24.09c
Երեվան
երք, օգս 18
Հայ դատի պատմութեան մէջ Լիզպոնի հինգ երիտասարդներու գործողութիւնը կը մնայ ամենէն քննարկուած եւ զգացական դրուագներէն մէկը։ 1983 թուականի Յուլիս 27-ին, հինգ հայ երիտասարդներ, որոնց շարքին՝ Վաչէ Տաղլեան, դիմեցին ծայրայեղ զոհողութեան մը՝ նպատակ ունենալով միջազգային հանրութեան ուշադրութիւնը սեւեռել Հայ դատին եւ Հայոց ցեղասպանութեան արդարութեան պահանջին վրայ։
Տասնամեակներ անց, անոնց յիշատակը կը շարունակէ բանավէճերու եւ վերարժեւորման առիթ հանդիսանալ։ Վաչէ Տաղլեանի քոյրը՝ Սօնիկ Տաղլեան, 43 տարի լռութեամբ կրելով եղբօր կորստեան ցաւը, հրապարակած է խորիմաստ գրառում մը, որ կը հրաւիրէ մտածելու զոհողութեան իմաստին, ազգային պայքարի ուղիներուն եւ ապագայ սերունդներու պատասխանատուութեան մասին։
«Լիզպոնի Ստուերը․
Վերամտածելով Զոհողութիւնը, Քառասուներեք Տարի Ետք
Քառասուներեք տարի առաջ այսօր, հինգ երիտասարդներ ընտրեցին իրենց կեանքը հրոյ ճարակ դարձնել Լիզպոնի մէջ, մղուած այն մոլեգին հաւատքէն, թէ գերագոյն զոհողութիւնը միակ բանալին էր համաշխարհային լռութեան պատը փշրելու։ Իրենց նուիրումը բացարձակ էր։ Իրենց ցաւը՝ իրական։
Բայց պատմութիւնը պահանջկոտ տէր մըն է, եւ միայն յիշատակը չի կրնար փոխարինել գոյատեւումը։
Այսօր, կանգնած 2026-ին, մենք ստիպուած ենք հարց տալու այն հարցումը, որմէ խուսափած ենք աւելի քան քառասուն տարի․
Արդեօ՞ք իրենց զոհողութիւնը ճանապարհ բացաւ դէպի մեր ապագան, թէ՞ մեզ որոգայթեց մեր իսկ կերտած յուշարձանին մէջ։
Քառասուներեք տարիէ ի վեր, մեր հաւաքական խօսքը չէ փոխուած։ Մենք վերամշակած ենք նոյն կարգախօսները, ապաւինած ենք նոյն զգացական կոչերուն, եւ պաշտած՝ նոյն մարտավարութիւնը։
Մենք սրբազան տրտմութիւնը վերածեցինք մնայուն քաղաքական ռազմավարութեան, եւ այդ անշարժ մտածողութեան արդիւնքը յստակ է բոլորիս․ խորացող մեկուսացում։
Մինչ աշխարհը առաջ ընթացաւ դէպի բարդ դիւանագիտութիւն, համաշխարհային տնտեսութիւն եւ արդիական պատերազմներ, մենք մնացինք 1983-ի շրջանակին մէջ։ Մենք շփոթեցինք զգացական հաւատամքը իրական պետականաշինութեան հետ, հաւատալով որ եթէ բաւարար չափով տառապինք, աշխարհը ի վերջոյ պիտի հոգայ...բայց չհոգաց։
Եթէ իսկապէս կը հոգանք մեր ինկածներու յիշատակը—եւ ապրողներու ապագան—պէտք է դադրինք անցեալը կուրօրէն ժառանգելը որպէս հաւատարմութիւն սեպելէ։
Նոր սերունդին․
•Մի՛ ժառանգէք հին կաղապարները՝ առանց զանոնք քննելու։
•Հարցականի տակ առէք ձեր ղեկավարները, երբ անոնք իրական ռազմավարութեանց փոխարէն կարօտալի ճառեր կառաջարկեն։
•Ինքնակրթուեցէ՛ք իրական աշխարհի ուժի, արդի պետականաշինութեան, տնտեսագիտութեան եւ դիւանագիտութեան մէջ։
•Մտածեցէ՛ք այն շրջանակէն դուրս, որ մեր ազգային խօսոյթը ժամանակի մէջ սառեցուցած է։
Ապագայ չստեղծող զոհողութիւնը ողբերգութիւն մըն է, որ ինքզինք կը կրկնէ։ Պատիւը անցեալը կուրօրէն կրկնելը չէ․ պատիւը մտաւորական արիութիւն ունենալն է՝ փշրելու այս շրջանը եւ կերտելու բան մը, որ կը մնայ»։
