Հալէպի շուրջ տեղի կ'ունեան բաւական ծանրակշիռ դէպքեր. Արմէն Գասպարեան... Փարիզի մէջ տեղի ունեցած է Սերժ Սարգսեանի եւ Էմանուէլ Մաքրոնի հանդիպումը... Թուրքիոյ ռազմական կարողութիւնն ըստ «Global Firepower»ի... Ինչո՞ւ Հրանդ Տինք...
Նամակ երկրէն. Մեր փրկութիւնը մեր դաշտերն են, մեր արտերը. Ռաֆֆի Տուտագլեան
Նամակ երկրէն. Մեր փրկութիւնը մեր դաշտերն են, մեր արտերը. Ռաֆֆի Տուտագլեան
12 Յունուար 2018 , 11:34

Մեղրի ենք, Իրանի սահմանին մօտիկ՝ հայկական շատ հետաքրքրական այս աւանը կ'այցելենք, որպէսզի արքայանարինջի (հոս յաճախ «կարալյոկ» կ'ըսեն, իսկ մենք Այնճար «մանկա» կ'ըսէինք այս մրգատեսակին) տնկիներ գնենք ու տանինք ազատագրուած Միջնաւան գիւղը։ Հինգ հեկտարի վրայ արքայանարինջի այգի պիտի հիմնենք տեղի գիւղացիներուն հետ։ Հինգ հեկտարի վրայ ալ փորձարկումներ պիտի ընենք, նոր մրգատեսակներ և բոյսեր ցանելով։ Մեղրին և Միջնաւանը գրեթէ նոյնանման կլիմայական պայմաններ ունին, երկուքն ալ Արաքսի ափին են, համեմատաբար տաք շրջաններ են, ծովի ափէն 500 մեթրէն ալ ցած... Տնկի վաճառող գիւղատնտեսը իր փոքր այգիին մէջ ոչ միայն արքայանարինջ, այլ նաև քիվի, թուզ, նուռ և նոյնիսկ ձիթապտուղ ու նոր աշխարհ կ'աճեցնէ... Նկարները, որ տեղադրած եմ այստեղ, ցոյց կու տան քիվիի, նոր աշխարհի և ձիթապտուղի ծառերը։ Այս միրգերը, նոյնիսկ նուռն ու արքայանարինջը, մեծ քանակութեամբ կը ներմուծուին տարբեր երկիրներէ, ներառեալ՝ Թուրքիայէն։

«Այ մարդ», կը բողոքէ Արգամը, տնկիներ վաճառողը, «ի՞նչ ասեմ, մեր երկրում էս բոլորն էլ կարելի ա աճացնել։ Մեր հարևան իրանցիները գալիս են ու մեծ քանակութեամբ տնկի են գնում տանում Պարսկաստան, որպէսզի աճացնեն ու ծախեն։ Իսկ մերոնք նոյն էս մրգերը Թուրքիայից և այլ երկրներից են բերում ու թանկ-թանկ վաճառում մեր աղքատ ժողովրդի վրայ»։

 
Իրաւունք ունի բողոքելու Արգամը։ Քանի մը քիլոմեթր այն կողմ, Արաքսի ափէն սկսած դէպի հիւսիս՝ մինչև Մռաւ լեռ և Օմարի լեռնանցք, մեր ազատագրուած տարածքներն են, հսկայ դաշտեր, հովիտներ, լեռներ ու ձորեր։ Ժամանակին, երբ Ատրպէյճանը անօրինաբար տիրացած էր այդ հողերուն, աւելի ճիշդը՝ գրաւած էր զանոնք, մեծ թիւով բնակիչներ տեղաւորած էր այնտեղ ու հսկայ ներդրումներ ընելով՝ ոռոգման ցանցեր ստեղծած էր ու զարգացուցած էր գիւղատնտեսութիւնը։ Հիմա թուրքեր չկան այդ հողերուն վրայ, ոռոգման ցանցերու խողովակներն ալ քանդեցին ու քիլոյով ծախեցին իրանցիներուն։ Մի քանի խաչագող գեներալ հարստացաւ։ Յետո՞յ... 
Յետոյ՝ ոչինչ։ Մեծաւ մասամբ խոպան դաշտեր, արեւակէզ արտեր, ցանցար բնակավայրեր ու սակաւաթիւ հողագործներ... 


Իսկ աւելի վա՞տը կ'ուզէք... Աւելի վատը հողերը թուրքին վերադարձնելու բանակցութիւններ, համաձայնագրերու նմուշներ, փոխ զիջման մասին բացայայտ արտայայտութիւններ։


Մինչդեռ կարելի է մեծ ներդրումներ կատարել, ծաղկեցնել այդ դաշտերը, բնակեցնել զանոնք ու գիւղտնտեսութեան արտահանումները հարիւրապատիկ անգամ աւելցնել։ 


Կարելի է այդ հսկայ տարածքներու օգտագործումով ոչ միայն բաւարարել քիվիի, ձիթապտուղի և այլ միրգերու սպառման Հայաստանի պահանջը, այլև կատարել արտածում դէպի հարևան երկիրներ ու աւելի հեռու...
Լսող կա՞յ։ Հողերը յանձնելու մասին խօսողը ինչպէ՞ս կրնայ ներդրումները քաջալերել։ Մեր հողերը կը չորանան, ու՞ր է ջուր տուողը։ Յետոյ յայտնի ներկրողները, որոնք իշխանութեան ամենավերին խաւի մերձաւորներն են, ամենամեծ իշխանաւորներու հետ շահ կիսողները, ինչպէ՞ս արագ հարստութիւն պիտի դիզեն։ Չէ՞ որ ներածումն ու գերշահոյթով վաճառքը վերի մակարդակի մարդոց՝ մի քանի օլիգարխի և անոնց հովանաւորներուն հարստանալու լաւագոյն, ամենաարագ միջոցն է։ Հոգ չէ թէ հայոց դաշտերը չորցած են, դեղին են, տժգոյն, Ռուսաստան արտագաղթող մեր գիւղացիներուն նման...


Բայց ձախաւեր ղեկավարներու ապաշխարանքին պէտք չէ սպասել։ Արդէն անոնք մեր հոգը չեն... մենք պէտք է ընենք այն, ինչին որ կը հաւատանք։ Մենք պիտի աշխատինք ու պիտի ծաղկեցնենք մեր հողերը, որպէսզի հայ գիւղացին Ռուսաստան չարտագաղթէ՝ իր ընտանիքին կտոր մը հաց ճարելու համար։ Եւ ի հեճուկս զիջումներ խոստացողներու, ի հեճուկս ներածումներով հարստացող իշխանական օլիգարխիային, մենք պիտի զարգացնենք մե՛ր հողերը, կանաչեցնենք զանոնք, որպէսզի անոնք մեր երկրի հարստացումին ու յառաջընթացին, մեր հասարակ ժողովուրդի բարօրութեան նպաստեն։ Հիմա աշխատելու ժամանակն է, քրտինք թափելու ժամանակն է, մանաւանդ երբ արդէն աղէտը մեր դուռներէն ներս մտած է, փաստը՝ գիւղերու և աւաններու հայաթափումն է, Հայաստանի բնակչութեան նուազումը, արտագաղթը։ Մէկ խօսքով՝ առանց հայի Հայաստանը։


Ուրեմն, մեծ խոստումներու փոխարէն, աշխատանքի լծուինք ու ծաղկեցնենք մեր հողերը և առաջին հերթին՝ բերրի և օրհնաբեր ազատագրուած տարածքները։


Մեր փրկութիւնը մեր բերրի հողին, ծաղկած ու կանաչ դաշտերուն մէջ է։


գրեցէ՛ք ինծի։
rafdoud@aol.com

 

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture