Թանկարժէք իրերը վերի յարկերուն մէջ են եւ վտանգուած չեն. Մխիթարեանի միաբան (Լուսանկարներ)... Վարչապետը նոր կտակարանի իր նախասիրած բաժինը հրապարակած է... Վերջին ժամ. Լայնածաւալ ցոյցեր Իրանի մէջ. Իրանեան 100-է աւելի քաղաքներու մէջ ցոյցեր տեղի ունեցան... Սանդիկ եւ կրիճ. Քեսապի նիւթական արժէքները...
«Ֆարենհայթ 451»
«Ֆարենհայթ 451»
08 Նոյեմբեր 2019 , 14:10

Ամերիկացի յայտնի գրող Ռէյ Պրետպիւրի 1951 թուականին գրի առաւ «Ֆարենհայթ 451» վէպը, որ կը համարուի հեղինակի ամենանշանաւոր ստեղծագործութիւնը։ Համաշխարհային գրականութեան յայտնի հակաիւթոփիական վէպերէն մին դարձած է գիրքը իր արտասովոր պատմութեամբ։ 

1951 թուականին գիրքի կրճատուած տարբերակը (մօտաւորապէս 25 հազար բառ) հրատարակուեցաւ Galaxy Science Fiction ամսագրին մէջ ,«Հրշէջը» անուան տակ։ Պրետպիւրի չունէր սեփական գրասենեակ մը, այս պատճառով «Ֆարենհայթ 451»ը գրի առած է հանրային գրադարանին մէջ վարձակալած գրամեքենայով, որու համար ժամուայ մը մէջ կը վճարէր 9.8 սենթ։

Գիրքը կը պատմէ ապագային հաստատուած ամբողջատիրական վարչակարգի մասին, որ կ՚արգիլէ բոլոր գիրքերու ընթերցումը, որպէսզի ջնջուի մարդկութեան մշակութային ժառանգութիւններու գոյատեւումն ու փոխուի մարդոց մտածելակերպը։ Այդ գիրքերը կ՚ոչնչացուին՝ կը հրկիզուին։ Այս աշխատութեան համար յատուկ ստեղծուած հրշէջ գունդը կը մտնէ օրէնքները խախտողներու տուները եւ կ՚այրեն ամէն ինչ՝ նա մանաւանդ գիրքերը։ Գիրքի գլխաւոր հերոսը՝ հրշէջ Կայ Մոնթէկ ուրախ է իր գործունէութեան մասին եւ համոզուած է, թէ ան մարդկութեան օգուտ կը բերէ։ Ան երբեք չէ մտածած իր երկրի վարչակարգի եւ հասարակութեան ներկայ վիճակին մասին։ Ան երբ գործէն վերադառնայ, իր ժամանակը կ՚անցընէ իր կնոջ՝ Միլտրըտի հետ հեռատեսիլի դիմաց փակ դռներու ետին։ Օր մը գործէն տուն վերադառնալու ժամանակ Կայ կը հանդիպի իր դրացիին՝ Քլարիսի, որու հետ զրուցելը մանրամասնօրէն կը փոխէ իր մտածելակերպը։ Քլարիսի գաղափարները զայն ստիպած է վերանայիլ եւ վերաքննել իր կարծիքը՝ պետութեան եւ իր միշտ հաւատարիմ մնացած ասպարէզի հասարակութեան վրայ ունեցած ազդեցութեան մասին։ Կը կանխատեսէ մարդոց մեքենայացումն ու զոմպիացումը։ Ան անմիջապէս կը սկսի գիրք կարդալ եւ հասկնալ, թէ մարդիկ ինչո՛ւ այսքան մեծ զոհողութիւններ կ՚ընեն գիրք կարդալու ու զանոնք պահելու համար։ Այսպէսով ան ալ կը դառնայ օրինազնանց մը։ Կը հրաժարի իր պաշտօնէն եւ կը նուիրուի գրականութեան եւ մշակութային գրութիւններու պահպանման գործին։ 

Գիրքի ամենահետաքրքրական յատկութիւններէն մին է անոր խորագիրը։ «Ֆարենհայթ 451» կը նշանակէ թուղթի այրման աստիճանը։ 

1956 թուականին ռատիոկայանի մը տուած հարցազրոյցի մը ընթացքին Ռէյ Պրետպիւրի յայտնած է իր մտահոգութիւնը այդ ժամանակաշրջանին Միացեալ Նահանգներու մէջ գիրքերու հրկիզման եւ կամ հաւաքման սպառնալիքի մասին։ Քանի մը տարի յետոյ ան նաեւ յայտարարած է նաեւ, որ գիրքի մէջ մեկնաբանած է, թէ զանգուածային լրատուական միջոցները որքան կը նուազեցնեն գիրք կարդալու հետաքրքրութիւնը եւ փորձած է հայելի փռնել այն ուղղութեան վրայ, ուր կ՚երեւի հաւանական խնդիրներ, եթէ մարդիկ շարունակեն աննկատ մնալ երկրի կարգավիճակին։ 

Գիրքերու շնորհիւ կ՚այցելենք օտար երկիրներ, կը ճամբորդենք ժամանակներու մէջ, նկարագրուած տեսարաններու մէջ կը պատկերացնենք մենք մեզ եւ դերակատարներու կեանքին մէջ պատահածներուն զգացականօրէն կը փորձենք մասնակցիլ։ Այսպէս կը ճոխացնենք մեր գիտելիքներու գանձարանն ու կը փոխուի մեր մտապատկերացումը։ Մարդկութեան գոյատեւման եւ զարգացման համար նախնական պայման է կարդալ ու սորվիլ։ Կարդալու հետամուտ անձեր միշտ քայլ մը առաջ կ՚երթան ու կարողութիւնը կ՚ունենան կանխատեսել պատահելիք խնդիրներն ու գտնել անոնց լուծումները։ Հակիրճ խօսքերով անշուշտ կարելի չէ արտայայտուիլ կարդալու մասին։

Գիրքերու արժէքը արդեօք մեր կարդալու իրաւունքը կորսնցնելէ՞ ետք պիտի գիտնանք։ Արդեօք պիտի հասկնա՞նք, թէ որքան կարեւոր է գրական մշակոյթը իւրաքանչիւր ազգի գոյատեւման ու չկորսուելուն համար։

 

Պիանքա Սարըասլան

«ժամանակ»/Պոլիս

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture