11.09c
Երեվան
երկ, հկտ 05
Արհեստական բանականությունը կամ արհեստական ինտելեկտը (ԱԲ, ԱԻ) այսօր արդեն կարող է ստեղծել գրեթե իրական լուսանկարներ, ձայներ, տեսանյութեր, տեքստեր եւ նույնիսկ ամբողջական թվային էջեր։ Երբեմն նույնիսկ շատ ուշադիր դիտելիս դժվար է հասկանալ՝ այն, ինչ տեսնում ենք, իրակա՞ն է, ստեղծվա՞ծ է ԱԻ-ի միջոցով, թե՞ հատուկ պատրաստված է՝ մարդկանց մոլորեցնելու համար։
Կարեւոր է ընդգծել, որ ԱԻ-ով ստեղծված կոնտենտը ինքնին խաբեություն չէ։ Խնդիրը սկսվում է այն ժամանակ, երբ այն օգտագործվում է կեղծ տեղեկություն տարածելու, այլ անձի անունից ներկայանալու կամ գումար եւ անձնական տվյալներ կորզելու նպատակով։
Ահա մի քանի հիմնական կանոն, որոնք կօգնեն խուսափել կեղծիքի զոհ դառնալուց.
1. Մի վստահեք միայն տեսանյութին կամ լուսանկարին
Deepfake տեխնոլոգիաներով հնարավոր է ստեղծել տեսանյութ, որտեղ հայտնի մարդը, ընկերության ղեկավարը կամ նույնիսկ Ձեր ծանոթը կարող է թվալ, թե ասում է մի բան, որը իրականում երբեք չի ասել։ Եթե տեսանյութում ինչ-որ մեկը առաջարկում է ներդրում կատարել, գումար փոխանցել, բացել հղում կամ մուտքագրել անձնական տվյալներ, նախ ստուգեք տեղեկատվության պաշտոնական աղբյուրը։
2. Ուշադիր ստուգեք կայքի հասցեն (Domain)
Խաբեբաները հաճախ ստեղծում են հայտնի կայքերին գրեթե նույնական հասցեներ՝ փոխելով ընդամենը մեկ տառ կամ նշան (օրինակ՝ company.com → cornpany.com)։ Առաջին հայացքից տարբերությունը կարող է գրեթե չնկատվել, ուստի հատկապես վճարում կատարելուց կամ գաղտնաբառ մուտքագրելուց առաջ հարկավոր է ուշադիր ստուգել կայքի հասցեն։
Թվային անվտանգության այս կարեւոր մարտահրավերին ընդառաջ, ոլորտի առաջատար ընկերություններից CodeLines.am-ն իր հաճախորդներին միշտ առաջարկում է հեշտ ճանաչելի եւ հստակ տարբերվող դոմեյներ՝ հնարավորինս նվազեցնելով այլ ընկերությունների կայքերի հետ շփոթվելու հավանականությունը։
3. Ուշադրություն դարձրեք մանր դետալներին
ԱԻ-ով ստեղծված նկարներում եւ տեսանյութերում երբեմն կարելի է նկատել տարօրինակ կամ անհամապատասխան մանրամասներ.
Այնուամենայնիվ, տեխնոլոգիաների արագ զարգացման պատճառով միայն այս նշաններով առաջնորդվելը բավարար չէ։
4. Մի վստահեք չափազանց շտապեցնող հաղորդագրություններին
Խաբեությունների ժամանակ հաճախ օգտագործվում է հոգեբանական ճնշում («Ձեր հաշիւը 10 րոպեից կփակվի», «Շտապ հաստատեք Ձեր տվյալները» եւ այլն)։ Եթե որեւէ հաղորդագրություն ստիպում է Ձեզ արագ որոշում կայացնել, ավելի լավ է կանգ առնել եւ առանձին ստուգել տեղեկատվությունը։
5. Ստուգեք տեղեկատվությունը պաշտոնական աղբյուրներից
Եթե հանդիպում եք կասկածելի նորության, տեսանյութի կամ հայտարարության, փնտրեք նույն տեղեկատվությունը այլ վստահելի աղբյուրներում։ Հատկապես կարեւոր է ստուգել պաշտոնական կայքերը եւ սոցիալական էջերը, եթե խոսքը վերաբերում է ընկերության, բանկի, պետական մարմնի կամ հայտնի անձի անունից տարածվող տեղեկատվությանը։
6. Զգուշացեք կեղծ թվային ծառայություններից
Խաբեությունը կարող է տարածվել ոչ միայն տեսանյութի կամ լուսանկարի միջոցով։ Այն կարող է ներկայացվել նաեւ որպես կեղծ վեբ կայք, մոբայլ հավելված, Telegram bot կամ առցանց ծառայություն։ Գեղեցիկ դիզայնը կամ պրոֆեսիոնալ տեսքը դեռ չի նշանակում, որ թվային ծառայությունը վստահելի է։
Ամենակարեւոր կանոնը
Եթե որեւէ կոնտենտ կամ թվային ծառայություն ձեզանից պահանջում է գումար, գաղտնաբառ, բանկային տվյալներ կամ անձնական տեղեկատվություն, մի քանի վայրկյան տրամադրեք եւ ստուգեք՝ ո՞ւմ հետ եք իրականում գործ ունենում։
Այսօր տեղեկատվական անվտանգությունը այլեւս միայն ուժեղ գաղտնաբառ ունենալը չէ, այլ նաեւ կարողությունն է տարբերակելու վստահելի կոնտենտը կեղծ կամ մոլորեցնողից։
Թվային հուսալի լուծումներ Ձեր բիզնեսի համար
Հայաստանում արդեն կան տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի ընկերություններ, որոնք առանձնահատուկ ուշադրություն են դարձնում թվային անվտանգությանն ու հուսալիությանը։ Նրանցից մեկն է CodeLines.am-ը. եթե Ձեր բիզնեսին անհրաժեշտ է վեբ կայք, մոբայլ հավելված, Telegram bot կամ վեբ հիմքով աշխատող ցանկացած ծրագիր, ընկերությունը կառաջարկի Ձեր կարիքներին համապատասխանող ժամանակակից եւ վստահելի լուծումներ։
