Սիրիայում անհետացած 14 ռուս զինծառայողների ճակատագիրը մնում է անհայտ... Վրաստանում հավատարմագրված օտարերկրյա դեսպաններն այցելեցին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին... Եգիպտոսի Մշակույթի առաջին կին նախարարը հայտնի ֆլեյտահարուհի է... Վրաստանը նախաձեռնող է դառնում հայ-վրացական հարաբերություններում...
Տիգրան Պասկեւիչյան. «Իշխանությունը ժամանակավոր է եւ՝ ընտրություններով դեռեւս չհաստատված»
Տիգրան Պասկեւիչյան. «Իշխանությունը ժամանակավոր է եւ՝ ընտրություններով դեռեւս չհաստատված»
21 August 2018 , 13:27

Ստամբուլի «Ժամանակ» օրաթերթի հարցազրույցը՝ հրապարակախոս, գրող Տիգրան Պասկեւիչյանի հետ.

 

-Լրացավ Նիկոլ Փաշինյանի կառավարության 100 օրը: Այդ ընթացքում  տեղի ունեցած ի՞նչ փոփոխությունների մասին կարող եք նշել:  

 

-Հարյուր օրը, կարծում եմ, բավարար չէ փոփոխությունների որակի մասին խոսելու համար, հատկապես որ իշխանությունը ժամանակավոր է եւ՝ ընտրություններով դեռեւս չհաստատված։ Այս օրերի ընթաքում ես՝ որպես քաղաքացի, ոչ թե փոփոխություններ եմ ակնկալել, այլ փոփոխություն նախանշող մտադրություններ, որոնք, ցավոք, դեռ տեսանելի չեն։ Իսկ, ընդհանուր առմամբ, երկրում իրավիճակ է փոխվել։

 

-Խոսվում  է այն մասին, որ Նիկոլ Փաշինյանն ու իր թիմակիցները սոցիալական եւ տնտեսական խնդիրներ լուծելու հարցից անցան քաղաքական  վրեժ  լուծելու գործին: Համաձայն ե՞ք  այս մոտեցմանը:  

 

-Համաձայն չեմ «քաղաքական վրեժ» ձեւակերպմանը։ Քաղաքական վրեժի դրսեւորում կարող է լինել գաղափարական հակառակորդի նկատմամբ, մինչդեռ գործ ունենք մի խմբավորման հետ, որը երկու տասնամյակ անարգել թալանում էր երկիրը։ Կարծում եմ՝ թավշյա հեղափոխությամբ իշխանության եկած ուժը մաքրում է ավգյան ախոռները։ Հուսանք՝ դա կարճաժամկետ եւ արագընթաց ծրագիր է, որից հետո նորերը կլծվեն ընկերային եւ տնտեսական խնդիրների լուծմանը։

 

-Ներքաղաքական զարգացումներին զուգահեռ քննարկումներ են ընթանում նաեւ Արցախյան հարցի լուծման շուրջ:  Դուք որեւէ կապ նկատո՞ւմ եք Հայաստանի  թավշյա  հեղափոխության իրականացման ու Արցախյան հիմնախնդրի շուրջ առկա  քննարկումների մեջ:  

 

-Հասարակությունը սիրեց հեղափոխության թավիշը, քանի որ արցախյան հարցում սկզբունքային տարբերություն չկար. շարժումը status quo-ն խախտելու հայտ չէր ներկայացրել։

Մեր հասարակական, քաղաքական մտքի մեջ Արցախյան հարցին միշտ երկու մոտեցում կա. առաջինը դաշնակցականն է, երկրորդը՝ Տեր-Պետրոսյանինը։ Դաշնակցական եւ դրան առընթեր միտքը չի ժխտում տեր-պետրոսյանական մոտեցումը, ավելին՝ երբեմն նույնիսկ օգտվում է դրանից, բայց հեղափոխության կամ հակահեղափոխության օրակարգը մնում է նույնը, այսինքն՝ արցախյան հարցը շարունակում է լինել անհեռանկար ձգձգում։

 

-Կիսո՞ւմ եք ՀԱԿ անդամ Զոյա Թադեւոսյանի առաջ քաշած միտքը՝   ազատագրված տարածքները հակառակորդին հանձնելու վերաբերյալ։ Չնայած, որ նա ավելի ուշ իր արտահայտած մտքի շուրջ հերքում կատարեց, բայց Դուք ի՞նչ եք մտածում այդ տարածքների, դրանք հանձնելու խոսակցությունների մասին:

 

-Տիկին Զոյա Թադեւոսյանի դեմ հարձակում չէր լինի, եթե դաշնակցական մտայնություն կրող որոշ ուժեր չզգային համակարգի փլուզման վտանգը։ Սա մթության մեջ վախից ճչացողի վիճակ է։

Զոյա Թադեւոսյանը որեւէ վարկած առաջ չի քաշել, նա ասել է մի բան, ինչի մասին ավելի քան քսան տարի խոսում են. առաջին նախագահը՝ բացահայտ, նրան հաջորդած երկուսը՝ խուսանավելով։

Հիմա՝ տարածքներ հանձնելու մասին։ Ես չգիտեմ «տարածքներ հանձնել», «հող տալ» եւ նմանատիպ մյուս բառակապակցությունները որտեղի՞ց են հայտնվել հանրային ուղեղի մեջ եւ լեզվի վրա։ Սովորաբար վերագրում են Տեր-Պետրոսյանին, բայց առաջին նախագահը որեւէ բան հանձնելու մասին չի խոսել եւ չի խոսում։ Խոսքը բանակցելու անհրաժեշտության եւ այդ գործընթացում առավելագույն հնարավորը շահելու մասին է։ Իսկ մեր քաղաքական միտքը, ցավոք, «բացարձակ առավելը» գերադասում է «առավելագույն հնարավոր»-ին։ Շփոթմո՞ւնք է, մոլորությո՞ւն. չգիտեմ։

 

-Մտահո՞գ եք Հայաստան-Ռուսաստան հարաբերություններով,նկատի ունենալով, որ քննարկվում է նաեւ «թավշյա հեղափոխության»  հնարավոր վնասները՝ Հայաստանի համար  այդ կարեւոր ու ռազմա-քաղաքական նշանակություն ունեցող դաշինքին։

 

-Մտահոգվելու պատճառ չկա։  «Հայաստան-Ռուսաստան» հարաբերությունները չեն կարող խաթարվել ոչ տեսանելի, ոչ էլ հեռակա ապագայում։ «Թավշյա հեղափոխությունը» շատ կարեւոր մի ճշգրտում է անում, ինչը չի եղել 1997-ի հայ-ռուսական միջպետական համապարփակ պայմանագրի կնքումից ի վեր. Ռուսաստանը Հայաստանին պետք է նույնքան, որքան Հայաստանը Ռուսաստանին։

Ռուսական քաղաքականության դերակատարներին սա կարող է դուր չգալ, քանի որ խախտում է վերջին քսան տարում ձեւավորված ավանդույթը, բայց վաղ թե ուշ կհամակերպվեն հավասար գործընկերության մտքին՝ իշխանությունների թիկունքում ժողովուրդ տեսնելով։

 

-Ի՞նչ կարծիք ունեք Հայաստանում  ընթացք առած ձերբակալությունների մասին:  Օրինակ,  ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի ձերբակալությունը  քաղաքական պատվե՞ր է, ինչպես ասում են ոմանք, թե՞  դատաիրավական ոլորտի հասարակական    պահանջ։

 

-Իհարկե, պատվեր է եւ առնվազն տասը տարի ուշացած։ Դա ոչ թե դատաիրավական ոլորտի պահանջն է, այլ՝ հասարակության։ Մարտի 1-ի ոճիրի բացահայտմամբ կանխորոշվելու է մեր երկրի ապագան։ Ասում են՝ սահմանադրական կարգի խափանում, իրականում Մարտի 1-ով կասեցվել է մարդու՝ ազատ ապրելու հնարավորությունը։

 

«Թավշյա հեղափոխության» ողջ գործընթացին ուշի-ուշով հետեւեց նաեւ ողջ Սփյուռքը: Ի՞նչ  եք կարծում՝ Հայաստանի նոր իշխանությունները պատրա՞ստ են փոխել   սփյուռքի վերաբերյալ «Սփյուռքը միայն կթան կով է» կարծրատիպ դարձած մոտեցումը:


-Ոչ ներկա կառավարությունը, ոչ էլ բոլոր նախորդները (այո, Ռոբերտ Քոչարյանն ու Սերժ Սարգսյանը՝ ներառյալ) չեն ունեցել «Սփյուռքը միայն կթան կով է» կարծրատիպ դարձած մոտեցումը։ Այս կարծրատիպն ուրիշ արմատ ունի։ 1988-ի երկրաշարժից հետո, արցախյան պատերազմի ընթացքում Սփյուռք-Հայաստան հարաբերություններում գերիշխող միտումը եղել է Հայրենիքին նյութական օգնություն ցուցաբերելը։ Այդ միտումը կազմակերպական ձեւ է ստացել «Հայաստան» Համահայկական Հիմնադրամով։ Եւ որքան ուժեղ է եղել Հայրենիքին նյութապես օգնելու ձգտումը, այնքան մեծ է եղել Հիմնադրամի հաջողությունը՝ անկախ քաղաքական իրավիճակներից։ Անցած 27 տարում այլ բան չի ստեղծվել։ Դրա համար մեղավոր ենք ե՛ւ մենք՝ հայաստանցիներս, ե՛ւ Սփյուռքը։ Հիմա՝ այս փոփոխություններին զուգահեռ, երեւի ամենահարմար պահն է մտածելու վերպետական եւ վերկազմակերպական (նկատի ունեմ՝ ավանդականներին) հաղորդակցության հարթակների ստեղծման մասին, բայց նախ պետք է մանրամասնորեն ուսումնասիրել Սփյուռքը եւ գուցե խոստովանել, որ, այսպես շարունակելով՝ ձախողում ենք «հայապահպանություն» նախագիծը։

 

Լուսանկարը՝ Մխիթար Խաչատրյանի    

 

 

 

 

 

 

Լրահոս
Ամենաընթերցվածը
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture