Ազգային բարերար Կիրակոս Գույումճեանի հիմնադրած «Ներսէս Շնորհալի» մրցանակը Նաթալի Նաճարեանին... Երեւանի կենդանաբանական այգիի աշխատակիցները բողոքի հաւաք կը կատարեն... Խաշըքճիի հարց. Ամերիկա գոհ է Սէուտական Արաբիոյ կարգադրութիւններէն... Ներկայացուցիչներու Պալատի դեմոկրատական նորընտիր մեծամասնութիւնը պիտի խափանէ Թրամփի նախագահական լիազօրութիւնները...
Առաջին հանդիպումս Արա Կիւլէրին հետ
Առաջին հանդիպումս Արա  Կիւլէրին հետ
19 Հոկտեմբեր 2018 , 15:23

Արա Կիւլէրը առաջին անգամ տեսայ 2011 թուականին Իսթանպուլի մէջ: Այցելութեան նպատակը պէյրութահայ բեմադրիչ Նիկոլ Պէզճեանի «Կօշիկներս Պոլիս ձգեցի» ժապաւէնին մասնակցութիւնն էր: Անակնկալներով «պատրաստուած» հանդիպումներ էին ժապաւէնին դրուագները, որոնց մէջ էր «Արա քաֆէ» այցելութիւնը եւ տաղանդաւոր լուսանկարիչին՝ Արա Կիւլէրի հետ հանդիպումը:

Պոլսոյ անուանի «Իսթիքլալ» պողոտային կից «Արա քաֆէ»ն ժամադրավայրն էր քաղաքի արուեստասէր երիտասարդութեան եւ զբօսաշրջիկներուն։

Կիւլէրի օգնական թուրք անձնաւորութիւնը մեր խումբին մօտենալով կը յայտնէր. «Այսօր վարպետին տրամադրութիւնը տեղն է, հետեւաբար դիւրին պիտի ըլլայ անոր հետ քանի մը խօսք փոխանակելը»: Ան նաեւ պայման կը դնէր, որ մեր զրոյցը տասն վայրկեանը չանցնի, որպէսզի «վարպետը չյոգնի»:

Նախ դանդաղ քայլերով կը մօտենար մեզի ու բարեւելէ ետք կարճ ծանօթութեամբ սկիզբ առած զրոյցը կը տեւէր երկար:

Պատմողը վարպետն էր, պարզ անմիջական հայերէնով մը, որուն մէջ միջանկեալ կրնային տեղ գտնել Պոլսոյ խօսակցական թրքերէնին յատուկ ըսելաձեւեր ու բառեր, շատ յաճախ փողոցային ասացուածքներ ու իրավիճակը ներկայացնող բարբառային արտայայտութիւններ:

«Շատ կը սիրեմ իմ քաղաքը: Բոլոր աշխարհը պտըտեցայ, բայց աս Պոլիսին պէս տեղ մը չգտայ: Գիտէք ինչո՞ւ կը սիրեմ զայն, որովհետեւ ան իմ քաղաքս է: Նիւ Եորքը եւ Մոնթրէալը իմս չեն, իմս է Պոլիսը, ուր բազմաթիւ յիշողութիւններ ունիմ: Հոս երազներս սկիզբ առին ու ընթացք առաւ իմ կեանքի մեծ ճամբորդութիւնը»:

Այսպէս կը խօսէր Կիւլէր՝ համոզիչ, յաճախ բարկացոտ, յաճախ լուտանքներով ու երբ մեզմէ ոեւէ մէկուն բերնէն ելած խօսքը իր մօտեցումներուն համահունչ չըլլար՝ ան կը դիմադարձէր հատու եւ հաստատակամ:

Ան էր ըսողը. «Դուն ի՞նչ գիտես Պոլսոյ մասին, բան մը գիտե՞ս, հատէ ըսէ նայիմ, ի՞նչ գիտես այս խոշոր քաղաքին մասին: Նիւ Եորք է եղեր (կը քմծիծաղի), ի՞նչ կայ Նիւ Եորք. միայն աղբ կայ: Ես Նիւ Եորք գացի՝ բան չտեսայ: Նկարիչիդ ըսէ այս մասերը թող չհանէ: Հոս՝ Պոլիսը, այս տեսած Պոլիսդ աշխարհի կեդրոնն է: Նիւ Եորքը ի՛նչ է ասոր քով... ոչինչ»:

Բեմադրիչ Պէզճեան յարգելով Կիւլէրի խօսքը՝ անոր հնչեցուցած միտքերուն հիմնական մասը կը պահէր տեսերիզին մէջ:

Զրոյցէն անմիջապէս ետք մեզի առիթ կը տրուէր բարձրանալ Կիւլէրի լուսանկարներուն յատկացուած եռայարկ շէնքը, ուր օրինաւոր եւ արդիական բոլոր պատեհ միջոցներով կը պահպանուին անոր «որսացած» գրեթէ բոլոր լուսակարներն ու մանաւանդ այդ լուսանկարներու «նեկաթիւ»ները:

Տուփերու մէջ, թուագրուած, ցուցակագրուած եւ նոյնիսկ խորագրուած լուսանկարներ, որոնք առնուած են աշխարհի չորս կողմերէն, երբ հարիւրաւոր առիթներով անուանի հայ լուսանկարիչը կատարած է աշխատանքային կամ անձնական բնոյթի ճամբորդութիւններ:

Մեզի ընկերակցողին հարց կու տանք, թէ քանի՞ լուսանկար «քաշած» է Կիւլէրը եւ կը ստանանք պատասխանը. «Շուրջ մէկ միլիոն, եթէ ոչ աւելի»:

Արա Կիւլէր, կամ ինչպէս կ՚ընդունուի, «Իսթանպուլի աչք»ը լուսանկարած է աւելի քան մէկ միլիոն լուսանկարներ, որոնցմէ շատ-շատերը արժանացած են միջազգային ճանաչումի ու կը գնահատուին որպէս արուեստի գործեր:

Արա Կիւլէրի հետ իմ ունեցած հանդիպումը սեղմ էր, բայց երկար տարիներու վրայ ազդեցութիւն թողած էր։ Այս մասին մտածելու ատեն մտքիս մէջ կ՚ուրուագծուին անոր սիրոյ խոստովանութիւններն ու յաւերժական սէրը քաղաքի մը հանդէպ, որ մեր նախնիներէն շատերուն համար (յատկապէս անոնց համար, որոնք կը ճանչնան Պոլիսը) կը շարունակէ մնալ արեւմտահայ մշակոյթի տուն եւ օրրան:

 

 

Սագօ  Արեան 

«Ժամանակ»/ Պոլիս

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture