Դամասկոսի վերջին հրթիռարձակումներուն ընթացքին վիրաւորուած է `Պօղոս Ստեփանեանը... Երեւանի մէջ գիրքի փառատօն՝ Նոյեմբերի 24-էն 26... Քիւրտերը Սուրիոյ ազգային երկխօսութեան վեհաժողովին հրաւիրելու բանակցութիւններ... Ի՞նչ կ՚ուզէ գահաժառանգը Լիբանանէն...
Լիբանանի հայերը սուրիահայութեան ճակատագիրը պէտք չէ ունենան.Ռաֆֆի Տուտագլեան
Լիբանանի հայերը սուրիահայութեան ճակատագիրը պէտք չէ ունենան.Ռաֆֆի  Տուտագլեան
08 Նոյեմբեր 2017 , 09:56

Այսօր որեւէ մէկը չի կասկածիր, որ Միջին Արեւելքի բազմերանգ ու բազմաշերտ տագնապները օրէ օր աւելի կը սրին: Արաբական աշխարհը, Իսրայէլը, Իրանը, շիա եւ սիւննի խառն կամ միատարր բնակչութիւն ունեցող երկիրները մտած են անկանխատեսելի, քաղաքական ու ռազմական անկառավարելի իրադարձութիւններով յղի հանգրուան մը, որուն ո՛չ աւարտին, ո՛չ հետեւանքներուն ու ոչ ալ անոնց տարողութեան մասին ամբողջական պատկերացում կարելի է կազմել այս օրերուն:

Սէուտական Արաբիոյ մէջ պալատական ներքին մրցակցութիւնով արտայայտուող ընկերատնտեսական ու քաղաքական արաբական տագնապը, Իսրայէլի եւ Ամերիկայի օրհնութեամբ ծաւալող հակաիրանական ճակատի սնուցումն ու յաւելեալ ռազմականացումը՝ ամբողջ շրջանը կ'ընկողմանէ սառը եւ տաք պատերազմներու յորձանուտին մէջ: Սուրիոյ մէջ Սէուտական Արաբիոյ եւ իր հովանաւորներուն ու դաշնակիցներուն տեղատուութիւնն ու միաժամանակ՝ Իրաքի, Սուրիոյ եւ Լիբանանի մէջ Իրանի դերին ազդեցութեան ուռճացումը մարսելի չեն Իսրայէլի եւ Ամերիկայի համար: Այս վերջինները, իրենց համախոհ արաբ իշխանաւորներու ձեռքով, միջոցներու միջեւ խտրութիւն պիտի չդնեն՝ կանգնեցնելու իրանական (ինչպէս նաեւ՝ ռուսական եւ այլ) ալիքի մակընթացութիւնը Միջին Արեւելքի մէջ եւ անդին: 

Կողմերուն միջեւ վաղուց սկիզբ առած հակամարտութիւնը ամէն օր թափ կը հաւաքէ: Կարելի է ակնկալել ամէն ինչ, քաղաքական ճակատումներէ սկսեալ մինչեւ տնտեսական պատիժներ ու շրջափակումներ, նոյնիսկ աւելի յաճախակի, աւելի մեծ ու աւելի ծաւալուն բախումներ: Եւ կարելի է ակնկալել ամէն տեղ, Միջին արեւելեան որեւէ երկրի մէջ: Լիբանանը առաջին երկիրներէն է, որ կրնայ ազդուիլ այս հակամարտութենէն, որուն սկիզբը (կամ կրկնութիւնը) դրաւ վարչապետը, իր անսպասելի, անակնկալ հրաժարականով:

Հակամարտութեան ընդարձակումէն պիտի ազդուին բոլորը, պարսիկն ու արաբը, հրեան ու թուրքը, քիւրտն ու քրիստոնեան, եւ այս վերջիններուն մէջ՝ հայերը:

Ոչ ոք կրնայ պնդել, որ Միջին Արեւելքի հայ համայնքները, որոնց մէջ ամէնէն մեծն ու ազդեցիկը Լիբանահայութիւնն է, խաղաղ պայմաններու մէջ պիտի շարունակեն ապրիլ: Ճիշդ է, ներկայիս այնտեղ արիւն չի՛ հոսիր, ռումբեր չեն պայթիր, կրօնական համայնքները զիրար չեն բզկտեր. բայց ոչ ոք գիտէ, թէ ի՞նչ կը սպասուի մօտիկ կամ հեռաւոր ապագային: Մէկ բան յստակ է՝ ամբողջ տարածաշրջանը տագնապահար է եւ հնարաւոր են անկանխատեսելի իրադարձութիւններ:

Ի՞նչ պիտի ըլլայ հայութեան ճակատագիրը Լիբանանի մէջ, որ այսօր հակամարտութեան վատ հետեւանքներէն առաջին ազդուողը կրնայ ըլլալ:

Հայկական ո՞ր կազմակերպութիւնը լուրջ ուսումնասիրութիւն կատարած է, ո՞ր քաղաքական ուժը համապատասխան եզրակացութիւններու հասած է, պետական ո՞ր մարմինը յոռեգոյն «սենարիո»ներու (սցենար) կանխատեսում ըրած է եւ ըստ այնմ՝ նախապատրաստուած: Եթէ կան այդպիսի լուրջ աշխատութիւններ, ինչու՞ հանրութիւնը կամ համայնքները ըստ ամենայնի տեղեկացուած չեն:

Ինչի՞ կը սպասենք: 

Որպէսզի խուսափինք Լիբանանի մէջ սուրիահայութեան ճակատագրի կրկնութենէն, այս վայրկեանին իսկ պէտք է պատրաստուինք Լիբանանի իրավիճակի ապակայունացման պատճառով՝ հայութեան ապահովութեան երաշխաւորումին ու մինչեւ իսկ՝ հայութիւնը անվտանգ դատարկելու ծրագրի մը իրագործումին:

Համայկական խորհրդաժողովներ կազմակերպող ու խորհուրդներ ձեւաւորող Հայաստանի իշխանութիւնները փաստած են, որ իրենց մեծխօսիկութեան չափ նաեւ անկարող են. չեն կրնար, չեն ուզէր, ի վիճակի չեն: Իսկ անոնց մէջ սակաւաթիւ կամեցողները զուրկ են հնարաւորութիւններէ: 

Իսկ ու՞ր են միւս համահայկական կառոյցները: Այս րոպէին իսկ Լիբանանահայութեան անվտանգութեան երաշխաւորումը եւ հաւանական տեղափոխումը՝ Հայաստան, պէտք է ըլլայ անոնց առաջնահերթ պարտաւորութիւնը: Նախաձեռնութիւնը համահայկական կազմակերպութիւններէն պէտք է սկսի ու իր հետ գործի լծէ պետական բոլոր կառոյցները, ներառեալ՝ Անվտանգութեան ծառայութիւնները: 

Հիմա՛ իսկ Լիբանանահայութեան Ապահովութեան Ծրագիրը պէտք է մշակուի, մասնագէտներու ընդգրկումով եւ ծրագիրը արագօրէն ի գործ դնելու նպատակասլաց պատրաստուածութեամբ:

Պէտք է շարժիլ հիմա՛, որպէսզի վաղը նոր հայ գաղթականներու համար ողորմութիւն չհաւաքենք աջէն ու ձախէն: Որպէսզի խուճապահար փախուստը դարձեալ ճակատագիր չդառնայ:

Գրեցէ՛ք ինծի՝ rafdoud@aol.com 

 

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture