Բանակը չկարողացաւ վերաբանալ ճանապարհները. Ինչ պիտի ըլլայ յաջորդ քայլը (Վերլուծում)... Պաշտօնական կեղծիք հրապարակելու կասկածով ձերբակալուած է Արսէն Պապայեանը... Լիբանան. Դրամատուները եւ դպրոցները վաղը դարձեալ փակ... Հոգեմատեան. Գրեց՝ Վարանդ Քորթմոսեան...
Միակողմանի զարգացում
Միակողմանի զարգացում
07 Օգոստոս 2019 , 13:53

Մարդկային կեանքի մէջ «միակողմանի աճում»ը բարիք չէ, այլ մանաւանդ չարի՛ք է։ Ոմանք մտքով կը զարգանան բայց իմաստութեամբ, որ է ողջամիտ ըլլալ, եւ թէ՛ «Աստուծոյ վախ»ը ունենալ իր մէջ, չեն զարգանար եւ «մանուկ» կը մնան այդ տեսակէտէն։ Կան նաեւ ոմանք որ դրամով կը հարստանան բայց «հոգիով աղքատ» կը մնան։ Արդարեւ, յաճախ կը կրկնենք, մարդ էակը մարմինով, միտքով եւ հոգիով ամբո՛ղջ մը կը կազմէ եւ այնքան կատարեալ կ՚ըլլայ՝ ո՛րքան կրնայ ներդաշնակել մարմնաւորը, մտայինը եւ հոգեւորը իր մէջ։

Մարդ, զոր օրինակ, կրնայ մտապէս շատ զարգացած ըլլալ, բայց երբ բարոյապէս չէ հասունցած նոյն չափով, կարելի չ՚ըլլար արդիւնաւոր գործել, քանի որ միշտ մէկ կողմը թերի կը մնայ։ Մէկը կրնայ շատ ճարպիկ ըլլալ, բայց հաստատ նկարագրի տէր չըլլալ։ Այդպիսի պարագաներուն մարդ կատարեալ վստահութիւն չի ներշնչեր իր շուրջիններուն եւ կրնայ ստահակ մը միայն ըլլալ։

Միւս կողմէ, այն որ միայն իր հոգւոյն փրկութիւնը կը փնտռէ, միայն բարոյական արժէքներու կարեւորութիւն կ՚ընծայէ, առանց որեւէ պարտականութեան եւ պատասխանատուութեան զգացումի կամ գիտակցութեան հանդէպ սխալական ընկերներուն, բարեկամներուն, քրիստոնէական «անձնասիրութեան տիպար» մը կը հանդիսանայ, որ նողկալի է թէ՛ մարդոց, թէ՛ Աստուծոյ։ Արդարեւ մարդ ստեղծուած եւ կոչուած է իրերօգնութեան, եւ այս իմաստով անաշխատ ըլլալ, չէզոք ըլլալ երբեք չի նշանակեր «բարի» ըլլալ, ընդհակառակը՝ չէզոք ըլլալ, անշահ ըլլալ բարիք չ՚ենթադրեր, բայց պարագային համեմատ կրնայ նոյնիսկ «չարիք» ստեղծել։ Մարդ պէտք է ինքզինք խորհելու չափ ուրիշներն ալ խորհի, հոգայ եւ օգնէ։

Այս իմաստով գիտութիւն, բարոյականութիւն եւ մարմնական առողջութիւն պէտք է ներդաշնակուին՝ զիրար ամբողջացնեն։ Ի՞նչ կարելի է մտածել գիտունի մը մասին՝ որ բարոյականէ զուրկ է։ Եւ կամ բարձր բարոյականի տէր մէկու մը նկատմամբ՝ որ ամենապարզ գիտելիքներու մասին տեղեկութիւն չունի, կեանքի մասին որեւէ գաղափար կամ կարծիք չունի։ Բարի կարելի՞ է անուանել այդ մէկը, որ որեւէ օգտակարութիւն չի կրնար ունենալ իր շուրջիններուն։ Ուստի ուրիշի մը որեւէ հարցի շուրջ օգնելու, նպաստելու համար լոկ բարեսիրտ ըլլալ, բարիք կամենալ չի բաւեր, խնդրոյ առարկայ հարցին շուրջ պէ՛տք է որոշ գիտութիւն, չափաւոր տեղեկութիւն ունենալ։ Անշուշտ մէկու մը օգնելու համար, պարագային համեմատ պէտք է նաեւ մարմնական, ֆիզիքական բաւարարութիւն ալ ունենալ, զոր օրինակ, կոյրը կոյրին չի՛ կրնար առաջնորդել…։ Ուրեմն մարմին, միտք եւ հոգի, այս երեք արժէքները ներդաշնակել «կատարեալ մարդ» ըլլալու համար անհրաժեշտ է։ Հոս դարձեալ յիշենք այն յայտնի խօսքը որ կ՚ըսէ. «Երիտասարդներ կամենային, տարեցներ կարենային»։ Կարենալ չի բաւեր, պէտք է նաեւ կարենա՛լ՝ մարմնական ուժ եւ հոգեկան տրամադրութիւն ունենալ։ Փոխադարձաբար, կարողութիւն ունենալ ալ չի բաւեր, պէտք է կամենալ, տրամադրութիւն, փափաք ունենալ։ Այսինքն մարմնական ուժը, մտային պատրաստակամութիւնը եւ հոգեկան տրամադրութիւնը պէտք է համընթաց ըլլան։

Այս խորհրդածութիւններէն կը հետեւի թէ՝ քրիստոնեայ ըլլալ կը նշանակէ «հաւասարակշռեալ եւ ուժերը ներդաշնակուած կեանք ունենալ», եւ ըստ այնմ ապրիլ։ Մարդ միւս ապրողներէ՝ անբան անասուն կենդանիներէ կը զատուի իր բանականութեամբ, իր իմացականութեամբ եւ իմաստութեա՛մբ։ Մանաւանդ իմաստութիւն՝ որ կը նշանակէ Աստուծոյ ճանաչումը ունենալ, իմաստութիւն ունենալ, իմաստութեամբ վարուիլ մարդս իր սկզբնական կոչումին հաւատարիմ կը դարձնէ։

Մարդ իր իմաստութեամբ պէտք է մտապէս զարգանայ։ Գիտութիւնը պէտք է ամրապնդուի իմաստութեամբ, որպէսզի ամբողջ ըլլայ եւ արժէք ներկայացնէ։ Ուստի մարդ աստուածային շնորհքով լեցուած էակ մըն է։ Աստուած մարդը ստեղծեց «իր իսկ պատկերով եւ իր նմանութեամբ», այսինքն օժտեց զայն բազմադիմի կարողութիւններով, յատկութիւններով, որոնք պէտք է մշակուին, ամէն մէկը իր պահանջած չափով, որպէսզի այդ «պատկեր»ը եւ այդ «նմանութիւն»ը չեղծուի, այլ՝ պահպանուի իր հարազատութեամբ այնպէս՝ ի՛նչպէս տրուած է իրեն։

Առանց իմաստութեան իմացակութիւն, առանց բարոյականութեան գիտութիւն անպայման թերի կողմ մը պիտի ունենան։ Արդի քաղաքակրթութիւնը, յարգելի բացառութիւններով, ընդհանրապէս կը քաջալերէ միակողմանի զարգացումը, մարդուս արժէքը կը տեսնէ միա՛յն գիտութեան, նիւթական ստեղծագործութիւններու մէջ՝ շահելու, դիզելու, վայելելու կարողութիւններու մէջ… եւ կ՚անտեսէ հոգին, եւ կը սխալի՛…։

 

Մաշ­տոց Քա­հա­նայ Գալ­փաք­ճեան

«Ժամանակ»/Պոլիս


Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture