20.09c
Երեվան
հնգ, մյս 07
«Զիլ խօսք»էն կը կարդանք՝
33 Տարի առաջ այսօրը Փորթուգալիոյ մայրաքաղաք Լիզպոնի մէջ պէյրութահայ հինգ երիտասարդներ կը գրաւէին Թուրքիոյ դեսպանատան շէնքը: Կարճ ժամանակ տեւած գործողութեան ընթացքին անոնց կողմէ հրապարակ կը հանուէր հաղորդագրութիւն, աշխարհին յուշելու արեւմտահայութեան արդար դատին պահանջները: Տղաքը գերագոյն զոհաբերութեան օրինակ դառնալով, օդը կը հանէին դեսպանատունը եւ ալ կը նահատակուէին դառնալով մասունք ՝ հայ ազատագրական պայքարի ընդհանուր հոլովոյթին մէջ:
Արան, Սարգիսը, Սեդրակը, Վաչէն եւ Սիմոնը սովորական արարքով, չէ որ կը մտնէին հայոց արդի պատմութեան էջերուն մէջ:
Անոնք հերոսներ էին, որ նախընտրեցին իրենց սեփական ես-ը զոհաբերել յանուն հաւաքական ես-ի մը, որ այդ օրերուն կը շնչէր Թուրքիոյ դէմ տարուող զինեալ պայքարի տարբեր դրօշներով:
Նպատակ ունենալով միջազգային հանրութեան ուշադրութիւնը գրաւել եւ քանդել լռութեան պատը, անոնք կը դառնային իրական սրբապատկերներ:
Սերունդներուն համար ներշնչարան եւ հայու ուխտի վերանորոգման համար մշտավառ քուրա:
Գիտէին Լիզպոնի հերոսները, քաջ գիտէին, որ իրենց արարքով Թուրքիան պիտի մնար անդրդուելի, ու գիտէին նաեւ, որ իրենց արարքին դիմաց Եւրոպացի իշխանաւորներու գութը պիտի չշարժէր յիշելու համար մէկ ու կէս միլիոնն ու ամբողջ արեւմտհայասատանի տեղահանումն ու այդ ժողովուրդի հարստահարումն ու գաղթական դառնալը:
Գիտէին այս բոլորը, բայց վճռած էին քալել իրենց ճանապարահով:
Ոչ անոր համար, որ պարտուած էին կեանքէն:
Ոչ անոր համար, որ ունէին ընկերային ծանր պայմաններ եւ ոչ անոր համար, որ ճնշուած կ'ապրէին Լիբանանի մէջ:
Այդպիսի պատճառներ չկային այդ տղոց համար: Անոնց հիմնական նպատակը մեր ժողովուրդի արի երակը արթուն պահելն էր, որովհետեւ կը հաւատային, որ իրենց արարքէն տարիներ անց պիտի գան նորեր, որոնք պիտի համալրեն այդ զոհաբերումի ճանապարհին հաւատացողներուն շարքերը:
Ճիշդ է, որ Լիզպոնի արարքը տակաւին կը սպասէ իր վերջնական գնահատականին:
Լիզպոնի տղաքը կը սպասեն, որ հայութիւնը իր բոլոր երանգներով ճիշդ գնահատէ իրենց սխրանքը եւ տեղին արժեւորում տայ անոնց զոհողութեան:
Ու թերեւս արժէք ալ չունի այդ գնահատականը, այնքան ժամանակ, որ այդ տղաքը հաւատքով գացին նետուելու կրակին մէջ:
Հաւատացին, իրենց սկզբունքներուն ու այսօր ալ կը մնան, որպէս լուսատու փարոսներ մեր կեանքի ամէնէն ծանր ու մութ պահերուն:
Անոնք, Պէյրութի ամէնէն խուլ ու նեղ թաղերէն վեր խոյացող այդ սրբազան խենթերը լուծեցին մէկ խնդիր:
Բացատրեցին, կերտեցին, ստեղծեցին մէկ վառ օրինակ եւ յուշեցին մեզի ու աշխարհին, որ հայու հրացանը պիտի ուղղուի միայն այն ուղղութեամբ, ուր դար ու դարեր խեղդուած եղած է է հայու իրաւունքն իւրացուած ու բռնագրաւուած անոր հողն ու օճախը:
«Մեր թշնամին թուրքն է»,- պատգամեցին Լիզպոնի տղաքը: Այն թուրքը, որ այսօր ալ կը շարունակէ դրժել Հայոց Ցեղասպանութեան փաստը ու այն թուրքը, որ կը շարունակէ արիւն հոսեցնել Արեւտահայաստանի հողերուն վրայ ապրող քիւրտերուն դէմ:
Մինչեւ պատմական ճշմարտութիւններուն երես հանուիլը, մինչեւ արդարութեան յաղթանակելը, Լիզպոնի տղոց անհանգիստ հոգին պիտի շարունակէ լոյս տալ մեր մութ ու շուար օրերուն ու ժամանակին:
Անշեղ, ինչպէս իրենցմէ առաջ սրբազան գործին հաւատացողները:
Անխախտ, ինչպէս իրենցմէ առաջ Սասունի ու Զէյթունի բարձունքներուն վրայ ապստամբողները ՝ Լիզպոնի տղաքը դարձան մեր ճանապարհին ուղեկից:
Անոնք զէնք չբարձրացուցին հայու վրայ:
Անոնց թիրախը հայը չեղաւ:
Ու անոնք այսօր, աւելի քան որեւէ ժամանակ պիտի շարունակեն մնալ արդարութեան մարտիկներ:
Անմեռ, վեհ եւ նուիրական:
