Տ. Մեղրիկ եպս. Բարիքեան զոհ՝ «Քորոնա»ի... Ըստ Արթուր Վանէցեանի՝ Քյարամեանի ԱԱԾ պետ նշանակումը սպառնալիք էր Հայաստանին համար... Առանց Թրամբի աշխարհն աւելի լաւ պիտի ըլլայ. Զարիֆ... Պայտընի յաղթանակը եւ Ռուսաստանի տնտեսութիւնը. Bank of America-ի արձագանքը...
Եղածը ռազմավարական աղէտ է Իրանի համար. EurActive
Եղածը ռազմավարական աղէտ է Իրանի համար. EurActive
25 Նոյեմբեր 2020 , 15:30

Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտութիւնը ռազմավարական աղէտ դարձած է Իրանի համար: Քանի որ Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի միջեւ համաձայնուած հրադադարի պայմանները լուրջ վտանգ կը ներկայացնեն Իրանի երկարաժամկէտ ռազմավարական շահերուն համար: Ասոր հետեւանքները կրնան ազդել իրանցիներու կողմէ իրենց ռեժիմի ընկալման, ինչպէս նաեւ Ատրպէյճանի ու Սուրիայի նկատմամբ Իրանի քաղաքականութեան փոփոխութեան վրայ, EurActive-ի իր յօդուածով գրած է Տնեանէշ Քամաթը:

«Այժմ Ատրպէյճան ամբողջութեամբ կը վերահսկէ իր սահմանը Իրանի հետ Արաքս գետի երկայնքով: Չնայած որ այդ կարող է Պաքուի համար տօնակատարութեան առիթ հանդիսանալ, Թեհրանը մտահոգուած է անով: Անիկա պայմանաւորուած է այն բանով, որ Իրանի հետ Ատրպէյճանի սահմանի ընդլայնումը Իսրայէլին հնարաւորութիւն կու տայ մուտք ունենալ դէպի աւելի մեծ տարածք, ուրկէ հնարաւոր կ'ըլլայ վերահսկել Իրանը: Չնայած Պաքուի հերքումներուն, գաղտնիք չէ, որ Իսրայէլը ու Ատրպէյճանը աշխուժօրէն կը համագործակցին հետախուզական, ուժանիւթի եւ ռազմական հարցերով:

Ատրպէյճան իսրայէլական զէնքի ամենամեծ գնորդներէն մէկն է: Պատերազմին իսրայէլական «քամիքաձե» անօդաչու թռչող սարքերու օգտագործումը կարեւոր դեր խաղցած է, չնայած թրքական Bayraktar TB2 անօդաչու թռչող սարքերը ճանաչուած են որպէս այս պատերազմի իրական շրջադարձային պահը: Բացի այդ, երկու երկիրներն ալ հետախուզական խոր կապեր կը պահպանեն: Եւ եթէ Թել Աւիւը օդային հարուածներ հասցնէ իրանական միջուկային կառոյցներուն, ապա Ատրպէյճանը, ամենայն հաւանականութեամբ, կենսական դեր կը խաղայ, որպէս վառելիքի լիցքաւորման կանգառ, կամ որպէս մեկնարկային հրապարակ։

Պատերազմին մէկ այլ հետեւանք է Հայաստանի տարածքով տարանցիկ միջանցքի ստեղծումը, որ կը կապէ Ատրպէյճանը Նախիջեւանի հետ: Այս միջանցքը, ուր պիտի գտնուին ռուսական զօրքերը, հաւանաբար զուգահեռ կ'ըլլայ Իրանի հետ Հայաստանի սահմանին: Այս արդէն մտահոգութիւններ առաջացուցած է Թեհրանին, քանի որ այն կարող է փաստացի դադարեցնել Իրանի մուտքը Հայաստան եւ հետագային դէպի Եւրոպա՝ Վրաստանի տարածքով: Միջազգային պատժամիջոցներէն արդէն տառապող երկրի մը համար շատ կարեւոր է մուտք ունենալ դէպի բարեկամական հարեւան երկիրներ:

Այս առիթով խուճապի հետ կապուած՝ Իրանի փոխ արտաքին գործոց նախարար՝ Ապպաս Արակչին ստիպուած էր ուղղակիօրէն յայտարարել, որ փոխադրական միջանցքը չի սպառնար Իրանի մուտքին Հայաստան: Յատկանշական է, որ շուտով Իրանի արտաքին գործոց նախարար՝ Ճաւատ Զարիֆը կը մեկնի Մոսկուա եւ Պաքու՝ այս հարցը աւելի մանրամասն քննարկելու համար: Աւելի կարեւոր է, սակայն, նշել, որ մայրաքաղաքը Անգարան, որ ան պիտի չայցելէ, հակամարտութեան մէկ այլ կարեւոր յաղթողն է: Թուրքիան կը պահպանէ իր զօրքերը Ատրպէյճանի մէջ եւ այժմ անմիջական ելք կ'ունենայ դէպի Կասպից ծով առաջարկուող Նախիջեւան-Ատրպէյճան միջանցքով: Այժմ ան կարող է ուղղակիօրէն ազդել նաեւ Կեդրոնական Ասիոյ վրայ, զոր Ռէճէպ Թայէպ Էրտողան նուիրական երազանքն է:

Թեհրանը նաեւ ուշադրութիւն դարձուցած է Ռուսաստանի դժկամութեան վրայ, իր դաշնակից Հայաստանին բազմակողմանի աջակցութիւն ցուցաբերելու հարցով: Պարզ  դարձած է, որ Ռուսաստան հաճոյքով կը զոհէ իր դաշնակիցը, եթէ ան չափազանց ջղայնացնէ: Այս հակամարտութեան մէջ Մոսկուան աւելի շատ հաւատարիմ էր Երեւանի հետ իր դաշինքի տարրին, քան ոգիին, յայտարարելով, որ անվտանգութեան ոլորտով իր պարտաւորութիւնները կը տարածուին միայն Հայաստանի վրայ: Մոսկուան թոյլ տուաւ Ատրպէյճանին վերադարձնել կորսնցուցած բոլոր տարածքները՝ թոյլ տալով Հայաստանին պահպանել Լեռնային Ղարաբաղի մայրաքաղաքի շրջակայքի տարածքները: Մոսկուան պահպանեց իր ազդեցութիւնը տարածաշրջանէն ներս, խաղաղապահ ուժեր տեղակայելով Ղարաբաղ եւ Նախիջիջեւան-Ատրպէյճան առաջարկուող միջանցքի երկայնքով:

Մոսկուայի մէջ նաեւ ուրախ կ'ըլլան տեսնելով վարչապետ Փաշինեանի հեռանալը, որու քաղաքական կեանքը, կարծես, աւարտած է: Այն, կարծես, կ'առաջնորդուի նաեւ իր աւելի լայն նպատակով՝ թոյլ չտալ Թուրքիոյ իր արեւմտեան ուղեծիրէն դուրս մնալու: Թեհրանի խորաթափանց քաղաքական գործիչները, հաւանաբար, ասկէ ճիշդ եզրակացութիւններ կ'ընեն, յատկապէս այն առումով, թէ ինչ կարող է այս նախանշել Սուրիոյ Իրանի դաշնակից Պաշար ալ-Ասատի համար: Տեսնելով այն մղումները, որով Ռուսաստանը եւ Թուրքիան պատրաստ էին համաձայնութեան գալու իրար հետ, Թեհրան, ամենայն հաւանականութեամբ, Ասատի ռեժիմին կը հրահրէ դադարեցնել պատերազմը:

Այն ներքին հիմնական ազդեցութիւնը, որ հակամարտութիւնը կ'ունենայ Իրանի ներքին քաղաքականութեան վրայ, հաւանաբար հոգեբանական կ'ըլլայ: Այս եւս մէկ հարուած է Իրանի, որպէս տարածաշրջանային գերիշխող հանգամանք: Իրականութեան մէջ, այն փաստը, որ Թեհրանը հակամարտութեան կողմնակի դիտորդ էր եւ անոր վրայ ազդելու հնարաւորութիւն չունէր, կը վերածնէ յիշողութիւններ 19-րդ դարու ռուս-պարսկական երկու պատերազմներու մասին, որոնց հետեւանքով Պարսկաստանը ստիպուած էր զիջիլ ամբողջ Հարաւային Կովկասի վերահսկողութիւնը:

Այս ցոյց կու տայ իրանցի ժողովուրդին, որ Իրանը այլեւս չունի տնտեսական հզօրութիւն, արդիւնաբերական կատարելութիւն կամ գրաւիչ քաղաքական կերպար, որպէսզի ազդէ տարածաշրջանի մը վրայ, որ հարիւրամեակներ եղած է պարսկական ազդեցութեան տակ, կ'ուզէի ըսել հազարամեակներ՝ Աքեմենեան կայսրութենէն ի վեր:

Ընդհանրապէս, այս Իրանի մէջ 1979-էն ի վեր իշխող ռեժիմի օրինականութեան եւս մէկ խախտում է»:

 

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture