ոչ մէկ մեղադրեալ, ոչ մէկ մեղաւոր կը ձերբակալուի։ 

 Մեծ փորձութիւններու փուլի մը մէջէն կ՚անցնի Լիբանանը, ու աւելի տխուրն այն է, որ այս մեծ փորձութիւնները «հասակ առած են» փոքր ցաւերէ, փոքր սխալներէ եւ փոքր սայթաքումներէ։

 Իսկ այսօր իրավիճակն այնքան մը բարդ դարձած է, որ մարդիկ սկսած են վախնալ նոյնիսկ պարզ ճամբորդութիւն մը կատարելու, կամ որոշ շրջաններէ անցնելու։

 Պատճառը անշուշտ ապորինի զէնքի խնդիրն է, որ կը նմանաի վառօդի մեծ տակառի մը, որուն տակ կուտակուած է մոխիրի մեծ քանակութիւն ու այդ մոխիրին տակ ալ կայ պատրաստի բոց ու հետեւաբար մեծ հրդեհի վտանգ։

 Ուժանակի կը նմանին ապօրինի զէնքերը, որոնց վտանգաւորութիւնը զգալի է միմիայն իրավիճակը հեռուէն դիտարկողներուն համար, որոնք շատ լաւ կ՚ըմբռնեն առկայ վտանգը, ընդհանուր ռիսքերը եւ ցանկացած պատահարի հետ կապուած առկայ արկածախնդրութիւնները։ 

 Քանի-քանի անգամներ գրուած եւ ըսուած է, որ Լիբանանցիք շատ լաւ սորված են քաղաքացիական պատերազմի «դասեր»ը, բայց իրականութիւնը այլ է։ 

 Իրականութիւնը այն է, որ ցանկացած զէնք, ցանկացած փամփուշտ եւ ցանկացած վառօդի կտոր ինքնին «անկրօն» եւ հաւատք ու հաւատամք չունեցող դրոյթ մըն է, որ կրնայ դուռ բանալ մեծ բախումներու, մեծ արիւնայեղութեան եւ մեծ պատերազմի։

 Ինչպէս փոքր փորձութիւնները դուռ կրնայ բանալ մեծ ահերու, նոյնպէս ալ նոյն «կոյր փամփուշտներ»ը կրնան յանգեցնել մեծ օրհասներու։

 Իսկ այս բոլորին ճարը ապօրինի զէնքի փուլին աւարտն է, որ այս պահուն երեւելի չէ։ 

 Լիբանանի մէջ այսօր չկայ ոչ մէկ անձ, որ չէ հասկցած այդ ապօրինի զէնքերուն իրական վտանգ ներկայացնելու պարագան եւ փոխարէնը չկայ նաեւ մէկ առողջ ղեկավար, որ իրապէս հասկնայ, որ զանգը հնչած է, որ տեղ մը ընթացք առնէ այդ ապօրինի զէնքերու աւարտի գործընթացը։

Ենթադրութիւններու պիտի չուզենք երթալ, սակայն Լիբանանի ներ-համայնաքյին դրոյթը, ներքին պառակտումը, քաղաքական տարաձայնութիւնները բոլորն ալ կը տանին մեծ բախումներու սենարին, որմէ մեծ հաշուով պիտի տուժեն բոլոր-բոլորը։

Այս բոլորէն անդին աւելի մտահոգիչը այն է, որ այսօր վտանգուած են, ոչ միայն Լիբանանի մէջ ապրող անզէն քաղաքացիները, այլ նաեւ անոնք, որ կը փութան դէպի Լիբանան իրենց ծննդավայրն ու հարազատները տեսնել տենչացող Լիբանանի գունեղ սփիւռքի տարբեր քաղաքացիները։

 

 

 

Սագօ Արեան

Սագօ Արեան

Ծնած է Պէյրութի Պուրճ Համուտ թաղամասը՝ 1972-ի...