15.92c
Երեվան
կրկ, հնս 14
Հայաստանի ճակատագրական հանգրուաններուն շուրջ մտահոգութիւնը կը շարունակէ համախմբել սփիւռքահայութիւնը՝ ազգային պատասխանատուութեան ոգիով։
Մոնթրէալի մէջ կազմակերպուած այս քաղաքական երեկոն առիթ մը դարձաւ՝ վերատեսութեան ենթարկելու Հայաստանի ներքին եւ արտաքին մարտահրաւէրները։
Բաց ու աշխոյժ քննարկումներու մթնոլորտին մէջ, տարբեր գնահատականներ եւ մտահոգութիւններ փոխանակուեցան՝ հայրենիքի ապագային նկատմամբ խոր հետաքրքրութեան արտայայտութեամբ։
Ուրբաթ, 22 Մայիս 2026-ի երեկոյեան ժամը 8։30-ին, Մոնթրէալի Թէքէեան Մշակութային Միութեան կեդրոնի «Յարութիւն եւ Սիմա Արզումանեան» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ քաղաքական քննարկում՝ նուիրուած Հայաստանի ներքաղաքական եւ աշխարհաքաղաքական զարգացումներուն՝ յառաջիկայ խորհրդարանական ընտրութիւններուն նախօրեակին։
Ձեռնարկը կազմակերպած էր Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան Էօժէն Բաբազեան ակումբի վարչութիւնը, եւ ան համախմբած էր Հայաստանի ներկայ տագնապալից կացութեամբ մտահոգ համայնքի անդամներ, որոնք հետաքրքրութեամբ հետեւեցան Հայաստանի ներկայ իրավիճակին վերաբերող քննարկումներուն։
Երեկոն բացուեցաւ Տիկ. Սալբի Հալլաճեան-Մարկոսեանի ողջոյնի խօսքով։ Այնուհետեւ խօսքը փոխանցուեցաւ երեկոյի զրուցավարին՝ «ԱՊԱԳԱՅ» շաբաթաթերթի խմբագիր Պրն. Աւետիս Պագգալեանին։ Իր ներածական խօսքին մէջ ան համառօտ ակնարկ մը ներկայացուց Հայաստանի մէջ 2018-ի Թաւշեայ յեղափոխութենէն ի վեր արձանագրուած քաղաքական հիմնական զարգացումներուն։ Պրն. Պագգալեան անդրադարձաւ յեղափոխութեան ստեղծած ժողովրդավարական ակնկալիքներուն, 2020-ի Արցախեան պատերազմին, յետպատերազմեան քաղաքական գործընթացներուն, Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ վերջին իրադարձութիւններուն, ինչպէս նաեւ Հայաստանի արտաքին քաղաքականութեան մէջ արձանագրուած փոփոխութիւններուն։
Ան ընդգծեց, որ Հայաստանի ապագային վերաբերող հարցերը կը շարունակեն խոր արձագանգ գտնել սփիւռքահայութեան մօտ, քանի որ անոնք կը վերաբերին ոչ միայն քաղաքականութեան, այլ նաեւ ազգային անվտանգութեան, ինքնութեան եւ համազգային հեռանկարներուն։
Ներածական խօսքէն ետք, Պրն. Պագգալեան ներկաներուն ներկայացուց տեսաերիզ մը, զոր ինք պատրաստած էր եւ որ ամփոփ կերպով կը ներկայացնէր 2018-էն ի վեր Հայաստանի քաղաքական կեանքին մէջ տեղի ունեցած կարեւորագոյն իրադարձութիւնները։ Տեսանիւթը մեծ հետաքրքրութեամբ հետեւուեցաւ ներկաներուն կողմէ եւ ծառայեց որպէս քննարկման ընդհանուր հիմք։
Տեսանիւթի ցուցադրութենէն ետք սկսաւ քննարկման հիմնական բաժինը։ Զրուցավարը նախ խօսքը փոխանցեց Պրն. Վիգէն Ադդարեանին՝ անդրադառնալու Հայաստանի ներկայ աշխարհաքաղաքական իրավիճակին եւ տարածաշրջանային զարգացումներուն։
