1.09c
Երեվան
կրկ, մրտ 08
Վերջին շրջանին «Աքսիոս»ը կը հանդիսանայ ԱՄՆ Արտաքին Քաղաքականութեան առընթեր կարեւոր «Թելադրականութիւն» ունեցող հարթակ մը։
Այս առումով ալ կապուած Լիբանանի զարգացումներուն «Աքսիոս»ն այսօր կարեւոր հրապարակում մը կատարեց «պատմելով» իրանցի ռազմական խորհրդատուներու Պէյրութէն արագօրէն հեռանալուն մասին։
Սա անշուշտ բազում երեսաներ եւ խորքային բվանդակութիւն լուր է, որուն հիմնական առանցքն այն է, որ «Հըզպալլա»ն յետ այսու ամբողջականօրէն պիտի զրկուի իրանի անմիջական նեցուկէն։
Թեհրան-Պաղտատ-Դամասկոս գիծի աշխատանքը վաղուց կասեցուած էր եւ հիմա Պէյրութը աւելիով կը դառնայ Ամերիկ-իսրայէլեան «աքցան»ի առանցք կամ գօտի։
Ի՞նչ պիտի ընէ «Հըզպալլա»ն յառաջիկայ փուլին տակաւին պարզ չէ, բայց այն որ Լիբանանի մէջ ընդհանուր տրամադրութեան կողքին, գետնի վրայ տեղի ունեցող դէպքերը եւս իր դէմ կրնան գործել։
Լուրը համադրեց՝ «Արեւելք»ը
Ստորեւ «Աքսիոս»ի հրապարակումը՝
Վերջին 48 ժամերուն տասնեակներու հասնող իրանցի սպաներ լքած են Պէյրութը վախնալով, որ կրնան դառնալ իսրայէլեան թիրախ։
Լուրը փոխանցած է ամերիկեան Axios լրատուամիջոցը՝ յղում կատարելով իսրայէլեան պաշտպանական երկու բարձրաստիճան պաշտօնեաներու եւ իրավիճակին ծանօթ այլ աղբիւրի։
Խօսքը հիմնականօրէն կը վերաբերի ԻԻՀ-ի «Յեղափոխութեան պահակագունդ»ի սպաներուն, որոնց մեծ մասը կը պատկանի անոր արտաքին գործողութիւններու պատասխանատու ստորաբաժանումին՝ «Քուտս»ի փաղանգին ։ Այս ուժերը տարիներ շարունակ կը գործեն Լիբանանի մէջ՝ որպէս ռազմական խորհրդատուներ, եւ սերտ կապի մէջ են «Հըզպալլա»ի հետ՝ մասնակցելով անոր ռազմավարական եւ ռազմական ծրագրումներուն։
Իսրայէլի պաշտպանական աղբիւրներու համաձայն՝ վերջին երկու տարիներուն իրանցի սպաներու դերակատարութիւնը զգալիօրէն մեծցած է։ Պատճառը այն է, որ Իսրայէլի շարունակական գործողութիւններուն հետեւանքով Հըզպալլայի փորձառու հրամանատարներէն շատեր սպաննուած են, ինչ որ ստեղծած է հրամանատարական բաց մը։ Այդ բացը լրացնելու համար, ըստ այդ աղբիւրներուն, Իրանը աւելի խորունկ կերպով ներգրաւուած է կազմակերպութեան ռազմական ղեկավարութեան մէջ։
Իսրայէլացի պաշտօնեայի պնդումով՝ «Հըզպալլա»ի ներսը կար զգալի դժկամութիւն Իսրայէլի դէմ նոր ճակատ բանալու հարցին մէջ։ Սակայն կազմակերպութիւնը ի վերջոյ 1 մարտին միացած է պատերազմին՝ Իրանի կողմէ գործադրուած ուժեղ ճնշման տակ։
Վիճակը աւելի լարուած դարձաւ այն ժամանակ, երբ երեքշաբթի օրը «Իսրայէլի Պաշտպանական Բանակ»ը հրապարակային վերջնագիր ներկայացուց Լիբանանի մէջ գտնուող իրանցի ներկայացուցիչներուն՝ զգուշացնելով, որ եթէ անոնք 24 ժամուան մէջ չլքեն երկիրը, ապա պիտի դառնան իսրայէլեան թիրախներ «ուր որ ալ գտնուին»։
Իսրայէլեան աղբիւրներու համաձայն՝ այդ սպառնալիքէն ետք իրանցի սպաներու մէկ մասը արագ կերպով հեռացած է Լիբանանէն։ Անոնցմէ ոմանք կը գործէին նոյնիսկ Իրանի դեսպանատան շրջանակին մէջ։ Այնուամենայնիւ, փոքր խումբ մը մնացած է երկրին մէջ՝ շարունակելու համար «Ֆայլաք ալ քուտս»-ի ներկայութիւնը եւ պահպանելու կապը «Հըզպալլա»ին հետ։
Միեւնոյն ժամանակ, անսպասելի քաղաքական քայլով, Լիբանանի վարչապետ Նաուաֆ Սալամ հրահանգած է կառավարութեան ձեռնարկել անհրաժեշտ միջոցառումներ, որպէսզի կանխուի Լիբանանի մէջ իրանցի յեղափոխական պահակազօրքի անդամներու որեւէ ռազմական կամ անվտանգային գործունէութիւն, եւ սկսի անոնց արտաքսման գործընթացը։
Հարկ է նշել, որ իրանական յեղափոխական պահակազօրքը Լիբանանի մէջ ներկայութիւն ունի արդէն 1982-էն ի վեր, այսինքն՝ աւելի քան չորս տասնամեակ։
Մինչ այս զարգացումները կը շարունակուին, ռազմական դաշտին վրայ իրավիճակը եւս կը սրի։ Վերջին օրերուն Հըզպալլան զգալիօրէն մեծցուցած է Իսրայէլի ուղղութեամբ արձակուող հրթիռներու եւ անօդաչու սարքերու քանակը։ Իսրայէլեան բանակի միջազգային խօսնակ Նատաւ Շոշանին յայտնած է, որ Իրանի կողմէ արձակուող բալիստիկ հրթիռներու թիւը աստիճանաբար կը նուազի, մինչդեռ «Հըզպալլա»ի յարձակումները զգալիօրէն աւելի կը շատնան։
Այս լարուածութեան ֆոնին Իսրայէլ նաեւ հրահանգած է Բէյրութի հարաւային արվարձաններու բնակիչներուն՝ որոնք Հըզպալլայի գլխաւոր ազդեցութեան գօտիներէն են, լքել իրենց բնակարանները։ Տասնեակ հազարաւոր մարդիկ արդէն հեռացած են այդ շրջաններէն։
Վերլուծական դիտարկում
Այս զարգացումները երեք կարեւոր հետեւութիւններ կը մատնանշեն։
Առաջին՝ կը երեւի, որ Իսրայէլ կը փորձէ պատերազմը ուղղակիօրէն տեղափոխել Իրանեան ռազմական ներկայութեան դէմ, եւ ոչ միայն Հըզպալլայի դէմ։ Իրանցի սպաներու հեռացումը կը վկայէ, որ Իսրայէլի սպառնալիքը լուրջ ընկալուած է։
Երկրորդ՝ Լիբանանի կառավարութեան դիրքորոշումը կը մատնանշէ փորձ մը՝ պետութիւնը հեռու պահելու պատերազմէն եւ պաշտպանելու պետական կառոյցները իսրայէլեան թիրախ դառնալէ։
Երրորդ՝ դաշտին վրայ իրականութիւնը կը ցոյց տայ, որ Հըզպալլան աստիճանաբար կը դառնայ պատերազմի հիմնական ճակատը Իսրայէլի համար։ Այս պարագային, եթէ լարուածութիւնը շարունակէ աճիլ, Լիբանանը կրնայ կրկին վերածուիլ ամբողջական պատերազմի գլխաւոր բեմին։
Եթէ ուզես, կրնամ նաեւ գրել աւելի խոր քաղաքական վերլուծութիւն մը (մօտ 6-7 կէտ), թէ ինչու այս զարգացումը կրնայ փոխել ամբողջ Իրան-Իսրայէլ պատերազմի ուղղութիւնը։
