• 330
• 23/10/2025

Սիրոյ գիրքը

Թանկագին տիկնոջս՝ Պալքիսին, կեանքի ընկերոջս եւ բանաստեղծութեան ընկերոջս:

Նիզար

-27-

Երբ սիրահարուած ըլլամ

հեղուկ լոյս կը դառնամ,

որ աչքը չի՛ կրնար տեսնել զիս:

Իսկ իմ բանաստեղծութեան տետրակներս

միմոսայի (mimosa) եւ երիցուկներու դաշտերու կը վերածուին:

 

-28-

Երբ սիրահարուած ըլլամ

մատներէս ջուր կը ժայթքի

եւ լեզուիս վրայ խոտ կը բուսնի:

Երբ սիրահարուած ըլլամ

ժամանակէն դուրս ժամանակ մը կ՚ըլլամ:

 

-29-

Կը սիրեմ քեզ երբ կու լաս

կը սիրեմ քեզ երբ դէմքդ ամպոտ ու տխուր ըլլայ:

Տխրութիւնը կը հալեցնէ ու կը լուծէ մեզ,

այնպէս մը որ ո՛չ ես գիտեմ եւ ո՛չ ալ դուն:

Ես կը սիրեմ այդ թանկագիրն արցունքները

եւ կը սիրեմ անոնցմէ ետք եկող հոկտեմբերը:

Որոշ կիներու դէմքը գեղեցիկ է

եւ աւելի գեղեցիկ կ՚ըլլայ… երբ կու լան:

 

-30-

Դէմքիս տարիքը…

Երկրի տարիքին նման է… հազարաւոր դարեր:

Տխրութեանս տարիքը

Աստուծոյ տարիքին նման է… կամ ծովերուն տարիքին նման:

Ծնունդիս օրը, ես չեմ գիտեր,

այն ինչ որ կը հաշուես, ո՜վ տիկին,

տարիքս չէ…, այլ՝ զգացումս:

 

-31-

Սխալ հասկցար զիս, ընկերուհիս…

Բարդոյթով չեմ տառապիր,

ո՛չ ալ Էտիպն (Oedipus) բնազդներուս ու երազիս մէջ:

Սակայն, իւրաքանչիւր կին՝ որ սիրեցի,

ուզեցի որ ի՛մս ըլլայ՝

սիրելիս ու մայրս…:

Ամբողջ սիրտովս կը փափաքիմ՝

որ մայրս ըլլաս…:

 

-32-

Բոլոր բաները որ իմ մասիս ըսած են… ճիշդ են:

Բոլոր բաները որ իմ համբաւիս մասին լսած ես՝

սիրահարուելու եւ կիներու մասին. իրականութիւն են:

Սակայն, անոնք չգիտցան թէ

Կ՚արիւնահոսիմ սիրոյդ համար, ինչպէս Քրիստոսը:

 

-33-

Երբեմն կը պատահի որ փոքրիկներուն նման՝

առանց պատճառի լամ:

Կը պատահի որ առանց պատճառի

բարի աչքերէդ յոգնիմ…:

Կը պատահի որ բառերէս, թուղթերէս

եւ գիրքերէս յոգնիմ…:

Կը պատահի նաեւ որ յոգնութենէս ալ յոգնիմ…:

 

-34-

Աչքերդ անձրեւոտ գիշերի նման են,

նաւերս անոնց մէջ ընկղմած են…,

գրութիւններս անոնց մէջ մոռցուած են…

Հայելիները յիշողութիւն չունին…:

 

-35-

Իմ սիրածիս անունը 

հովին վրայ գրեցի,

ջուրին վրայ գրեցի:

Չէի գիտեր, սակայն թէ հովը

լաւ չի՛ լսեր:

Չէի գիրտեր նաեւ թէ ջուրը՝

անունները չի՛ պահեր…:

 

-36-

Ո՜վ ճամբորդուհի,

տաս տարեկանէդ ի վեր,

նիզակի նման խրուած ես կողիս վրայ:

 

-37-

Այդ դէմքին ու աչքերուն սիրոյն,

այս տարի գարունը երկու անգամ այցելեց մեզի,

ինչպէս նաեւ մարգարէն ալ երկու անգամ այցելեց մեզի:

 

-38-

Աչքերուդ մէջ ինչպէս ամպ կը տեղամ,

եւ իմ պայուսակներուս մէջ անոնց կը տանիմ՝

տխրութիւններու եւ վհատութեան գանձ մը:

Հազար առուակ կը տանիմ,

եւ հազար հազար անտառ,

ինչպէս նաեւ վերարկուիս տակ պատմութիւնը կը շալկեմ

եւ գրելու տառերը:

 

-39-

Մեր սիրոյ մէջ ամենէն հիանալի բանը այն է, թէ՝

ո՛չ խելք եւ ո՛չ ալ տրամաբանութիւն ունի:

Մեր սիրոյ մէջ ամենէն հիանալի բանը այն է, թէ՝

ջուրին վրայէն կը քալէ ու չ՚ընկղմիր:

 

-40-

Այնքան ատեն որ բանաստեղծութիւններուս ու բառերուս մէջ ես՝

մի՛ մտահոգուիր… գեղցկուհիներու գեղեցկուհի:

Կրնայ ըլլալ որ տարիներուն հետ մեծնաս…, բայց՝

էջերուս վրայ բնա՛ւ չես մեծցած:

 

-41-

Բաւարար չէ որ անուշիկ ըլլաս,

պէտք էր օր մը անպայման

իմ բազուկներէս անցնէիր՝

որպէսզի անուշիկ ըլլայիր:

 

-42-

Ինչքան որ աչքերուդ մէջ ճամբորդեմ, սիրելիս,

կը զգամ թէ կախարդական գորգի մը վրայ նստած եմ,

որով վարդագոյն ամպ մը կը բարձրացնէ զիս,

ապա… մանիշակագոյնը կու գայ:

Աչքերուդ մէջ կը դառնամ, սիրելիս,

երկրագունդին նման կը դառնամ…:

 

-43-

Ձուկին ինչքան կը նմանիս.

արագ ես սիրոյ մէջ… ինչպէս ձուկը:

Վախկոտ ես սիրոյ մէջ… ինչպէս ձուկը:

Իմ ներսիդիս հազար կին մեռցուցի…,

եւ դուն եղար թագուհին…:

 

-44-

Ես սիրոյ առաքեալն եմ…

Անակնկալներս կը բերեմ կիներուն:

Եթէ կուրծքերդ գինիով լուացած չըլլայի…

ողջ չէին ըլլար:

Եթէ պտուկներդ կլորնան՝

ապա այդ իմ ամենէն փոքր հրաշքներէս է…:

 

-45-

Ամենէն գեղեցիկ բանը մէջդ՝ խենթութիւնն է:

Ամենէն գեղեցիկ բանը մէջդ՝ եթէ արտօնես ինծի,

կուրծքերուդ օրէնքէն դուրս ելլելն է…:

 

-46-

Մերկացիր… որովհետեւ երկար ժամանակէ ի վեր՝

աշխարհին վրայ հրաշքներ չեն ինկած:

Մերկացի՛ր…, մերկացի՛ր,

ես համր եմ,

իսկ մարմինդ բոլոր լեզուները գիտէ:

 

-47-

Հին ժամանակներուն, կուրծքերդ…

աղաւնիին նման խաղաղութիւն կ՚երգէին,

ինչպէ՞ս մէկ գիշերուան ընթացքին

կուրծքերդ դատաստանի օրուան նման եղան:

 

-48-

Կարմիր եղունգներդ վիզիս դիր,

ոչխար կամ գառնուկ մի՛ ըլլար.

դիմադրէ՛ ինծի բոլոր հնարքներովդ՝

եթէ վառուած հրաբուխի մը նման գամ մօտդ:

Ամենէն գեղեցիկ շրթները անոնք են՝ որ կը դիմադրեն,

իսկ ամենէն գէշերը՝ որ միշտ կ՚ըսեն. այո՛:

 

-49-

Տարուէ տարի ինչքա՜ն փոխուեցայ.

միակ մտահոգութիւնս մերկանալդ էր,

եւ մարմարէ անտառի մը նման մնալդ:

Իսկ այսօր, ես միայն կ՚ուզեմ,

որ հարցական նշան մը ըլլաս:

 

-50-

…Ամէն անգամ որ մէկէ մը [կին] կը բաժնուիմ,

յիմարաբար կ՚ըսեմ.

«Վերջին կինը պիտի ըլլայ»,

«վերջին անգամն է…»:

Ատկէ ետք սակայն…, հազար անգամ սիրոյ մէջ ինկայ,

եւ հազար անգամ մեռայ…:

Եւ տակաւին կը շարունակեմ ըսել.

«Վերջին անգամն է…»:

 

-51-

Ի զուր կը գրեմ, ո՜վ տիկին:

Զգացումներս լեզուէս աւելի մեծ են:

Քու հանդէպդ ունեցած զգացումներս կ՚անդրանցնին

ձայնս…, ինչպէս նաեւ կոկորդս:

Ի զուր է, որ կը գրեմ, այնքան ատեն՝

որ բառերս շրթունքերէս աւելի լայն են:

Կ՚ատեմ բոլոր գրութիւններս:

Խնդիրս այն է՝ որ դո՛ւն ես իմ խնդիրս:

 

-52-

Որովհետեւ սէրս քու հանդէպ խօսքի մակարդակէն վեր է,

որոշեցի լռել…

եւ վերջ:

 

Վարանդ Քորթմոսեան
«Ժամանակ»/Պոլիս

Կիսվել