Սուրիա-Թուրքիա բախում պիտի չըլլայ. Ամերիկացի վերլուծաբան... Լիբանանի նախագահը այցելած է Ծիծեռնակաբերդի Հայոց Ցեղասպանութեան յուշահամալիր... Դամասկոս- Եւրոպա թռիչքները պիտի վերսկսի՞ն... Էրտողան կը խոստովանի, որ Թուրքիան ... Օսմանեան կայսրութեան «շարունակութիւնն» է...
Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան 100 Ամեակին առիթով- Եկեղեցին (Խորհրդածութիւն մը)
Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան 100 Ամեակին առիթով- Եկեղեցին (Խորհրդածութիւն մը)
15 Յունուար 2018 , 11:42

Հայ ժողովուրդի դարաւոր պատմութեան կերտման մէջ եզակի տեղ ունեցած է Հայ Եկեղեցին: Ան մեր ցեղին համար հաւատքի ու հոգեւոր ապրումներու զարգացման տուն ըլլալուն կողքին, եղած է մշակութային հարստութեանց անզուգական օճախ, արուեստի շքեղ ու պանծալի գանձարկղ, գրական ստեղծագործութեանց պերճագոյն շտեմարան եւ ազգիս ազնուագոյն ձգտումներուն ու ապրումներուն ե՛ւ յոյսերուն ե՛ւ յոյզերուն լսելիութեան անկորնչելի վկայարան:

Ահա առաքելահաստատ կառոյցը սուրբ ու հնոցը կրօնքին, որ իր գոյաւորման առաջին իսկ օրէն ինքզինք գտաւ իր ժողովուրդին մէջ, միշտ ծառայական պատմուճանով:

Հայ Եկեղեցին դարերու ընթացքին ինքզինք հաստատեց, կերտեց եւ հզօրացուց, իր պարտաւորութիւնները լիիրաւ կատարելով իրեններուն նկատմամբ: Ժողովուրդին հետ մեր Եկեղեցւոյ ունեցած անմիջականութիւնը՝ աստուածային այս ընկերութիւնը դարձուց նաեւ ազգային հաստատութիւն, հաւաքավայր ժողովրդեան եւ մէկտեղման ամենաճառագայթող երդիքը մեր զաւակաց. այս իրականութեան հաստատումը կը տեսնենք Կիլիկիոյ Բաբգէն կաթողիկոսի հետեւեալ բանաձեւումին մէջ. «Հայոց Եկեղեցին Աստուածային Շնորհք մըն է: Հայոց Եկեղեցին ազգային հաստատութիւն մը եղաւ, եւ եղաւ բացառիկ եւ բա՛րձր արժէքով ազգային հաստատութիւն մը, պատճառը այն է որ այդ եկեղեցին իր ժողովրդական դրութեամբ նոյնացաւ Հայ ժողովուրդի կեանքին հետ»: Իսկ անոր յաջորդներէն Արամ Ա. վեհափառը լրացուցիչ խորհուրդով մը կը հաստատէ այս ոսկի մտածումը՝ Հայ Եկեղեցին կոչելով «Սեփականութիւնն ու ժառանգութիւնը ժողովուրդին», ու կը շարունակէ. «Կառոյց չէ Եկեղեցին, քար ու պատ չէ Եկեղեցին, Ժողովո՛ւրդն է Եկեղեցին, հոգեւոր ու ազգային արժէքներու շողին տակ մեկտեղուած ա՛զգն է Եկեղեցին»:

Իր ծննդեան օրէն սկսեալ, Եկեղեցւոյ բերած ծառայութիւնները Հայրենիքին ե՛ւս կը մնան գերգնահատելի: Տէրունական խօսքին համաձայն, «Տուք զկայսերն կայսեր եւ զԱստուծոյն Աստուծոյ», Աստուծոյ բաժինը նախախնամութեան տալու զուգահեռ, Եկեղեցին իր առաւելագոյնը տուած է Հայաստան աշխարհին եւ հայրենի պետութեանց, միշտ ջատագովը հանդիսանալով Հայրենիքի առաւե՛լ ծաղկման ու բարգաւաճման՝ անդուլ աշխատելով անոր ամբողջական անկախութեան ի խնդիր:

Լուսաւորչէն սկսեալ մինչեւ մեր օրերը, Եկեղեցին իր գործով ու խօսքով անբաժանելի մասը մնացած է Հայրենիք սրբութեան, դարձած է հայրական ուղեցոյցը հայրենի իշխանութեանց ու պետութեանց, պատմութեան անորոշութեան ու քաոսին մէջ իր կողմասլաքը միշտ լոյսի աղբիւրին՝ արեւելք պահելով:

torkom 

 

Կար ժամանակ, երբ ժողովուրդի ապահովութենէն ու հայրենիքի գերագոյն շահերէն մեկնած, Եկեղեցին աստուածաբանական ու եկեղեցաբանական զիջումներ արձանագրելու պարտաւորութեան դէմ յանդիման գտնուեցաւ, արեւմտեան պետութիւններէ օժանդակութիւն ստանալու խոստումին դիմաց, -որոնք տրուած էին մեր քաղաքական ուժերուն- պաշտպանելու համար Հայրենի իշխանութեանց հեղինակութիւնը եւ ապահովելու իւր զաւակաց գոյութիւնն ու կենաց խաղաղութիւնը: Այլ խօսքով, ան եղաւ երկրի գերագոյն շահերու կողքին, անոր հզօրացման եւ ինքնահաստատման իմաստով ընելով այն ամէնը, որ պարտ էր կատարել ազգային գերագոյն արժէքներու եւ նուիրական իտէալներու անվեհեր պաշտպանը:

Անկախ պետականութեան բացակայութեան զանազան փուլերուն, Եկեղեցին եղած է ժողովուրդին նա՛եւ քաղաքական ներկայացուցիչը, տակաւին պարսկական, բիւզանդական եւ արաբական օրերէն սկսեալ մինչեւ օսմանական եւ ցարական իշխանութիւններու օրերը:

Երբ 387 թուականին Հայաստանը մասնատուեցաւ Բիւզանդիոնի եւ Պարսկաստանի միջեւ, որուն արդիւնքը եղաւ բիւզանդական բաժինին մէջ հայոց թագաւորութեան վերացումը իսկ պարսկական մասին մէջ անկախութեան դէմ լուրջ մարտահրաւէրներ ուղղուեցան, Եկեղեցին դարձաւ ողնասիւնը երկրին, եւ քիչ ետք‘ քաղաքական ուժերու եւ նախարարութեանց մէկտեղման կեդրոնն ու հանդիպան շաղկապը: 451ին, Վարդանանց  պատերազմին, Եկեղեցին եղաւ առաջնորդակից Հայոց Սպարապետին, քաղաքական ուժին հետ միաւորուած պայքարեցաւ Հայրենիքի անկախութեան եւ կրօնքի պահպանութեան համար:

church

 

Յաջորդ դարերուն, Եկեղեցւոյ առաջնորդները գացին արեւելք ու արեւմուտք, հարաւ եւ հիւսիս, մինչեւ Խրիմեան Հայրիկին մասնակցութիւնը Պերլինի Վեհաժողովին, Սահակ Խապայեան կաթողիկոսին տեսակցութիւնը Ֆրանսական իշխանութիւններուն հետ, Արամ Ա. վեհափառին մուտքը Եւրոպայի մարդկային իրաւանց դատարան, որոնց նպատակը միշտ նոյնն էր. ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԻՆ ԳԵՐԱԳՈՅՆ ԻՐԱՒՈՒՆՔՆԵՐՈՒՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹԻՒՆՆ ՈՒ ԱՆՈՐ ՇԱՀԵՐՈՒՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ:

Այլ չէր պարագան 28 Մայիս 1918ին: Անկախութեան նախօրեակին, Սարդարապատի կենաց-մահու ճակատումներուն, Եկեղեցին դա՛րձեալ իր առաքելութեան յաղթական ճամբուն վրան էր:  Գէորգ Ե. Սուրենեանց կաթողիկոս ու Գարեգին եպս. Յովսէփեանց (յետագային կաթողիկոս Մեծի Տանն Կիլիկիոյ), իրենց արի կեցուածքով, ոգին ու կամքը, մղիչ ուժը հանդիսացան նոր Հայաստանի կերտման, Հայաստանի Հանրապետութեան իրականացման: Ֆետայական եւ ազատագրական շարժումներուն հաւատք ու ներուժ հայթայթող Եկեղեցին, ինչպէս նախորդ եւ ապագայ շրջաններուն, 1918ին ե՛ւս իր ծառայութիւնը բերաւ մեր ժողովուրդին, աշխատելով որ ան իր վրայէն թօթափէ ստրկութեան փոշին, փշրէ օտարին շղթաներուն լուծը, բարձրացնէ իր խոնարհած գլուխը:

Հայաստանի Ա. Անկախութեան 100ամեակի սեմին, կը նայիմ Եկեղեցւոյս ու կը շշնչամ.

Դուն՝

Պարծա՛նքը ազգիս,

Ցնծութիւնը ցեղիս,

Օրհնութի՛ւնը հայրենիքիս,

Երաշխի՛քը սփիւռքահայուս:

 

ԹՈՐԳՈՄ Ծ. ՎՐԴ. ՏՕՆՈՅԵԱՆ

«Ասպարէզ»

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture