«Ազատն իրեն բաժին հասած կռիւները մղել է Մարտունի 2-ում, յետոյ Հադրութում, յետոյ Ջրական տեղափոխուելու ճանապարհին թշնամին պայթեցրել է զինուորական ՈՒՌԱԼ մեքենաները, որի մէջ է եղել նաեւ Ազատը, ով ընկել է մարտի դաշտում իր 20-րդ տարեդարձից ընդամէնը վեց օր առաջ` հոկտեմբերի 24-ին» - արցունքով ու սառած հայեացքով կը պատմէ տիկին Նառան՝ Ազատի մայրը։
30 հոկտեմբեր, 2000-ի ծնունդ Ազատ Մաճարեանի մայրը հպարտութեամբ կը պատմէ, որ Ազատ շատ գրագէտ կը խօսէր, եւ դպրոցի բոլոր ուսուցիչները շատ կը սիրէին զինք, ընկերասէր էր, կամեցող եւ կը սիրէր օգնել բոլորին:
Ազատ դպրոցը աւարտելէն ետք ընդունուած է ՀՊՄՀ կից վարժարան՝ հոգեբանութեան բաժին։ Տիկին Նառան կը շարունակէ պատմել, որ Ազատի երազանքը՝ դատախազ դառնալն էր, ու երբ հաշուառման կանգնած է զինուորական կոմիսարեաթ՝ պարզուած է, որ ունի սրտի բնածին արատ։ Այս փաստը տխրեցուցած է Ազատը, որովհետեւ կարծած է թէ այդ կը խանգարէ իր երազանքը եւ պնդած է, որ պիտի ծառայէ ու զօրակոչուած է բանակ 2019-ի 30 Յունուարին:
Ազատ կարգապահ զինուոր էր եւ ծառայութեան ընթացքին Ջալալ Յարութիւնեանի կողմէն պարգեւատրուած: «Երբ վարժարանում Շուշիի ազատագրում խաղացին, ինքը յաղթանակած զինուորի դեր էր խաղում, ով հրամանատարին ասում է՝․«բարձունքը մերն է, տղերքը չկան»։ Պատերազմի օրերին հերթական զանգերից մէկի ժամանակ ես ասեցի՝․ բալես բեմում խաղացիր, բայց իրական կեանքում տեսար պատերազմը։ Ազատս լռեց, յետոյ ասեց․ «Մա՛մ, հիմա բարձունքը մերն է ու տղերքը կան»։ Անցաւ երկու օր բալես զոհուեց», յուզմունքով կը պատմէ տիկին Նառան։
Ազատի հետ կռուող մարտական ընկերները եւ կամաւորները վերջերս այցելած են Ազատենց տունը, անոնց հետ եղած է նաեւ յայտնի պլոգըր Լափշինը եւ ռուս գնդապետը, որ եկած էր ՀՕՊ-ի աշխատանքներուն մասնակցելու։ Անոնք տեսած են, թէ ինչ խիզախութեամբ մարտնչած էր Ազատը, խոնարհած են անոր նկարին առջեւ ու մօրը յանձնած պարգեւատրումը։ «Այնքան գովեստի արժանացրեցին որդուս, որ հպարտութիւնից սիրտս պայթում էր, բայց երանի չլինէին այդ գովեստի խօսքերը, ու որդիս կողքս լինէր։ Վիշտս շատ խորն է, որովհետեւ թագաւոր եմ կորցրել, շատ լաւ որդի, եղբայր ու ընկեր։ Ես կորցրել եմ աշխարհում ամենաթանկը եւ հիմա ուժ եմ գտնում ապրելու, միայն փոքր որդուս մեծացնելու համար, որովհետեւ Ազատս շատ կապուած էր փոքր եղբօր հետ։ Չկայ աւելի ծանր ցաւ, քան քսան տարին դեռ չբոլորած որդու կորուստը։ Ես դեռ սպասում եմ իրեն, որ մի օր կու գայ, ինձ կը գրկի ու կ'ասի՝ Մամ ջան ես վերադարձայ»։