16.09c
Երեվան
չրք, ապր 29
1992-1994 թուականներուն Արցախը կը կռուէր Ատրպէյճանի դէմ, 2016-ին Ատրպէյճանը փորձեց ինքնուրոյն լուծել ղարաբաղեան խնդիրը քառօրեայ պատերազմի ժամանակ, ունեցաւ անյաջողութիւն, բայց ցաւօք, 2020-ի պատերազմն այլ իրականութիւն էր, Ատրպէյճանի հետ կը մասնակցէին Թուրքիան, կ'օժանդակէին շարք մը այլ պետութիւններ, կային վարձկաններ, իսկ Ղարաբաղը Հայաստանի հետ մինակ էր: Այս մասին 6 օգոստոսին, Արցախի հեռուստատեսութեան տուած հարցազրոյցին նշած է Արցախի նախագահ Արայիկ Յարութիւնեանը:
«Դրա համար մենք ունեցանք մեզ համար ոչ լաւ արդիւնքներ եւ ծնուեց նոյեմբերի 9-ի յայտարարութիւնը: Սկզբից այն չէր ընդունւում, բայց պատերազմի արդիւնքներից ելնելով այն մեզ համար ընդունելի յայտարարութիւն էր, եւ այն մեզ յուսադրում էր, որ ունենալով այն երաշխիքները, որոնք առկայ են՝ տարածք՝ Լեռնային Ղարաբաղ ձեւակերպմամբ, շփման գիծ, անխափան կապ Հայաստանի հետ: Դա այն յենման կէտն էր, որը պէտք է ապահովէր հետագայ մեր ինքնորոշման իրաւունքի պայքարի առումով: Ի՞նչ փոխուեց. Սկզբնական ժամանակ մենք վստահեցինք եւ սկսեցինք վերականգնել պատերազմի հետեւանքները, սկսեցինք վերականգնել տնտեսութիւնը: Մեր հայրենակիցների մեծ մասը վերադարձաւ, այդ թուում իրենց ապագան Արցախի հետ կապում էին մեր բռնի տեղահանուած հայրենակիցները»,-ըսած է Արայիկ Յարութիւնեանը՝ պաա շարունակելով յիշեցուցած, որ Հայաստանի վարչապետի, Ատրպէյճանի ու Ռուսիոյ Դաշնութեան նախագահի միջեւ բազմաթիւ հանդիպումներու ընթացքին յայտարարութիւնները, սկզբնական փուլին, կարծես ցոյց կու տային, որ ամէն ինչ կը կատարուէր , որ իրականանան այն կէտերը, որոնք ամրագրուած են կամ այն երաշխիքները, որ տրուած էին։
Ըստ նախագահ Յարութիւնեանի՝ իրավիճակը փոխուեցաւ ռուս-ուքրանական պատերազմէն ետք: «Ադրբեջանը, օգտուելով Ռուսաստանի վիճակից, փորձում էր ստիպել մեզ, այսպէս ասած, հրաժարուել այդ յայտարարութեան կէտերի՝ մեզ տրուած իրաւունքներից եւ երկխօսութեան գնալ իրենց առաջարկած օրակարգով։ Դրանից յետոյ մեր կողմից բազմաթիւ խնդրանքներ, նամակներ են յղուել առաջին հերթին Ռուսաստանի ղեկավարին, Հայաստանի վարչապետին, միջազգային բոլոր դերակատարներին եւ այն, ինչ այսօր տեղի է ունենում, մենք դրա մասին զգուշացրել ենք մէկ տարի առաջ։ Մէկ տարի առաջ մենք խօսում էինք, որ Ադրբեջանը սկսել է ցեղասպան քաղաքականութիւն»,- ներկայացուցած է Հանրապետութեան նախագահը:
Անոր խօսքով՝ Ատրպէյճանը կ'ուզէ հրաժարիլ եռակողմ յայտարարութենէն եւ շարունակել պատերազմը. «Սա արդէն պատերազմ է, պատերազմի շարունակութիւն պաշարման միջոցով, ապա դրա արդիւնքում Արցախը դարձնելով մեծ համակեդրոնացման ճամբար՝ իրականացնելով ցեղասպանութիւն»,-շեշտած է Ա. Յարութիւնեան:
Ան մէջբերած է Ատրպէյճանի նախագահի յայտարարութիւնը, որ ըրած է Պրիւքսէլի մէջ եռակողմ հանդիպումէն առաջ, ՆԱԹՕ-ի գլխաւոր քարտուղարի հետ հանդիպման ժամանակ՝ յայտարարելով, որ Զանգեզուրի՝ իր ձեւակերպմամբ միջանցքը պէտք է աշխատի Լաչինի միջանցքի տրամաբանութեան շրջածիրէն ներս։
«Առաջին փուլում դրա վրայ ուշադրութիւն չենք դարձրել: Մենք մտածում էինք, որ յայտարարութիւն է՝ ճնշում գործադրելու Հայաստանի իշխանութիւնների վրայ՝ ստանալով առաւելագոյնը եռակողմ յայտարարութեան 9-րդ կէտից, որը վերաբերում է տարածաշրջանային կոմունիկացիաների բացմանը, մանաւանդ որ նշուած էր Նախիջեւանի եւ Ադրբեջանի հետ կապի մասին, բայց Ադրբեջանը հետագայ իր վարքագծով, վարած քաղաքականութեամբ կարեւորում էր դա։
Կարող եմ նաեւ այսօր յայտարարել, որ Ադրբեջանը շարունակում է իր ճնշումներրը՝ առաւելագոյնը կորզելու։ Մենք պէտք է ֆիքսենք, որ Ադրբեջանը Լեռնային Ղարաբաղի հայերին ինչ-որ տեղ նաեւ պատանդի կարգավիճակով պահելու ցանկութիւն ունի, զուգահեռ իրականացնելով ցեղասպանութիւն եւ ճնշում գործադրել Հայաստանի իշխանութիւնների եւ միջազգային դերակատարների վրայ Զանգեզուրի ճանապարհի առաւել արտօնեալ տարբերակ ունենալու համար»,-մանրամասնած է Արցախի նախագահ Արայիկ Յարութիւնեան։
