Իսրայէլ վերջնական որոշում կը կայացնէ «Հըզպալլա»ի դէմ պատերազմ մղելու շուրջ... Արցախ կը պատրաստուի նշելու Ղարաբաղեան շարժման 30ամեակը... Եթէ այսպէս է արաբ ըլլալը, մենք կը հրաժարինք անկէ. Ասատ... Ռոն Թորոսեան վարձուած է Թուրքիոյ ի նպաստ PRի համար. Արդեօք ան իրապէս հա՞յ Է...
Սէուտական Արաբիա եւ շրջանային ուժի հաւասարակշռութիւնը.Եղիա Թաշճեան
Սէուտական Արաբիա եւ շրջանային ուժի հաւասարակշռութիւնը.Եղիա Թաշճեան
11 Նոյեմբեր 2017 , 14:52

Շատեր, նոյնիսկ` Լիբանանի հրաժարեալ վարչապետ Սաատ Հարիրիի դաշնակիցները, յանկարծակիի եկան, երբ ան իր հրաժարականը յայտարարեց սէուտական պատկերասփիւռի կայանէն` ոչ համոզիչ պայմաններու մէջ: Իր հրաժարականի յայտարարութեան մէջ Հարիրի բուռն կեպով քննադատեց Իրանի քաղաքականութիւնը շրջանի եւ յատկապէս Լիբանանի մէջ, ինչպէս նաեւ` Հըզպալլայի մասնակցութիւնը սուրիական պատերազմին եւ անոր քաղաքական թափանցումը լիբանանեան քաղաքական կեանքին մէջ: Նորութի՞ւն` ոչ մէկ, որովհետեւ Հըզպալլա 2013-էն ի վեր Սուրիոյ մէջ կը պատերազմի վարչակարգին կողքին: Աւելի՛ն. 2011-էն ետք սուրիական պատերազմին պատճառով սուրիական քաղաքականութեան ազդեցութիւնը նուազեցաւ Լիբանանի մէջ, եւ Իրանի դերակատարութիւնը, որ սկսած էր 2008-ի Տոհայի համաձայնութեամբ, սկսաւ գերակշռել սուրիական ազդեցութեան:

Հաւանաբար այս բոլորը համոզիչ փաստարկներ չեն, որ Հարիրի հրաժարէր, սակայն որոշ իրականութիւն մը կայ, որ ան ստիպուած էր այս յայտարարութիւնը կատարելու: Հոս պահ մը ետ երթանք: 2005-ի Ռաֆիք Հարիրիի սպանութեամբ, Սէուտական Արաբիոյ արտաքին քաղաքականութիւնը բաւական նահանջ արձանագրեց Լիբանանի մէջ, իսկ Մարտ 14-ի ուժերը իրենց քաղաքական յաղթանակը չկրցան գետնի վրայ թարգմանել: Սէուտական Արաբիա տեսնելով 2008-ին Պէյրութի մէջ Հըզպալլայի զինուորական «յաղթանակ»-ը` ստիպեց, որ Հարիրի քաղաքական զիջումներ կատարէ, իսկ 2013-ին Սաատ Հարիրիի կառավարութեան տապալումով իրանեան քաղաքականութիւնը գերակշռեց երկրին մէջ: Այս բոլորին վրայ ան զիջեցաւ, որ 2016 հոկտեմբերին նախագահ ընտրուի զօր. Միշել Աունը, որուն թեկնածութիւնը 2008-էն առաջադրուած էր Հըզպալլայի կողմէ:

Այս բոլորին կողքին, Սէուտական Արաբիա նաեւ քաղաքական հարուածներ ստացաւ Եմէնի, Սուրիոյ, Քաթարի եւ Իրաքի մէջ: Եմէնի հետ Սէուտական Արաբիոյ քաղաքական հարցը սկսաւ 1934-ին` սահմանամերձ Ասիր նահանգին մէջ. պատերազմը վերջ գտաւ Սէուտական Արաբիոյ յաղթանակով, սակայն հուսիները մինչեւ օրս չեն ճանչնար արեամբ գծուած սահմանը: Եմէնի դէմ շղթայազերծուած պատերազմը, որ, ըստ երեւոյթին, շատ աւելի կրնայ երկարիլ, բացայայտեց արաբական թագաւորութեան սահմանափակ ուժերը: Հակառակ անոր որ այդ պատերազմին մասնակցեցան աւելի քան 20 երկիրներ, սակայն այսօր Սէուտական Արաբիան եւ Արաբական Միացեալ Էմիրութիւնները գրեթէ որբացան եւ արիւնալի պատերազմ կը մղեն հուսիներուն դէմ, որոնք կը վայելեն Իրանի զինուորական եւ քաղաքական աջակցութիւնը:

2015-ը Սուրիոյ համար անկիւնադարձային թուական մըն էր Հալէպի ազատագրումով, եւ ռուսական զինուորական միջամտութիւնը այլեւս գաղտնիք մը չէր: Ռուսական ճնշումներուն դիմաց Միացեալ Նահանգներ` իրենց հետ ունենալով Թուրքիան, Քաթարը, Յորդանանը եւ Սէուտական Արաբիան, չկրցան դէմ դնել ռուսական եւ իրանական զինուորական գործակցութեան, որուն շնորհիւ Հալէպը ազատագրուեցաւ: 2015-էն ետք սուրիական կառավարութիւնը ընդարձակեց իր հակակշիռին տակ գտնուող սահմանները եւ հասաւ մինչեւ Իրաքի սահման: Այլեւս կասկած չկար, որ ընդդիմութիւնը կորսնցուցած էր իր ուժը, եւ արաբական երկիրները պատրաստ չէին պայքար մղելու Ռուսիոյ նման հզօր երկրի մը դէմ:

2017-ի մայիսին Միացեալ Նահանգներու նախագահ Տանըլտ Թրամփի Ռիատ այցելութեամբ Սէուտական Արաբիոյ երիտասարդ գահաժառանգ իշխանը փորձ մը կատարեց շրջափակումի ենթարկելու Քաթարը, սակայն այդ փորձը ապարդիւն էր, եւ մինչեւ հիմա Քաթար կրցաւ դէմ դնել բոլոր ճնշումներուն եւ ամրապնդեց իր կապերը Թուրքիոյ ու Իրանի հետ: Իսկ ինչ կը վերաբերի Իրաքին, ուր իրանեան քաղաքական ազդեցութիւնը իր գագաթնակէտին հասած է, սէուտական թագաւորութիւնը կը փորձէ որոշ դուռ մը բանալ իրաքցիներուն առջեւ: Ասիկա կատարուեցաւ, երբ Իրաքի շիի կրօնապետ Մուքթատա Սատըր այցելեց թագաւորութիւն, եւ վերջինս աջակցեցաւ Պաղտատին քիւրտերուն դէմ վերջին տագնապին ընթացքին: Սակայն անշուշտ հարցական է, թէ արաբական թագաւորութիւնը ապագային կրնա՞յ դիմադրել Իրաքի մէջ իրանական քաղաքական, տնտեսական եւ զինուորական ներթափանցումին:

Վերջապէս` Լիբանան: Յստակ է, որ Սէուտական Արաբիոյ երիտասարդ գահաժառանգ իշխանը կ՛ուզէ վերատեսութեան ենթարկել իր երկրին արտաքին քաղաքականութիւնը եւ անոր համար ալ նախ նախկին քաղաքական վերնախաւէն ձերբազատեցաւ ու բանտարկեց իր ներքին հակառակորդները: Առաջին քննութիւնը Լիբանանն էր: Լիբանանի համար կրնայ դժուար վիճակ մը ստեղծուիլ, գոնէ` տնտեսական եւ ապահովական դիտանկիւնէ, սակայն երբեք` պատերազմ մը: Լիբանանի մէջ եւրոպական եւ Ծոցի երկիրները հսկայ ներդրումներ ունին, եւ ոչ մէկը կրնայ վտանգի ենթարկել զանոնք: Նոյնիսկ Հըզպալլա այս հաշիւները շատ լաւ կը ճանչնայ: Առաւել, լիբանանեան տարբեր ուժերը հանդարտութեան կոչեր ուղղեցին: Յաջորդող օրերը պիտի բացայայտեն Սէուտական Արաբիոյ յառաջիկայ քայլերը լիբանանեան դաշտին մէջ: Ինչպէս Տեւիտ Հըրսթ իր գիրքին մէջ կ՛ըսէ` «Զգուշացէ՛ք փոքր երկիրներէն»: Լիբանանը այդ փոքր երկիրն է, որ շրջանին մէջ կրնայ շրջել ուժերու հաւասարակշռութիւնը:

 

 

 Եղիա Թաշճեան 

«Ազդակ»/ Պէյրութ

 

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture