7.09c
Երեվան
հնգ, նմբ 12
Հորմուզի նեղուցը «երբեք պիտի չվերադառնայ» այն կարգավիճակին, որ ունէր մինչեւ Իրանի դէմ ԱՄՆ-ի եւ Իսրայէլի պատերազմը։ Այս մասին Ալ Ժազիրա-ի հետ հարցազրոյցի ժամանակ յայտնած է Իրանի խորհրդարանի խօսնակ եւ գլխաւոր բանակցող Մոհամատ Պաղեր Ղալիպաֆ։
Ան նշած է, որ Իրանն ու Օմանը պայմանաւորուածութիւն ձեռք բերած են՝ համատեղ վերահսկելու այդ կարեւորագոյն ջրային ուղին՝ որպէս ութ ամիս շարունակուող հակամարտութիւնը դադրեցնելու նպատակով Թեհրանի կողմէ ներկայացուած եօթ կէտէ բաղկացած առաջարկի մէկ մաս։
«Այնտեղ «ազատ ջուրեր» (միջազգային ջուրեր) չկան, եւ 1982 թուականի (ՄԱԿ-ի՝ ծովային իրաւունքի մասին) համաձայնագիրը չի տարածուիր այդ նեղուցին վրայ։ Հորմուզի նեղուցին մէջ գործող կարգաւորումները կը սահմանուին այն երկու առափնեայ պետութիւններու օրէնքներով, որոնց տարածքներուն այն սահմանակից է»,- շեշտած է խօսնակը։
Ղալիպաֆ յայտնած է, որ Թեհրան Քաթարի միջնորդի միջոցով ԱՄՆ-ին յստակ պատասխան փոխանցած է՝ ներկայացնելով խաղաղ բանակցութիւններու համար իր եօթ պայմանները։ Անոր խօսքով՝ Իրան կը սպասէ պաշտօնական արձագանգի։
«Այժմ գնդակն ամերիկեան դաշտն է»,- ըսած է ան։
Իրանի պայմանները, ըստ Ղալիպաֆին, կը ներառեն ԱՄՆ-ի կողմէ սահմանուած ծովային շրջափակման եւ պատժամիջոցներու վերացում, իրանական սառեցուած միջոցներու ազատ արձակում, բոլոր ճակատներու վրայ ռազմական գործողութիւններու դադրեցում, ինչպէս նաեւ պատերազմի աւարտի մասին յստակ յայտարարութիւն։
Ան նշած է, որ այս պահանջները յունիսին ստորագրուած Իսլամապատի փոխըմբռնման յուշագրին մաս կը կազմեն, եւ անոնց կատարումը անհրաժեշտ պայման է ԱՄՆ-ի հետ բանակցութիւններ սկսելու համար։
«Եթէ Ամերիկան սահմանափակուի ձեռք բերուած պայմանաւորուածութիւններով՝ առանց աւելորդ պահանջներ ներկայացնելու կամ անվստահութիւն առաջացնող գործողութիւններու դիմելու, ապա, բնականաբար, հնարաւոր կ'ըլլայ համաձայնութեան գալու»,- ըսած է Ղալիպաֆ:
Անոր խօսքով՝ համաձայնութեան հասնելուն խոչընդոտն է Միացեալ Նահանգներու նկատմամբ Իրանի անվստահութիւնը։
Ղալիպաֆ յայտնած է, որ Մոսկուա կատարած այցի ընթացքին ԱՄՆ պաշտօնեաները խնդրած են Ռուսիոյ նախագահ Վլատիմիր Փութինէն՝ միջնորդել Թեհրանի հետ ուղիղ բանակցութիւններ սկսելու հարցով։
Ան նախազգուշացուցած է Իրանի դէմ ԱՄՆ-ի նոր հարուածներու վտանգի մասին՝ նշելով, որ ԱՄՆ նախագահ Տանըլտ Թրամփ կը կրէ հերթական պարտութիւն եւ բախում կ'ունենայ յունուարին պաշտօնավարումը սկսող նոր Քոնկրէսի քաղաքական ճնշման հետ։
Ղալիպաֆ յայտարարած է, որ Իրանը վճռական է՝ դուրս չելլելու «ո՛չ պատերազմ, ո՛չ խաղաղութիւն» վիճակէն՝ յորդորելով ստեղծել զսպման կայուն կարողութիւններ, անոնց կարգին՝ ռազմական հնարաւորութիւններ։
Անդրադառնալով Եմէնի մէջ կառավարական ուժերու եւ հուսիներու խմբաւորման միջեւ ընթացող մարտերուն՝ Ղալիպաֆ նշած է, որ «ոչ ոք պէտք է միջամտէ» անոնց։
«Եթէ Եմէնի կառավարութիւնը եւ Սէուտական Արաբիան մեր օգնութիւնը խնդրեն, մենք անպայման կ'առաջարկենք մեր օգնութիւնը՝ անոնց հակամարտութիւնը լուծելու համար»,- ըսած է Ղալիպաֆ։
