19.09c
Երեվան
երկ, մյս 25
40 տարի Հայաստան եւ Ատրպէյճան ապրած են թշնամութեան միջավայրի մէջ։ Անհնար է պարզապէս թշնամանքի անջատիչը անջատել եւ խաղաղութեան կոճակը սեղմել, եւ վերջ՝ թշնամութիւն այլեւս գոյութիւն չունի, միայն խաղաղութիւն կայ։ Այս մասին Եւրոպական խորհուրդի նախագահ Անթոնիու Քոշթայի եւ Եւրոպական յանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն տեր Լայէնի հետ համատեղ յայտարարութիւններու շրջածիրէն ներս ըսած է վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան՝ անդրադառնալով Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի ներկայ յարաբերութիւններուն։
«Ե՛ւ Հայաստանում, ե՛ւ Ադրբեջանում դեռեւս կարելի է տեսնել խօսոյթներ, որոնք բխում են կոնֆլիկտի ժամանակներից: Բայց մենք պէտք է հասկանանք, որ դա անխուսափելի իներցիոն գործընթաց է, որովհետեւ, էլի եմ ասում, այդ գործընթացը հնարաւոր չէ, եթէ նոյնիսկ հիմա խաղաղութեան համաձայնագիրը ստորագրուած եւ վաւերացուած լինէր, որովհետեւ խաղաղութեան ամենակարեւոր ինստիտուցիոնալացումն այն է, ինչ տեղի է ունենում մարդկանց մտքերում եւ սոցիալ-հոգեբանական մակարդակում:
Թո՛յլ տուէք ասել, որ իրականում այս ոլորտում տեղի ունեցող փոփոխութիւնները, ի հարկէ, թիւերով արտայայտուած չեն, բայց թոյլ տուէք արտայայտել իմ համոզմունքը, որ այդ ուղղութեամբ ինստիտուցիոնալացումը տեղի է ունենում շատ աւելի արագ, քան նոյնիսկ կարելի էր սպասել:
Հետեւաբար, ես վստահ եմ, որ կը հասնենք այդ կէտին, երբ խաղաղութեան ինստիտուցիոնալացման ճանապարհին մենք խաղաղութեան համաձայնագիրը կը ստորագրենք»,-ըսած է ան:
Խաղաղութեան համաձայնագրի ստորագրումն ու վաւերացումը, ըստ Փաշինեանի, չի նշանակեր, որ աշխատանքը աւարտած է։ Համաձայնագրի ստորագրումէն եւ բնագրի հրապարակումէն ետք բազմաթիւ ուղղութիւններով անհրաժեշտ պիտի ըլլայ համաձայնեցնել եւ ստորագրել նորանոր համաձայնագրեր, ներառեալ՝ ոլորտային համագործակցութեան առումով, հակառակ այն հանգամանքին, որ փոխադրութեան ոլորտին մէջ, օրինակ, արդէն կայ համագործակցութիւն՝ առանց համաձայնագրի։
«Այս առումով չափազանց կարեւոր է TRIPP նախագիծը, եւ չափազանց կարեւոր են այն նախագծերը, որոնք քննարկւում են ԵՄ-ի հետ: Հենց աշխարհագրական դիրքի վերաբերեալ խօսոյթը դրա մասին է, որ երբ մենք լիարժէք բացենք ճանապարհները միմեանց համար, այդ թւում՝ Թուրքիայի հետ սահմանը բացուի (իսկ որ դա տեղի է ունենալու, ես ոչ մի րոպէ չեմ կասկածում, դա շատ ակնյայտ է), դա նոյնպէս խաղաղութեան ինստիտուցիոնալացման շատ կարեւոր քայլ է:
Ընդ որում՝ մենք մեր ճանապարները միմեանց տրամադրելու ենք ազատ տեղաշարժի եւ ազատ բեռնափոխադրումների, երթեւեկութեան համար երկկողմ առեւտրի իմաստով, Հայաստանից Հայաստան՝ Ադրբեջանի ճանապարհով, Ադրբեջանից Ադրբեջան՝ Հայաստանի ճանապարհներով՝ ներառեալ Ադրբեջանի հիմնական մասի եւ Նախիջեւանի Ինքնավար Հանրապետութեան միջեւ անխոչընդոտ կապը՝ հիմնուած երկրների տարածքային ամբողջականութեան, ինքնիշխանութեան, իրաւազօրութեան վրայ»,- ըսած է ան՝ աւելցնելով, որ այս տեսանկիւնէն ահռելի ներուժ կայ իրագործելու Հայաստան-ԵՄ համագործակցութեան գծով։