Պրն. Պագգալեան իր հարցադրումին մէջ նկատել տուաւ, որ Հայաստանը այսօր կը գտնուի բարդ աշխարհաքաղաքական միջավայրի մը մէջ՝ Ատրպէյճանի, Թուրքիոյ, Ռուսիոյ, Արեւմուտքի եւ Իրանի շահերու խաչմերուկին վրայ, եւ խնդրեց վերլուծել, թէ ինչպէս կարելի է գնահատել Հայաստանի ներկայ դիրքը եւ այն հիմնական մարտահրաւէրները, որոնց երկիրը կը դիմագրաւէ արագ փոփոխուող տարածաշրջանային պայմաններուն մէջ։
Իր վերլուծութեան սկիզբը Պրն. Ադդարեան ընդհանուր ակնարկ մը ներկայացուց վերջին շրջանի միջազգային եւ աշխարհաքաղաքական զարգացումներուն՝ անդրադառնալով համաշխարհային ուժերու միջեւ աճող լարուածութիւններուն եւ ներկայ անկայուն իրավիճակին։ Ան ընդգծեց, որ պատմութիւնը ցոյց կու տայ, թէ հայ ժողովուրդը իր ամենածանր փորձութիւնները դիմագրաւած է այն ժամանակաշրջաններուն, երբ միջազգային համակարգը գտնուած է խոր ճգնաժամի եւ վերադասաւորման մէջ։
Այս առնչութեամբ ան յիշեցուց, որ Հայոց Ցեղասպանութիւնը տեղի ունեցաւ Առաջին համաշխարհային պատերազմի օրերուն, մինչ Արցախի հայաթափումը եւ վերջին տարիներու ծանր կորուստները արձանագրուեցան համաշխարհային համավարակի եւ միջազգային համակարգի խաթարուած շրջանին։ Ան նկատել տուաւ, որ այսօր եւս աշխարհը կը գտնուի քաղաքական եւ տնտեսական անորոշութեան փուլէ մը ներս, ինչ որ, ըստ իրեն, կը պարտադրէ Հայաստանի եւ ամբողջ հայութեան զգօնութեամբ հետեւիլ զարգացումներուն եւ պատրաստ ըլլալ հնարաւոր մարտահրաւէրներուն։
Պրն. Ադդարեան շեշտեց, որ Հայաստանի աշխարհագրական դիրքը եւ տարածաշրջանային բարդ իրողութիւնները կը պահանջեն լուրջ ռազմավարական մտածողութիւն եւ երկարաժամկէտ պետական մօտեցում։ Ըստ անոր, այսպիսի պայմաններու մէջ հիմնական պատասխանատուութիւնը կը կրէ երկրի ղեկավարութիւնը, որ պարտաւոր է իր որոշումները առաջնորդել ազգային եւ պետական շահերով։
Անդրադառնալով տնտեսական մարտահրաւէրներուն՝ ան մտահոգութիւն յայտնեց համաշխարհային գիւղատնտեսական արտադրութեան եւ պարարտանիւթերու մատակարարումներուն վերաբերող խնդիրներուն շուրջ՝ նշելով, որ այդ զարգացումները կրնան բացասաբար անդրադառնալ բազմաթիւ երկիրներու սննդամթերքի ապահովութեան վրայ։ Ան յիշեցուց, որ Հայաստանը զգալի քանակով ցորեն կը ներմուծէ Ռուսաստանէն, ինչ որ, ըստ իրեն, կը վկայէ երկրի տնտեսական որոշ կախուածութիւններուն մասին։
Իր խօսքի աւարտին Պրն. Ադդարեան ընդգծեց, որ Հայաստանի որեւէ իշխանութիւն, անկախ իր քաղաքական պատկանելիութենէն, առաջին հերթին պէտք է առաջնորդուի ազգային եւ պետական շահերով։ Ան շեշտեց, որ երկրի ղեկավարութեան հիմնական առաջնահերթութիւնը պէտք է ըլլայ Հայաստանի անվտանգութիւնը, կայունութիւնը եւ երկարաժամկէտ զարգացման ապահովումը, այլ ոչ թէ բացառապէս քաղաքական իշխանութեան պահպանումը։
Այնուհետեւ Պրն. Պագգալեան խօսքը փոխանցեց Դոկտ. Կէօնճեանին՝ ուշադրութիւնը սեւեռելով Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակին վրայ։ Իր հարցադրումին մէջ ան նշեց, որ արտաքին եւ տարածաշրջանային զարգացումներուն զուգահեռ, Հայաստանի ներքին քաղաքական կեանքը կը շարունակէ մնալ աշխոյժ եւ խորապէս բեւեռացուած, մանաւանդ յառաջիկայ խորհրդարանական ընտրութիւններուն նախօրեակին։
Զրուցավարը խնդրեց Դոկտ. Կէօնճեանէն գնահատել Հայաստանի ներկայ ներքաղաքական մթնոլորտը եւ ներկայացնել այն հիմնական հարցերն ու մտահոգութիւնները, որոնք, ըստ իրեն, կրնան ազդել ընտրողներու որոշումներուն եւ ընտրական գործընթացին վրայ։
Իր պատասխանին մէջ Դոկտ. Կէօնճեան անդրադարձաւ Հայաստանի քաղաքական դաշտին մէջ առկայ հիմնական միտումներուն, ընտրական գործընթացին վրայ ազդող գործօններուն եւ հասարակական տրամադրութիւններուն։ Ան ներկայացուց իր գնահատականները երկրի ներքաղաքական իրավիճակին, իշխանութեան եւ ընդդիմութեան դերակատարութեան, ինչպէս նաեւ այն մարտահրաւէրներուն մասին, որոնց Հայաստանի քաղաքական համակարգը կը դիմագրաւէ ներկայ փուլին։
Իր խօսքին մէջ Դոկտ. Կէօնճեան մասնաւորապէս շեշտեց ներկայիս ստեղծուած ծայրայեղ բեւեռացուած եւ այդ պատճառով ալ խիստ լարուած մթնոլորտը։ Ան նաեւ մատնանշեց ներկայ իշխանութիւններուն որդեգրած՝ երթալով աւելի անհանդուրժողական կեցուածքը, որուն հետեւանքով սովորական երեւոյթ դարձած են, առանց կանոնաւոր արդարադատութեան պայմանները յարգելու, աշխարհական կամ հոգեւորական քաղաքացիներու ոչ յստակօրէն արդարացուած կալանաւորումները։ Ան համոզում յայտնեց, որ Յունիս 7-ի ընտրութիւնները բացառապէս անկիւնադարձային բնոյթ ունին։ Ան ըսաւ, թէ Յունիսի 8-ի Հայաստանը պիտի տարբեր ըլլայ Յունիսի 7-ի Հայաստանէն, ով ալ ըլլայ յաղթական կողմը։
Վերլուծաբանը յիշեցուց, որ յեղափոխութեան հիմնական կարգախօսներէն եւ խոստումներէն մէկը ժողովուրդի իշխանութեան վերականգնումն էր, ինչպէս նաեւ քաղաքացիներու ազատ կամքի արտայայտման եւ ժողովրդավարական մասնակցութեան ընդլայնումը։ Սակայն, ըստ անոր, տարիներու ընթացքին ստեղծուած իրականութիւնը բազմաթիւ հարցադրումներ յառաջացուց այդ սկզբունքներու իրականացման շուրջ։
Դոկտ. Կէօնճեան նկատել տուաւ, որ Հայաստանի ներկայ քաղաքական միջավայրը կը բնորոշուի խոր բեւեռացմամբ եւ փոխադարձ անվստահութեան մթնոլորտով, ինչ որ դժուարութիւններ կը ստեղծէ ազգային կարեւոր հարցերու շուրջ լայն համաձայնութիւններու ձեւաւորման համար։ Ան ընդգծեց, որ ընտրողներու որոշումներուն վրայ պիտի ազդեն ոչ միայն տնտեսական եւ ընկերային խնդիրները, այլ նաեւ անվտանգութեան, պետական կառավարման եւ երկրի ապագայ ուղղութեան վերաբերող մտահոգութիւնները։
Իր վերլուծութեան ընթացքին ան նաեւ շեշտեց, որ Հայաստանի առջեւ կանգնած մարտահրաւէրները կը պահանջեն պատասխանատու քաղաքական ղեկավարութիւն, հանրային վստահութեան վերականգնում եւ ազգային առաջնահերթութիւններու ճշդում։
Դոկտ. Կէօնճեան մատնանշեց, որ Հայաստանի հազիւ երեք միլիոն բնակչութեան դիմաց 19-ը անընդունելիօրէն մեծ թիւ մըն է այս ընտրութիւններուն մասնակցող քաղաքական միաւորներուն համար։
Ապա թուեց անոնց մէջէն այն հազիւ թէ չորս կամ հինգը, որոնք իսկական ազդեցութիւն կրնան ունենալ ընտրութիւններու վերջնական արդիւնքներուն վրայ։
Դոկտ. Կէօնճեան շեշտեց, թէ Յունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրութիւններուն Հայաստանի քաղաքացին պարտի իր քուէն տալ այն կողմին կամ թեկնածուին, որուն ընտրական ձեռագիրը յստակօրէն կը համընկնի Հայաստանի եւ հայ ժողովուրդի ազգային ներկայ եւ երկարաժամկէտ գերագոյն շահերուն հետ։
Բանախօսներու վերլուծութիւններէն ետք, ժամանակը հասաւ լսարանի հարցումներուն։ Ներկաները մեծ հետաքրքրութեամբ մասնակցեցան քննարկման այս բաժինին եւ բազմաթիւ հարցումներ ուղղեցին երկու բանախօսներուն՝ Հայաստանի անվտանգութեան, արտաքին քաղաքականութեան, յառաջիկայ ընտրութիւններուն, սփիւռքի դերակատարութեան եւ այլ հարցերու շուրջ։
Ներկաներէն շատեր գնահատանքի խօսքեր արտայայտեցին ձեռնարկը կազմակերպած ՌԱԿ Էօժէն Բաբազեան ակումբի վարչութեան, ինչպէս նաեւ բանախօսներուն եւ զրուցավարին հասցէին՝ նկատելով, որ նման քննարկումները կարեւոր առիթ կը ստեղծեն համայնքի անդամներուն համար՝ աւելի խորապէս ծանօթանալու Հայաստանի դիմագրաւած մարտահրաւէրներուն եւ տարբեր տեսակէտներուն։ Միաժամանակ, բազմաթիւ մասնակիցներ փափաք յայտնեցին, որ նմանօրինակ քաղաքական եւ հանրային քննարկումներ աւելի յաճախ կազմակերպուին, նոյնիսկ ամսական դրութեամբ։
Հնչած հարցումները եւ արձանագրուած քննարկումները յստակօրէն ցոյց տուին ներկաներուն խոր մտահոգութիւնը եւ անսպառ հետաքրքրութիւնը Հայաստանի եւ հայ ժողովուրդի ապագային նկատմամբ։ Մասնակիցներուն մեծ մասը հարցերուն մօտեցաւ ոչ միայն քաղաքական, այլ նաեւ ազգային եւ գոյութենական տեսանկիւնէ՝ արտայայտելով իրենց մտահոգութիւնները Հայաստանի անվտանգութեան, պետականութեան ամրապնդման եւ ազգային ինքնութեան պահպանման վերաբերեալ։
Մօտ երկուքուկէս ժամ տեւած ձեռնարկը ընթացաւ աշխոյժ եւ կառուցողական մթնոլորտի մէջ։ Թէեւ քննարկումը կրնար շարունակուիլ տակաւին երկար՝ բազմաթիւ նոր հարցումներու եւ տեսակէտներու առկայութեան պատճառով, սակայն ժամանակի սահմանափակումները ստիպեցին եզրափակել երեկոն։
Իր փակման խօսքին մէջ զրուցավար Աւետիս Պագգալեան շնորհակալութիւն յայտնեց բանախօսներուն, կազմակերպիչներուն եւ բոլոր ներկաներուն՝ իրենց մասնակցութեան եւ ներդրումին համար։ Ան ընդգծեց, որ տարբեր տեսակէտներու եւ հարուստ գաղափարներու փոխանակումը կարեւոր դեր կը կատարէ ազգային մտածողութեան զարգացման եւ հայրենիքի առջեւ կանգնած մարտահրաւէրներու աւելի խոր ըմբռնման գործին մէջ։
Երեկոն աւարտեցաւ այն մաղթանքով, որ նման առողջ եւ բովանդակալից քննարկումները շարունակուին եւ իրենց նպաստը բերեն մեր ազգի, մեր պետականութեան եւ մեր հայրենիքի ապագայի կերտման գործին։
«ԱՊԱԳԱՅ»
