13.09c
Երեվան
չրք, ապր 29
«Քառնեկ»ի հիմնադրամի աւագ վերլուծաբան, Կովկասի հարցերով փորձագէտ Թոմաս Տը Վաալ կը կարծէ, որ «2020 թուականէն ետք բռնութեան ամենադաժան ու վտանգաւոր բռնկումները ուղղուած էին ինչպէս Հայաստանի, այնպէս ալ Ռուսիոյ դէմ»:
«Ռուսիա պարտաւոր է աջակցիլ Հայաստանին ինչպէս երկկողմ պայմանագրի, այնպէս ալ Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակերպութեան (ՀԱՊԿ) մէջ անոնց համատեղ անդամակցութեան շրջածիրէն ներս։ Բայց Ռուսիան ունի նաեւ Ուքրանիոյ խնդիրը: Ատրպէյճանը մտադիր է ապացուցել, որ Ռուսիա կը յապաղի աջակցիլ իր դաշնակցին, իսկ ՀԱՊԿ-ն ընդամէնը «թուղթէ վագր» է, որ կը ցուցադրէ նաեւ այդ կազմակերպութեան ձախողումը Ղրղզստանի եւ Տաճիկստանի սահմանային յարձակումներու հարցով», - գրած է Տը Վաալ «Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի վրայ աւելի շատ ամպեր կը կուտակուին» յօդուածին մէջ:
«Այս ամբողջ տարուայ ընթացքին Հայաստանն ու Ատրպէյճանը բանակցութիւններ վարած են Եւրոպական խորհուրդի նախագահ Շարլ Միշէլի միջնորդութեամբ։ Անցեալ շաբաթ տեղի ունեցած բռնութիւնը չի նշանակեր, որ բանակցութիւնները կեղծիք էին կամ ժամանակի վատնում` ինչպէս կը պնդէին որոշ վերլուծաբաններ: Անոնք իրականութեան մէջ բաւականին առաջընթաց գրանցած էին։ Երկու կողմերը ամրան սկիզբը համաձայնութեան եկան փոխադրային երթուղիներու հարցով, մինչեւ որ ռուսերը բարդութիւններ մտցուցին, որոնք դադրեցուցին ամէն ինչ: Ամրան ընթացքին անոնք աշխուժ կերպով աշխատեցան միջպետական պայմանագրի բնագրերու վրայ (Ատրպէյճանի պահանջով)՝ Ղարաբաղի հայերու իրաւունքներու եւ անվտանգութեան դրոյթներով (Հայաստանի պահանջով)», - նշած է Թոմաս Տը Վաալ:
Ան նկատած է, որ 1991 թուականէն ի վեր հայ-ատրպէյճանական հակամարտութեան բոլոր միջնորդներուն հետապնդող խնդիրը մէկն է՝ ոչ ոք գին վճարած է «ոչ» ըսելու համար։ «Ղեկավարները կը կարծեն, որ կրնան հրապարակայնօրէն հրաժարիլ այն կէտէն, որուն շուրջ պայմանաւորուած են առանձին հանդիպումներու ժամանակ, երկարել ժամանակը կամ ուժ կիրառել», - պարզաբանած է վերլուծաբանը:
«Ռուսիա կը շարունակէ մնալ ազդեցիկ շահեր ունեցող միջնորդ, նոյնիսկ եթէ վստահութիւն չի վայլեր որպէս ազնիւ միջնորդ։ Հաղորդագրութիւններ կան այն մասին, որ Մոսկուան հանդէս եկած է խաղաղութեան պայմանագրի նախագծով, որ անորոշ ժամանակով կը յետաձգէ Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցը՝ բանաձեւ, որ հայերուն համար շատ աւելի ընդունելի է, քան եւրոպական առաջարկը:
Շարլ Միշէլի գործընթացը ներկայիս միակ կենսունակն է եւ որպէսզի այն յաջողութեան հասնի, աւելի զօրաւոր աջակցութեան կարիք ունի Եւրոպական յանձնաժողովի, ԵՄ անդամ երկիրներու եւ Միացեալ Նահանգներու կողմէ: «Եթէ այն ձախողի, ապա այլընտրանքը պիտի ըլլայ Մոսկուայի միջնորդութիւնը, կամ, աւելի վատ՝ երկու կողմերը նոր պատերազմի մէջ պիտի ներքաշուին», - եզրափակած է Թոմաս Տը Վաալ:
