Լիբանանի աղբի հարցը դարձեալ CNN-ի պաստառին... 7 օր առաջնագիծին. Հայ դիրքերու ուղղութեամբ արձակուած է աւելի քան 1300 կրակոց... Պաշարման տակ եղող «Հըզպալլա»ի մարտիկներ Սուրիայէն Պէյրութ վերադարձան... Թուրքիայէն արտաքսուած ամերիկացի ուսուցչուհին կը շահի դատը Եւրոպական դատարանին մէջ...
Աշխարհի վերջը կու գա՞յ
Աշխարհի վերջը կու գա՞յ
17 Ապրիլ 2018 , 13:20

(Բ. եւ վերջին մաս)


Արեւին մահը
Մեր արեգակին վերջաբանը յայտնի է: Ինչպէս բոլոր աստղերը, իր երկարակեցութիւնը պայմանաւորուած է իր զանգուածով. որքան խոշոր ըլլայ զանգուածը աստղի մը, այնքան կարճ կ՚ըլլայ անոր կեանքը: Շատ մեծ զանգուած ունեցող աստղերը կը մեռնին քանի մը միլիոն տարիէն (փոխակերպուելով սեւ խոռոչներու) մինչ փոքր աստղերը, ինչպէս արեւը, զոր կը կոչեն դեղին թզուկ, կ՚ապրին մինչեւ 15 միլիառ տարիներ: Արեւը ներկայիս ունենալով 4,5 միլիառ տարուան տարիք, ըստ որոշ հաշիւներու՝ ունի դեռ 7,7 միլիառ տարուան կեանք: Իսկ արդէն 4,4 միլիառ տարիէն կը նախատեսուի անոր զանգուածին մէկ տասներորդը ներկայացնող միջուկին պայթումը: Ահա թէ ինչ կրնայ տեղի ունենալ յաջորդիւ. Արեւը իր գլխաւոր վառելանիւթի՝ ջրածինի պակաս պիտի ունենայ, ջրածինը զոր ան կը վերածէ հելիումի՝ կորիզային փոխակերպումի ընթացքին, ջերմութիւն եւ լոյս արձակելով միաժամանակ: Իր արտաքին պատեանները պիտի սկսին ընդլայնիլ, աստղը պիտի վերածուի կարմիր հսկայի մը, հելիումէ ահաւոր գունտի մը, որ այսօրուան աստղէն 3000 անգամ աւելի փայլուն է: Իր տրամագիծը պիտի հասնի Երկիր-Արեգակ հեռաւորութեան կրկնապատիկին, այսինքն մօտաւորապէս 150 միլիոն քիլոմեթրի: Հետեւութիւն՝ ան պիտի կլանէ իր մօտը գտնուող մոլորակները, ինչպէս Փայլածուն, Առուսեակը եւ Երկիրը: Երբ իր ամբողջ վառելանիւթը սպառի, Արեւը վերջնականօրէն մարելէ առաջ պիտի կքի իր իսկ վրայ իր միջուկը վերածելով դեղին թզուկի, այսինքն մեր ներկայ Երկիր մոլորակի մեծութեամբ գունտի մը: Բազմաթիւ միլիառ տարիներ յետոյ է, որ պիտի պաղի ամբողջութեամբ, վերածուելով մեռեալ աստղի:

Կամմա ճառագայթներու ռմբակոծում
Այս մէկը տիեզերքի ամենէն ուժգին եւ ամենէն լուսաւոր երեւոյթներէն մէկն է: Կամմա ճառագայթներու ոստում մը կամմա ֆոթոններու, նաեւ X ճառագայթներու յորձանք մըն է, որ ծայրագոյն ուժանիւթային կարողութիւն ունի: Երկվայրկեանէ ալ կարճ պահէ մը հազիւ քանի մը վայրկեանի հասնող ժամանակահատուածի մը ընթացքին վիթխարի քանակութիւններու հասնող ուժանիւթ կ՚արձակուի տիեզերքի մէջ: Ըստ աստղաբնագէտներու՝ կամմա ճառագայթները արդիւնք են կամ նէօթրոնային երկու աստղերու համաձուլման եւ կամ հսկայ աստղի մը ձգողական փլուզման հետեւանքով ծագում առած սեւ խոռոչի մը կազմութեան:
Ի՞նչ են հետեւանքները նման աղէտալի երեւոյթի մը. եթէ Երկիր մոլորակը դժբախտութիւնը ունենայ գտնուելու կամմա ճառագայթներու յորձանքի դաշտին մէջ, հետեւանքները աղէտալի կ՚ըլլան անտարակոյս: Նախ մեր մթնոլորտի պահպանիչ օզոնի խաւը պիտի քայքայուի, մեր մոլորակը ենթարկելով Արեւի քանդիչ անդրմանիշակագոյն ճառագայթներու յարձակումին, պատճառ դառնալով ապրող բազմաթիւ էակներու ոչնչացման:
Այս աղէտալի տեսութեան հաւանականութիւնը բաւական տկար է ի հարկէ, տրուած ըլլալով, որ նման կամմա ճառագայթներու յարձակում տեղի պէտք է ունենայ մեզմէ գոնէ 6.500 լոյս-տարի (*) հեռաւորութենէ աւելի մօտ անջրպետային վայրէ մը եւ ուղղուած ըլլայ դէպի Երկիր մոլորակ: Աստղագէտներու համաձայն՝ վերջին կամմա ճառագայթներու յարձակումը տեղի ունեցած է 1250 տարի առաջ: Այս երեւոյթը պատասխանատուն կը նկատուի Երկրի վրայ ապրող որոշ կենդանի էակներու վերջնական բնաջնջումին, պատահած՝ 445 միլիոն տարի առաջ, ի մէջ այլոց ծովային անասնատեսակին 85 առ հարիւրը:

Աշխարհատարած համաճարակ մը
Սեւ ժանտախտ, ծաղկախտ, սպանական դում ... մարդկութեան պատմութիւնը դրոշմուած է այս համաճարակներով եւ տուժած անոնցմէ (վարակիչ ախտեր, որոնք կը տարածուին մեծ արագութեամբ մարդկային մեծ զանգուածներու միջեւ), որոնք Երկրագունտի կարեւոր մէկ մասը, երբեմն ամբողջ աշխարհը, իրենց ազդեցութեան տակ առած են:
Մեր օրերուն, առողջապահական կանոնները եւ բժշկութեան արձանագրած յառաջդիմութիւնները կարեւոր չափով հեռացուցած են համատարած վարակիչ ախտերու սպառնալիքը: 1972 թուականէն ի վեր հնարուած եւ ի գործ դրուած պատուաստին շնորհիւ ամբողջութեամբ անվնաս դարձած ծաղկախտի ժահրը խօսուն օրինակ մըն է այս ուղղութեամբ: Այսուհանդերձ արտածագ հիւանդութիւնները լուրջ վտանգներ կը ներկայացնեն, քանի որ մեծամասնութեամբ անծանօթ ախտաբանութիւններ են, եւ որոնց դէմ պատուաստումի հնարաւորութիւն դեռ չկայ: Ինչպէս սիտայի VIH ժահրը, որ արագ յեղադարձութիւն կը ցուցաբերէ, գրեթէ անկարելի դարձնելով պատուաստի մը պատրաստութիւնը:
Ամենավտանգաւոր հիւանդութիւնները մեծամասնութեամբ փոխանցիկ նկարագիր կը դրսեւորեն, մասնաւորաբար երբ ախտանշանները ուշ կը յայտնուին: Վարակուած հիւանդները այս վերջին պարագային ախտածին տարրը կը փոխանցեն, անգիտանալով իրենց հիւանդութիւնը: Մանաւանդ ներկայ դարուս միջազգային ճամբորդութիւններու յաճախականութիւնը, ինչպէս նաեւ բնակչութեան հետզհետէ աւելի խտացած վիճակը աշխարհատարած համաճարակի մը հաւանականութիւնը աւելցնող ազդակներ են:


Յիշեցնենք, որ անցեալի ամենէն մահացու համաճարակները եղած են հետեւեալները.
– Հարսանիթ՝ Ք.ա. 7րդ դարուն – պատճառած է 200 միլիոն զոհեր,
– Յուստինիանոսի ժանտախտը՝ 541-767 թուականներուն – պատճառած է 100 միլիոն զոհեր:
– Սեւ ժանտախտը՝ 1346-1353 թուականներուն – 25-50 միլիոն զոհեր,
– Հնդախտ-քոլեռա՝ 19-րդ դարու սկիզբէն ի վեր – տասնեակ միլիոն զոհեր,
– Սպանական դում՝ 1918-1919 ին – 50-100 միլիոն զոհեր,
– Ծաղկախտ՝ Ք.ա. 10000 թուականէն մինչեւ 1977՝ պատուաստի յայտնաբերումը – 300 միլիոն զոհեր,
– Սիտա՝ 1981-էն ի վեր – 40 միլիոն զոհեր:
Բացայայտ է, որ վերոյիշեալ հեռանկարային երեւոյթներու մեծամասնութիւնը չնչին հաւանականութիւն ունեցող վտանգներ են: Այսուհանդերձ, չնչին չի նշանակեր անկարելի: Ասոր փոխարէն անհիմն գուշակութիւններու ալ երբեք պէտք չէ հաւատք ընծայել:

Քաղեց՝ Սուրէն Շէրիք

(*) 1 լոյսի տարին համարժէք է մօտաւորապէս 9.500 միլիառ քիլոմեթր հեռաւորութեան։ ■

(Շար. 2 եւ վերջ)

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture