Մահացած է Վաչէ Սրուրեանը. Ան Tele Liban կայանի աշխատակիցներէն էր... Որեւէ երաշխիք տալ, որ մեր սահմանները բաւարար չափով պաշտպանուած են, չենք կրնար. Ռոպերթ Քոչարեան... Երուսաղէմի մէջ լարուած իրավիճակը կը շարունակուի. Կան 105 վիրաւորներ... Կիլիկիոյ կաթողիկոսութիւնը դարձեալ դատ կը բանայ Թուրքիոյ դէմ...
Զարմանազանէն՝ զարցանց
Զարմանազանէն՝ զարցանց
05 Մարտ 2021 , 12:32

Կր­թա­կան ծրա­գիր մը, հա­ւա­նա­կան զօ­րու­թեամբ, մեծ յոյս կը ներշն­չէ ի­րա­կա­նու­թիւն դառ­նա­լու։ «­Նոր ­Յա­ռաջ»-ի ­Փետ­րո­ւար 9-ի թի­ւին մէջ կար­դա­ցինք ­Գա­լուստ ­Կիւլ­պէն­կեան հիմ­նար­կու­թեան յոր­ձե­ռանդն ե­րե­ւա­կա­յու­թեամբ, կրթա­կան խաղ մը հրա­պա­րակ հա­նած ըլ­լա­լուն մա­սին։ 22 ու­ղե­կից­ներ, ա­ռա­ւել՝ հա­յա­լե­զու ար­հես­տա­գի­տա­կան հար­ցե­րով զբա­ղող մաս­նա­գէտ­նե­րու խմբակ մը, մօտ 50 պա­տա­նի­նե­րու մաս­նակ­ցու­թեամբ, տե­սե­րիզ­նե­րու ար­տադ­րու­թեամբ ստեղ­ծած են 96 աշ­խա­տա­նոց­ներ ան­ցեալ ա­մառ, ա­րեւմ­տա­հա­յե­րէ­նի վե­րա­կեն­դա­նաց­ման եւ գոր­ծա­ծու­թեան հա­մար։ Այս նո­րու­թեան առ­թիւ հայ­կա­կան բա­ժան­մուն­քի տնօ­րէն՝ ­Ռազ­միկ ­Փա­նո­սեան ար­տա­յայ­տո­ւած է այս­պէս.- «­Զար­ցանց 2.0-ն ս­տեղ­ծա­գոր­ծե­լու, զո­ւար­ճա­նա­լու, եւ հա­յե­րէն լե­զո­ւի գոր­ծա­ծու­թեան հան­դէպ յանձ­նա­ռու զգա­լու ե­րե­ւոյթ­նե­րու վրայ հիմ­նո­ւած էր, մե­զի տո­ւաւ ամ­բող­ջո­վին նոր հա­յե­ցա­կէտ մը եւ փոր­ձա­ռու­թիւն մը, առ­ցանց աշ­խա­տանք­նե­րու վե­րա­բե­րեալ, ինչ­պէս նաեւ լե­զու սոր­վե­լու ուղ­ղու­թեամբ։ Ա­նոր յա­ջո­ղու­թիւ­նը քա­ջա­լե­րանք պի­տի ըլ­լայ մե­զի. ա­պա­գա­յին պի­տի փոր­ձենք նե­ցուկ կանգ­նիլ նոյ­նան­ման նա­խա­ձեռ­նու­թիւն­նե­րու»։

Ա­նոնք ո­րոնք կը հե­տե­ւին ­Գա­լուստ ­Կիւլ­պէն­կեան հիմ­նար­կու­թեան այս վեր­ջին տա­րի­նե­րուն տա­րած կրթա­կան աշ­խա­տանք­նե­րուն՝ տե­ղեակ ըլ­լա­լու են որ ­Զար­մա­նա­զան ա­նու­նով ճամ­բար մը հիմ­նո­ւած է ուր աշ­խար­հի ա­մէն կող­մե­րէն կրթա­կան մշակ­ներ կը հա­ւա­քո­ւին, միա­սին ­Հա­յոց լե­զո­ւի, ու­սու­ցիչ­նե­րու պատ­րաստ­ման, հա­յե­րէ­նի ու­սուց­ման հար­ցե­րով աշ­խա­տանք­ներ կը տա­նին։ Պ­սա­կա­ձեւ ժահ­րի հա­մա­ճա­րա­կին պատ­ճա­ռաւ, ­Զար­մա­նա­զա­նը այժմ վե­րա­ծո­ւած է ­Զար­ցան­ցի։ Այ­սինքն՝ փո­խադ­րո­ւած է թո­ւա­յին հար­թա­կի վրայ։

­Զար­ցան­ցի 100 բառ պա­րու­նա­կող բա­ռա­րա­նը կը ճո­խա­նայ յա­րա­կից 600 թարգ­մա­նո­ւած բա­ռե­րով, հա­մա­կար­գը ամ­բող­ջո­վին հա­յա­լե­զու դարձ­նե­լով։

Ս­փիւռ­քի ա­րեւմ­տեան հա­տո­ւա­ծին մէջ, ուր լե­զուն օ­րէ-օր քիչ մը ա­ւե­լի կը նո­ւա­ղի, ­Զար­ցան­ցի յա­ջո­ղու­թիւ­նը, գա­լի­քի տե­սիլ­քով, յե­ղաշր­ջում մը կրնայ ըլ­լալ լե­զո­ւի վե­րա­կեն­դա­նաց­ման եւ գոր­ծա­ծու­թեան տե­սա­կէ­տէն։ Այս յա­ջո­ղու­թեամբ, ­Զար­ցանց 2.0-ն, գի­տա­կից է բա­րե­բախ­տա­բար տար­բե­րու­թիւն­նե­րու նրբու­թեան, որ կայ ար­հես­տա­կա­նօ­րէն ստեղ­ծո­ւած միաս­նու­թեան եւ ֆի­զի­քա­կան շփմամբ կեն­դա­նի ներ­կա­յու­թեան մի­ջեւ։

­Կը յու­սանք որ երբ կեան­քը բնա­կա­նոն վի­ճա­կի վե­րա­դառ­նայ, ­Զար­ցանց զանց չ­՚առ­ներ ­Զար­մա­նա­զա­նը, չի ջնջեր եւ կը վե­րա­դառ­նայ նաեւ ­Զար­մա­նա­զա­նի նախ­կին հա­րա­զատ վի­ճա­կին։ Ան­շուշտ թո­ւա­յին հար­թա­կով ու­սու­ցո­ղա­կան յա­ջո­ղու­թիւ­նը պատ­ճառ հան­դի­սա­նա­լու չէ քա­ջա­լե­րե­լով եւ ար­դա­րաց­նե­լով դպրոց փա­կե­լու հե­տա­մուտ հաս­տա­տու­թիւն­նե­րը կամ ան­հատ­նե­րը։ ­Թո­ւա­յի­նը չի կրնար փո­խա­րի­նել դպրո­ցը։ ­Թո­ւա­յի­նը շատ լաւ գոր­ծիք մըն է լրա­ցու­ցիչ դեր կա­տա­րե­լու ա­ռու­մով, մա­նա­ւանդ այն տե­ղե­րը ուր տեղ­ւոյն դպրոց­նե­րը յա­ճա­խող հայ ա­շա­կերտ­նե­րը կա­րե­լիու­թիւ­նը եւ մի­ջո­ցը չու­նին ո­րե­ւէ ձե­ւով հա­յե­րէն սոր­վե­լու։ ­Բա­րե­բախ­տա­բար

­Գա­լուստ ­Կիւլ­պէն­կեան հիմ­նար­կու­թիւ­նը օգ­տա­գոր­ծե­լով ար­դի ճար­տա­րա­գի­տու­թեան ըն­ձե­ռած բա­րիք­նե­րը, Ս­փիւռ­քի մէջ, միշտ դպրո­ցա­կան

ցան­ցի ընդ­լայ­նու­մը հե­տապն­դող եւ քա­ջա­լե­րող հաս­տա­տու­թիւնն է։

Ին­չո՞ւ ­Գա­լուստ ­Կիւլ­պէն­կեան հիմ­նար­կու­թեան ­Զար­մա­նա­զա­նի կամ ­Զար­ցան­ցի այս նա­խա­ձեռ­նու­թիւն­նե­րուն ման­կա­վար­ժա­կան ար­դիւն­քը, տա­կա­ւին չ­՚օգ­տա­գոր­ծո­ւիր ա­մէ­նօ­րեայ վար­ժա­րան­նե­րու ուս­ման ծի­րէն ներս։ Առ այժմ բա­ցա­յայտ չէ պատ­ճա­ռը։

­Շատ հա­ւա­նա­բար շա­տերս ծա­նօթ չենք ար­ձա­նագ­րո­ւած յա­ջո­ղու­թեան եւ այն տպա­ւո­րու­թիւ­նը կը տի­րէ առ այժմ որ ման­կա­վար­ժա­կան մե­թո­տը, պատ­րաս­տո­ւած փոր­ձա­գէտ կա­րող ման­կա­վարժ­նե­րու կող­մէ, կի­րար­կե­լի չի նկա­տո­ւիր ա­կա­դե­մա­կան ա­ռու­մով, դա­սա­ւան­դու­մի դա­սա­կան ծրագ­րէն ներս։ ­Ման­կա­վարժ­ներ կան ո­րոնք մե­թո­տը բա­ցա­ռիկ կը գտնեն, բայց կի­րարկ­ման տե­սա­կէ­տէն կը խոր­հին թէ ա­տի­կա գոր­ծադ­րե­լի է մաս­նա­ւոր դպրոց­նե­րու մէջ։

­Յա­մե­նայն դէպս, ըստ այդ ման­կա­վարժ­նե­րուն, սա չի նշա­նա­կեր թէ ա­մէ­նօ­րեայ վար­ժա­րան­նե­րէն ներս գո­յու­թիւն ու­նե­ցող հա­յե­րէ­նի դա­սա­ւանդ­ման մե­թոտ­նե­րը, խայ­տաբ­ղէտ, կա­րիք չու­նին այ­սօր վե­րա­նա­յու­մի եւ ար­դիա­կա­նաց­ման։

Ի՜նչ լաւ կ­՚ըլ­լար, վե­րա­նա­յու­մի ձանձ­րոյ­թը յանձն առ­նէր ­Գա­լուստ ­Կիւլ­պէն­կեան հիմ­նար­կու­թիւ­նը, ­Զար­ցան­ցի կամ ­Զար­մա­նա­զա­նի զու­գա­հեռ, բո­լոր վար­ժա­րան­նե­րու կող­մէ ըն­դու­նո­ւած, կրթա­կան տար­րա­լու­ծա­րան ԿԵԴՐՈՆ մըն ալ հիմ­նե­լով, ուր սի­րա­յօ­ժար ի­րենց մաս­նակ­ցու­թիւ­նը բե­րէին դպրոց­նե­րու պա­տաս­խա­նա­տու ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը։ Ա­նոնք հա­յե­րէ­նի ու­սուց­ման առ­կայ ի­րենց դժո­ւա­րու­թիւն­նե­րը եւ դի­տար­կում­նե­րը, հոն, հե­տեր­նին բե­րէին եւ միաս­նա­բար ու­սում­նա­սի­րէին, քննար­կէին, որ­պէս­զի ան­կէ բխած դա­սա­ւան­դու­մի մե­թո­տը այ­լեւս չմեր­ժո­ւէր եւ կի­րա­րու­մը հա­ճոյ­քով ըն­դու­նո­ւէր։ Ա­սի­կա լե­զո­ւի ու­սուց­ման կա­տա­րեալ յե­ղա­փո­խու­թիւն մը ե­ղած պի­տի ըլ­լար սփիւռ­քեան մեր ի­րա­կա­նու­թեան մէջ։

Այդ ­Կեդ­րո­նը ան­շուշտ վայր մը պի­տի չըլ­լայ ա­ւե­լորդ վի­ճա­բա­նու­թիւն­նե­րու, այլ վայր մը աշ­խա­տե­լու, հար­ցե­րը լու­ծե­լու։ ­Մա՛­նա­ւանդ ­Կեդ­րոն մը՝ ու­սու­ցիչ­նե­րու պատ­րաստ­ման։ ­Մեր վար­ժա­րան­նե­րուն այ­սօ­րո­ւան խնդիր­նե­րուն մե­ծա­գոյնն է ա­սի­կա։

Ան­կախ այս կա­րե­ւոր խնդրէն, նշենք դժո­ւա­րու­թիւն­նե­րէն կա­րե­ւոր ու­րիշ հատ մըն ալ...

Այ­սօ­րո­ւան մեր կրթա­կան ի­րա­կա­նու­թեան մէջ, ա­շա­կերտ­ներ կան ո­րոնք դպրոց եր­թա­լէ ա­ռաջ հա­յա­խօս են, ինչ­պէս պա­րա­գան է վեր­ջին տա­րի­նե­րուն ­Հա­յաս­տա­նէն գաղ­թող­նե­րու, ա­շա­կերտ­ներ ալ կան ո­րոնք ոչ-հա­յա­խօս են։ ­Չենք գի­տեր, այս վեր­ջին­նե­րը գրել-կար­դալ սոր­վե­լո՞վ խօ­սիլ պի­տի սոր­վին, թէ ոչ՝ խօ­սիլ սոր­վե­լու այլ կերպ մը կայ որ չէ կի­րար­կո­ւած։

Ֆ­րան­սա­յի պա­րա­գա­յին հա­յե­րէն լե­զո­ւի ու­սուց­ման բա­նա­լի կէտ մըն է այս մէ­կը, որ ցարդ սեր­տո­ղու­թեան ար­ժա­նա­ցած չէ։

­Կայ ան­ցեալ դա­րու ­Պոլ­սոյ Ս. ­Խաչ Դպ­րե­վան­քի փոր­ձա­ռու­թիւ­նը այս մա­սին։ Ըստ կարգ մը նախ­կին դպրե­վա­նե­ցի­նե­րու վկա­յու­թեան, գա­ւա­ռէն ե­կած ոչ-հա­յա­խօս ա­շա­կերտ­նե­րը, ո­րոնք հա­յե­րէ­նը սոր­ված են կար­դալ-գրե­լով, ձա­խո­ղած են խօ­սե­լու մէջ։ Իսկ Ֆ­րան­սա­յի պա­րա­գա­յին առ այ­սօր մեր ու­նե­ցած փոր­ձա­ռու­թիւ­նը տար­բեր չէ։

Ա­սի­կա օ­րի­նակ­նե­րէն մէկն է որ յի­շե­ցինք։ ­Կան ու­րիշ­ներ ալ, զորս յար­մար չենք սե­պեր մի առ մի թո­ւել այս յօ­դո­ւա­ծի պա­րու­նա­կին մէջ։

Ի­մա­ցա­կա­նօ­րէն Ս­փիւռ­քը կո­րուս­տի վայր չէ։ ­Բայց այդ ինչ­պէ՞ս ե­ղաւ որ փրկու­թեան վայր Ս­փիւռ­քի մէջ դար­ձանք ,ան­լե­զու ժո­ղո­վուր­դե, ինչ­պէս պի­տի ը­սէր բա­նաս­տեղ­ծը՝ Գր. ­Պըլ­տեան։

Անց­նող տաս­նա­մեակ­նե­րուն չկրցանք ընդ­հան­րա­պէս մշա­կոյ­թի եւ մաս­նա­ւո­րա­պէս լե­զո­ւի վրայ հիմ­նո­ւած նե­րազ­գա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թիւն մը մշա­կել եւ վա­րել, ո­րուն մէջ ա­ւա­զա­նո­ւած ըլ­լար ցրո­ւեալ հա­ւա­քա­կա­նու­թիւ­նը, որ­պէս­զի ­Մարկ Ն­շա­նեա­նի պէս գրո­ղը, չգրէր «մա­հա­ցած լե­զո­ւով» իսկ ­Միհ­րան ­Տա­պա­ղի պէս ըն­կե­րա­բանն ալ ար­դա­րա­նար «Ս­փիւռ­քը ար­դէն փրկու­թեան վայ­ր» է իր հա­մո­զու­մին մէջ։ ­Չու­նե­ցանք սփիւռ­քեան գո­յու­թե­նա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թեան մը փոր­ձա­ռու­թիւ­նը։ ­Հա­յու  սփիւռ­քեան ճա­կա­տա­գի­րը ա­մէն բա­նէ ա­ռաջ գո­յու­թե­նա­կան է, գո­յու­թե­նա­կա­նը պայ -

մա­նա­ւո­րո­ւած է կրթա­կան, լե­զո­ւա­կան, մշա­կու­թա­յին նե­րու­ժե­րով։ Այս ա­ռու­մով ­Գա­լուստ ­Կիւլ­պէն­կեա­նի ­Զար­մա­նա­զան, ­Զար­ցանց ծրագ­րե­րը կրնան փրկա­րար դեր ու­նե­նալ աշ­խար­հագ­րա­կա­նօ­րէն ցրո­ւեալ հա­ւա­քա­կա­նու­թեան վի­ճա­կին մէջ, ներ­քին կա­պով ի­րա­րու միաց­նող աշ­խարհ մը ստեղ­ծե­լով։

Ս­փիւռ­քը կրթա­կա­նօ­րէն կազ­մա­կեր­պել, սրբա­զան ա­ռա­քե­լու­թիւն մըն է, ո­րուն նա­խա­ձեռ­նած է ­Գա­լուստ ­Կիւլ­պէն­կեան։

 

­Նորվան Արքեպիսկոպոս Զաքարեան

 

Փա­րիզ

2021 ­Փետ­րո­ւար 27

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture