Իսրայելն Իրանի «հարցերը լուծելու համար» միջոցների մեջ ոչ մի բացառություն չի դնում. Սևակ Արծրունի... Վեհափառ Հայրապետի օրհնությամբ Արցախ է տարվել Հայոց Բանակի Աշոտ Երկաթի Խաչը... Բեյրութի նավահանգստի պայթյունի հետեւանքով զոհվածներից 43-ը սիրիացիներ են... Նահատակ ֆիդայու` Պետրոս Սերեմջյանի (Բուլղարացի Պետո) նամակը...
Այժմ գնդակը Հայաստանի իշխանությունների և հայ գործարարների դաշտում է. Սևակ Արծրունի
Այժմ գնդակը Հայաստանի իշխանությունների և հայ գործարարների դաշտում է. Սևակ Արծրունի
30 August 2020 , 17:02

Վերջին շրջանում Մերձավոր Արևելքում սրված իրավիճակը և թուրքական գործոնի ակտիվացումը մտահոգությունների առիթ են դառնում տարածաշրջանում  առկա  հայկական համայնքների առումով:  Ի՞նչ հնարավոր անդրադարձներ կունենան այդ խմորումները հայության վրա.   «Արեւելքի» հարցերին պատասխանում է գործարար, հասարակական գործիչ Սևակ Արծրունին.

 

-Պարոն  Արծրունի, վերջերս մի շարք վերլուծաբաններ նկատել են,  թե Թուրքիան իր ամբողջ ուժով ձգտում է ներկայություն ունենալ Լիբանանում:  Եթե ճիշտ են այս վերլուծումները,  և եթե իսկապես Լիբանանում իրականություն դառնան թուրքական ծրագրերը, Ձեր կարծիքով, վտանգ սպառնալո՞ւ է լիբանանահայությանը, և արդյո՞ք հայրենադարձության մասին Ձեր հայտարարությունը հիմնված էր այս ամենի վրա։

Էրդողանը մինչև 2023 թվականը կա՛մ կընկնի, կա՛մ կփոխի տարածաշրջանի պատմությունը՝ շրջելով Աթաթուրքի էջը, կիրականացնի Օսմանյան Թուրքիայի էրդողանյան տեսլականը: Այս նպատակով նախապես Օսմանյան կայսրության մաս հանդիսացող բոլոր երկրների նկատմամբ Էրդողանի վարչակարգի կողմից իրականացվում է ապակայունացման գործողություններ՝ Կովկասից մինչև հյուսիսային Աֆրիկա:

Անշուշտ ապակայունացման աստիճանը Լևանտում և հատկապես Լևանտի  լիբանանասիրիական տարածաշրջանում, ինչպես նաև Իրաքում և Լիբիայում, համաղետային է: Վերջին շաբաթներին, ըստ որոշ տեղեկությունների, թուրքական ծառայությունները զինում են ինչպես Սիրիայի, այնպես էլ Լիբանանի սուննի աշիրեթներին՝ նրանց մղելով շիաների դեմ սրբազան պատերազմի:

Տարածաշրջանում ձևավորվում են նախկինում անհավատալի թվացող զինակցություններ՝ Իրանի, Ռուսաստանի և արևմտյան որոշ տերությունների մասնակցությամբ, ընդդեմ թուրք սուննիական նախագծերի:

Ատլանտիստական կենտրոնները՝ Վաշինգտոնը, Լոնդոնն ու Թել Ավիվը գործում են խարդավանքներով՝ թուրքական զենքը Ռուսաստանի և Իրանի դեմ օգտագործելու հին ու չհնացող ակնկալիքով:

Նման աղետալի և հետզհետե վատացող պայմաններում, Հայաստանից դուրս՝ այդ տարածքներում բնակվող հայության վիճակն ահազանգային է, այնտեղ գործող հայկական կառույցներն ու հաստատությունները անզոր են դիմակայել նման համաղետային և բարդագույն ալիքի:  Այս իրավիճակում միակ կարող ուժը բնականաբար հայրենի պետությունն է, որը պարտավոր է ստանձնել իր պատմական դերը և Հայաստան տեղափոխել բոլոր նրանց, ովքեր նման ցանկություն կունենան:

Համայնքները պահելու հայկական ավանդական եկեղեցու և կուսակցությունների նկրտումը հասկանալի է, սակայն, իմ կարծիքով, անիրատեսական է: Մարդիկ արդենիսկ զանգվածային կերպով հեռանում են, և այս ընթացքը կարագանա յուրաքանչյուր նոր ճգնաժամի հետ: Այսինքն գնդակը Հայաստանի իշխանությունների և հայ գործարարների դաշտում է, մենք ուզենք թե չուզենք, դիմակայում ենք հերթական աղետը, մնում է լինենք իրատես, նախաձեռնող և այս աղետն օգտագործենք հայրենի տնտեսության կայացման և հայության հզորացման տեսլականի օգտին...

Այս իրողությունը քաջ գիտակցելով՝  Անկարան ապակայունացնում է նաև իրավիճակը Հայաստանի հյուսիս- արևելյան սահմանին: Սակայն հայկական զենքի կտրուկ հարվածն անկանխատեսելի էր Անկարայի համար:

Այնուամենայնիվ, Անկարայի համար անորոշությունները շատ են, անկանխատեսելի է նաև շիիթական գործոնը, Իսրայելի անվստահելի ու ծայրաստիճան պատեհապաշտ քաղաքականությունը, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում և Եվրամիությունում օր օրի խորացող անորոշությունը:

 

-Վերջին շաբաթներին նկատում ենք նաև, որ  մեծ մասշտաբի լարվածություն կա հունա-թուրքական ճակատում: Պատճառն ու առիթը Թուրքիայի «նավթային ախորժակներն» են:  Ի՞նչի կարող է հանգեցնել  այդ լարվածությունը:

Թուրքիայի համար նավթի և գազի շահագործման պահանջը միայն տնտեսական նշանակություն չունի: Լոզանից հետո Թուրքիան զրկվել է էներգիա սպասարկող երկիր լինելու իրավունքից: Անշուշտ, կայսրություն ձևավորելու համար նրան անհրաժեշտ են օր օրի բացահայտվող միջերկրականյան գազի պաշարները և դրանցից ակնկալվող եկամուտները: Սակայն Էրդողանի կողմից թուրք-հունական կնճռի հրահրումը միայն տնտեսական նպատակ չի հետապնդում:

Լարելով հարաբերությունները Հունաստանի հետ, մտնելով Սիրիա, Լիբանան, Իրաք և Լիբիա, բաժին պահանջելով միջերկրականյան նավթահորերից և գազի պաշարներից, Սաուդյան Արաբիայից, համաիսլամական Խալիֆաթի դրոշը վերցնելով, երկրում կրոնապետություն հիմնելով, վերաիսլամացնելով Սուրբ Սոֆիան և հունական ու ասորական սրբատեղիներն ու  այսպիսի տասնյակ այլ ցուցադրական ու հիմքային գործողություններով Էրդողանն իրականում դրժում է Թուրքիայի Հանրապետության՝ Լոզանում ստանձնած պարտավորությունները և ազգային, հոգեբանական անցում կատարում դեպի Օսմանյան պետություն:

Բնականաբար նման գործընթացը կարող է հրդեհել ամբողջ տարածաշրջանը: Իմ կարծիքով, սակայն, առաջիկա ամիսներին և տարիներին ավանդական էներգիաների աղբյուրների վերահսկողության նկատմամբ աշխարհաքաղաքական լարվածությունը կթուլանա, և չի բացառվում որ երկրորդական տերություններ, ինչպիսիք են Թուրքիան և Հունաստանը կկարողանան էներգիա սպասարկող երկրների ակումբ մտնելու իրավունք ձեռք բերել:

Սակայն կայսերական Թուրքիայի երազը, համոզված եմ, կփլվի ժամանակակից Թուրքիայի գլխին, իսկ դրա հետևանքները, իմ համոզմամբ, կարող են համաղետային լինել ամբողջ տարածաշրջանի համար:

 

-Այս դեպքում ի՞նչ պետք է լինի մեր՝ հայության անելիքը, հատկապես Հայաստանում:

Պահը լուրջ է և պատասխանատու: Այս իրավիճակում մենք կարող ենք արձանագրել հսկա հաջողություններ,  եթե լինենք սթափ, պրագմատիկ, հեռատես, նպատակասլաց, աշխատասեր և ամենակարևորը՝ մեզանում բացառենք միֆեր սպասարկողների առկայությունը:

Օրինակ, վերջերս լրատվամիջոցներում կարդացի Տիգրան Խզմալյանին վերաբերվող նյութեր: Նման անձնավորությունները կարող են անլուրջ թվալ ինձ ու շատերի համար, բայց  եկեք ընդունենք, որ իրականում այդ մարդիկ վտանգավոր են: Նմանները սնուցում են մեզանում տարածվող անհիմն առասպելներ:

Թուրքիան առաջնորդում է քաղաքակրթական լուրջ նախագիծ, որը, արկածախսդրություն լինելով հանդերձ, երկրորդական պատճառներով ընդունվում է աշխարհի շատ կենտրոններում: Նման մոլորակային, քաղաքակրթական, քաղաքատնտեսական ալիքի դիմաց Հայաստանն ունի մեկ իրական և գլխավոր դաշնակից, որն է՝ Ռուսաստանը:

Խզմալյանի և նրա նմանների հակառուսական կրքոտ ֆանտազիան հույզերի աշխարհում ձևավորված երևույթ է, այն բացարձակ ոչ մի կապ չունի իրատեսականության, քաղաքականության, ռազմաքաղաքականության, տնտեսագիտության կամ մեկ այլ   շոշափելի ոլորտի հետ: Այս տեսակետը տարածող մարդիկ չեն խորշում նույնիսկ քարոզել, թե մեր բոլոր ձախողությունների ու հիասթափությունների պատճառը ոչ թե մենք, այլ հենց Ռուսաստանն է:

Մինչ այդ, իրականում հարցը պարզ է ու տարրական: Ի՞նչ բնույթի հարաբերություններ ունի Հայաստանը Ռուսաստանի Դաշնության հետ:

Դաոիստները կյանքի ամենատարրական ճշմարտությունները բացահայտող գեղեցիկ խոսքեր ունեն, որոնցից մեկն ասում է. «Ձուկը չի գիտակցում, որ ապրում է ջրում, սակայն եթե նրան հանես ջրից, այն կսատկի»:

Մենք, համոզված եմ, միջին ձկանից ավելի գիտակցություն ու տրամաբանություն ունենք և կարող ենք ինքնուրույն գիտակցել մի շարք պատմական, տնտեսա-քաղաքական, ռազմաքաղաքական և աշխարհաքաղաքական իրողություններ, որոնք վերաբերվում են մեր պատմությանը, ներկային ու ապագային: Հայ-ռուսական զենքի ու տնտեսական համագործակցության դեմ ցանկացած ոտնձգություն հարվածում է մեր կայացման, հզորացման, տնտեսական զարգացման հեռանկարներին:

Երբ Խզմալյանը բարձրաձայնում է իր հակակրանքը պաղեստինցիների հանդեպ, նա նկատի չունի Էրդողանի առերևույթ պաղեստինասիրությունը, այլ` Իսրայելի գերակայության իրավունքը՝ մյուս ազգերի նկատմամբ: Նման հայտարարություն, այն  պայմաններում, երբ հայությունը հարյուրամյակներ շարունակ ապրում է սուննի և շիա արաբների տիրույթում, առնվազն անպատասխանատվություն է և հակասում է մեր ազգային անվտանգության սկզբունքներին:

Խզմալյանը, իր ընկերներն ու նմանակները չեն կարող չգիտակցել, որ լինելով ռուսաստանյան տնտեսական և ռազմական ճամբարում, մենք մեր մարտունակությամբ ու աշխարհաքաղաքական դիրքով մնում ենք գործոն:

Իսկ նրանց կողմից շահարկող Մոսկվայի պայմանագիրը, երիտթուրքա-բոլշևիկյան համագործակցությունը ոչ թե ռուս ժողովրդի, այլ միջազգայնական սովետական նախագիծ էր, որի դարանակալ հիմնադիրների միակ նպատակն էր փլուզվող Օսմանյան կայսրությունը բաժանել իրենց միջև՝ առանց բաժին հանելու Ռուսաստանին և նրա դաշնակից հայերին: Այստեղից էլ՝ Հայոց ցեղասպանությունը և մեր հազարամյա քաղաքակրթական կապիտալի բնաջնջումն ու փոխանցումը (Խզմալյանի սիրած կենտրոնների ձեռքով, արհեստականորեն ստեղծված) թուրք քաղքենիությանը:

Վերոնշյալները անքննարկելի իրողություններ են, նույնիսկ եթե դրանք որոշ պարոնների և տիկինների ականջին հաճելի չեն հնչում:

 

-Չնայած համաճարակին, տնտեսական ճգնաժամին, սահմանի պայթունավտանգ իրավիճակին, տարածաշրջանային բռնկումներին, Դուք շարունակում եք օր օրի  ծավալվող Ձեր բիզնես գործունեությունը և  միշտ լավատես եք: Ո՞րն է Ձեր լավատեսության գաղտնիքը:

Մենք հզոր ենք մեր չքնաղ հայրենիքով, անսպառ պատմությամբ, ազգային քաղաքակրթական եզակի ներուժով և հնարավորություններով: Մեր ազգը զինված է առ կրթությունն ու մշակույթն ունեցած ենթագիտակցական սիրով, տնտեսական աներևակայելի նախաձեռնողականությամբ, մեկդարյա հաղթականության (ամենահաղթության) բարդույթով, մարտունակությամբ և փիլիսոփայության աստիճանի հասնող հումորով:

Մենք կարող ենք հարյուր հազարներով հավաքվել ու չնայած լարվածությանը, ոչ  մի ապակի չջարդել,  ոչ մի քիթ չարյունել:

Իմ լավատեսության և ներշնչանքի աղբյուրը մեր ժողովուրդն է՝ իր անբացատրելի տաղանդով՝ Արտավազդ Փելեշյանով, Արթուր Մեսչյանով, Տիգրան Համասյանով, Սերգեյ Խաչատրյանով․․․ և  նմաններին մեզ պարգևող հայի անսպառ արգանդով:

Լրահոս
Ամենաընթերցվածը
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture