14-ամեայ երիտասարդուհին սպաննուած գտնուած է. Հայազգի նախարարը կ'արձագանգէ... Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը ընդունած է Յունաստանի եւ Կիպրոսի պատուիրակութիւնները... Մոսկուա կ'ընդլայնէ Թարթուսի իր խարիսխը. Պատճա՞ռը... Կեսարիա. Ժողովրդային բժշկութիւն. Ատոմ Յ. Պուճիգանեան (Գ. մաս)...
Կար ու չկար Կարէն մը կար. Յակոբ Նալպանտ
Կար ու չկար Կարէն մը կար. Յակոբ Նալպանտ
26 Նոյեմբեր 2017 , 20:47

Կար ու չկար`  այս անծայրածիր տիեզերքին կողմէ անտեսուած «աշխարհ» անունով հիւանդագին մոլորակ մը կար:

Այս մոլորակին սրտին մէջ` աշխարհի ոճրագործ տէրերուն անյագ ախորժակին պատճառով ածխացած երկիր մը կար` հեքիաթային Սուրիա անունով եւ այդ ածխացած երկրին սիրտը կազմող, փլատակի վերածուած պատմական չքնաղ քաղաք մը կար` իմ ծննդավայր Հալէպը, սգաւոր եւ խրոխտ Հալէպը:

Հերոս քաղաք Հալէպի մէջ կան անառիկ բերդերու նմանող մայրանոցներ, որոնք հրթիռներու, ռումբերու եւ քանդումներու ներքեւ շարունակեցին կենդանի պահել քաղաքի արիւնոտ արգանդը չորացման ենթարկուելու փորձերը: Այդ մայրանոցներէն մէկուն մէջ, 2016-ի օգոստոսեան ծանր օր մը, երբ քաղաքը կը տքար եւ շնչել կը փորձէր ռումբերու տարափին տակ, Կարէնիկն աչքերը բացաւ այս արիւնոտ եւ արցունքի մէջ խեղդուած քաղաքին պաստառին վրայ:

Կարէնի պատմութիւնը սերունդի մը ահռելի պատմութիւնն է, ուր փոքրիկները, իրենց բաժին ինկած մօր սուրբ կաթին հետ, կեանքի ստինքներէն ծծեցին վախի, սարսափի, դիմադրողականութեան եւ յոյսի աներեւակայելի հորմոններ:

Անոնց մայրիկները թօթափելով ռումբերէն, փլուզումներէն յառաջացած քարակոյտերը եւ փոշիի խեղդող յորձանուտը ` այդպիսի խանդավառութեամբ սնուցեցին իրենց նորածինները` հեգնելով պատերազմի եւ զրկանքի բոլոր դրսեւորումները:

Անոնց հայրերը ամէն առաւօտ ճամբորդութիւն կատարեցին դէպի անյայտ, վտանգաւոր փողոցներ եւ գործատեղիներ, տուն չվերադառնալու եւ փշոտ-փշոտ ըլլալով մահանալու սարսափը իրենց սրտի խորաններուն մէջ կրելով, բայց հանապազօրեայ հացի ապահովման անհաւասար մաքառում էր ճակատագրին դէմ, որպէսզի իրենց զաւակները սոված եւ անօթի չմնան: Շատերը այս սուրբ նպատակի բագինին վրայ` իրենց արիւնն ու հոգին նուիրեցին անմնացորդ:

Կարէն կամաց-կամաց կ՛աճէր այնպիսի փողոցի մը վրայ, որուն տակէն անվերջ հոսող վարար եւ խենթ գետերու նման, զինուոր եւ քաղաքացի, փոքրիկ եւ մեծահասակ նահատակներու անվերջանալի հոսք մը, վտանգաւոր հարուածներու տակ կ՛ուղղուէր դէպի յաւիտենական ննջեցավայր:

Բայց ցուրտ ու մռայլ ձմրան ալեկոծումներուն մէջ, յանկարծ գարնան բոյրը պատեց, պարուրեց հինաւուրց Հալէպը: Քաղաքը` ժամանակէ մը ի վեր դադրած եւ որոշ վերանորոգումներէ ետք վերստին աշխատիլ փորձող հինաւուրց ժամացոյցի նման, սկսաւ իր սրտին մէջ զգալ ժամանակի մոռացութեան մատնուած տրոփիւնները:

Եկաւ ամառ: Կարէն տօնեց ծննդեան առաջին տարեդարձը` իր հարազատներու համբոյրներուն եւ սիրոյ անվերջանալի ալիքներով ողողուած փոքրիկ ծովու մը մէջ ու մկրտուեցաւ:

Շէնքերու բարձր յարկերէն մէկէն վար ինկող, փշրուող եւ աշխատանքէ կանգ առնող ժամացոյցի նման, Կարէնի կարճ կեանքի ժամացոյցն ալ այնքան արագ գահավիժեցաւ դէպի մահուան ցուրտ փոսի ամայութիւն ու իր ոսկեգոյն ծամերէն կաթիլ-կաթիլ ծորացող լոյսի բեկորները խլելով մեր էութեան ուրախ պատկերէն, մեզ «նուիրեց» այնքան անբացատրելի մորմոք մը, ցաւ մը. այնքան խոր եւ անբուժելի կարծեցեալ, որ երբեք չի համեմատուիր աշխարհի վրայ անվերջ տողանցող, դեգերող եւ ձեւափոխուող միւս ցաւերուն եւ մորմոքներուն հետ:

Իմ սիրելի Կարէն, ես` հօրեղբայրդ, երբեք չէի ուզեր այսպիսի բաներ գրել, բայց անակնկալները, կ՛ըսեն, պատմութեան շարժիչ ոյժն են ծիները: Իմ ցաւը կը փարատի այն ատեն, երբ ժամանակն ու բնութիւնը դարձեալ մեզ կը պարգեւեն եւ անպայման պիտի պարգեւեն նոր սերունդ մը, որուն ես երկա՜ր շատ երկար պիտի պատմեմ քու մեծ-մեծ մեղրագոյն աչքերուդ մէջ լողացող փոքրիկ չարաճճիութիւններուդ, գեղեցկութեանդ եւ բոցկլտացող աստղերուդ մասին:

Եւ այսպէս` կար ու չկար Կարէն մը կար…:

 

Յակոբ Նալպանտ

Հալէպ 

 

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture