Հայ քաղբանտարկեալ Համբիկ Սասունեան ազատ պիտի արձակուի... Արմէն Սարգսեանէն հանգուցալուծման միտուած նոր նախաձեռնութի՞ւն... Չաւուշօղլուի կարծիքով Հայաստանի մէջ եղածը յեղաշրջման փորձ էր... Յիշողութեան հիւսուածքներ...
Վիճակը Լիբանանի մէջ քիմիական պատերազմի կը նմանի
Վիճակը    Լիբանանի    մէջ    քիմիական    պատերազմի    կը    նմանի
21 Յունուար 2021 , 22:43

  Լիբանան կը շարունակէ  մնալ պաշարուած.    Մէկ    կողմէ    տնտեսական   մեծ խնդիրները,    միւս    կողմէ    ալ «Քորոնա»    համավարակի մոլեգնումը երկիրը դարձուցած    են    տագնապալի  վիճակներու մէջ յայտնուած երկիր։

Այս  օրերուն,    երբ    պետական   մարմիններ  մեծ    ճիգեր  գործադրելով    Լիբանանի    մէջ  հաստատած    են   համընդհանուր   տնակալման-    «լոք    տաուն»ի    դրութիւն    մը   ,«Քորոնա»ի    վարակակիրներու    թիւը   կը    շարունակէ   մագլցիլ։

    «Իրավիճակը  Լիբանանի  մէջ    կը    նմանի   քիմիական    պատերազմի»   այսպէս  յայտարարած    է    լիբանանահայ  բժիշկ՝  տօքթ.    Ռաֆֆի    Փօլատեան,որ    օրերս    հարցազրոյց    մը    տուած    է    Հայաստանի    մէջ    գործող,    վերջերս    հիմնադրուած   «Ալիք-մէտիա» կայքին։

    Իր    շահեկանութեան    համար   այն     ամբողջութեամբ   կը    ներկայացնենք՝    «Արեւելք»ի   ընթերցողներուն։

 Պարոն    Փօլատեան,    ինչո՞ւ    Լիբանանի    մէջ    վիճակը    դուրս    ելաւ    հսկողութենէն:

Քանի    մը    պատճառ    կայ.    Լիբանանը    արեւելեան    երկիր    է,    արեւելեան    աւանդոյթները,    կենցաղը    եւ    սովորութիւնները    իշխող    են    այստեղ,    ինչ    որ    յանգեցուցին    վարակակիրներու    մեծ    թիւի:    Նոր    տարուընէ    առաջ,    մեր    կատարած    բոլոր    կոչերը    անտեսուեցան,    եւ    մարդիկ    Նոր    տարին    տօնեցին    ինչպէս    միշտ,    հաւաքուեցան    մեծ    խումբերով    եւ    կազմակերպեցին    երեկոներ։    Մենք    անոր    հետեւանքը    կանխատեսած    էինք,    եւ    չուշացաւ։    Քաղաքական    պատճառներով    երկրին    մէջ    ուշ    արգիլուեցան    թռիչքները    այն    երկիրներէն,    ուրկէ    վտանգը    կու    գար:    Լիբանանի    առողջապահութեան    նախարարին    տեւական    ըսուած    էր,    որ    Անգլիայէն,    Եգիպտոսէն    եւ    Պոլիսէն    եկող    թռիչքները    պէտք    է    դադարեցուին.    ոչ    մէկ    քայլ    ձեռնարկեց:    Արդէն    քանի    մը    օր    է՝    ինքն    ալ    վարակուած    է    եւ    հիւանդանոցն    է:    Առանց    ամչնալու    իր    տան    մէջ    տօնական    հաւաքոյթ    կազմակերպած    էրմտերիմներով    եւ    բժիշկներով.    կողք    կողքի    նստած    այդ    նկարը    նոյնիսկ    ընկերային    ցանցերով    տարածուեցաւ։    Հիմա    հիւանդանոցէն    կը    շարունակէ    աշխատիլ,    թուղթերու    հետ    գործ    կ'ունենայ    եւ    այդ    թուղթերը    կը    շրջանառուին    եւ    ձեռքէ    ձեռք    կ'անցնին,    չեմ    գիտեր՝    որքանով    ճիշդ    է    եւ    որքանով    անվտանգ։

Արդէն    ընդհանուր    «լաքդաուն»    է    Լիբանանի    մէջ,    բայց    ուշացած,    միշտ    ուշացած…    Քաղաքական    տարբեր    կուսակցութիւններ    մրցակցութեան    մէջ    են    եւ    ժողովուրդը    կը    վճարէ    գինը:    Բայց    հիմա,    որ    վարակը    արդէն    ղեկավարներուն    հասած    է,    յուսամ    լուրջ    կը    վերաբերին։

Հայկական    համայնքն    ալ    անմասն    չէ,    ինչպէ՞ս    է    վիճակը    համայնքին:

Այո՛,    դժբախտաբար,    շատ    մահեր    կան    նաեւ    հայկական    համայնքէն՝    համայնքային    գործիչներ,    նշանաւոր    դէմքեր:    Հայ    բժիշկ    գործընկեր    մըն    ալ    ունինք,    որ    այս    պահուն    կենաց-մահու    պայքար    կը    մղէ։    Ինչպէս    ամէն    տեղ,    առաջնագիծին    վրայ    բժշկական    ոլորտի    աշխատողներն    են:    Բոլորս    գերյոգնած    ենք,    գերծանրաբեռնուած    եւ    անքուն:    Չենք    գիտեր,    թէ    որքան    կը    դիմանանք:    Մահերը,    ծանր    հիւանդները    այնքան    շատ    են,    որ    կ'ընկճուինք.    մենք    ալ    մարդ    ենք:    Մինչեւ    31    դեկտեմբերը    ես    լաւատես    էի,    բայց    երբ    տեսայ,    թէ    ինչպէս    ժողովուրդը    «սանձերը    արձակեց»    եւ    սկսաւ    խրախճանքի,    զգացի,    որ    վիճակը    լուրջ    է,    մարդիկ    իրենք    իրենց    տուները    քանդեցին:    Այն,    ինչ    կը    կատարուի    այսօր    Լիբանանի    մէջ,    քիմիական    պատերազմի    նման    է,    ոչ    թէ    համաճարակի։

Ինչո՞ւ    Լիբանանի    օրինակը    այսօր    կը    դիտարկուի    իբրեւ    նորագոյն,    ի՞նչ    կը    տարբերի    համաճարակը    ծանր    տարած    միւս    երկիրներէն:

Մինչեւ    հիմա    իտալական    օրինակը    կը    վկայակոչէին,    բայց    Լիբանանը    մէկ    միլիոն    բնակչութեան    հաշուի    վարակակիրներու    թիւով    կը    գերազանցէ    Իտալիոյ    անցեալ    տարուայ    ցուցանիշը:    Եւ    դեռ    վարակակիրներու    թիւը    այստեղ    ստոյգ    չէ,    քանի    որ    կը    հաշւուի    միայն    ըստ    հետազօտուուղներուն,    բայց    կան    բազմաթիւ    վարակուածներ,    որոնք    առողջապահական    համակարգի    ուշադրութենէն    դուրս    են:    Նոր    տարուընէ    առաջ,    օրական    դէպքերը    հազար,    երկու    հազար    էին,    այսօր    արդէն    անոնք    վեց    հազարը    կ'անցնին:

Լիբանանի    մէջ    վատ    է    նաեւ    տնտեսութեան    վիճակը:    Բոլոր    երկիրներուկառավարութիւնները    նպաստ՝    դրամ,    ուտելիք,    դեղորայք    կը    բաժնեն    քովիտով    հիւանդներուն,    լիբանանցիները    զրկուած    են    այդ    ամէնէն:    Բնակիչներու    դրամն    ալ    «բանտարկուած»    է    դրամատուներէն    ներս,    մարդիկ    խայտառակ    վիճակի    մէջ    են,    չեն    կրնար    նոյնիսկ    իրենց    դրամը    քաշել    եւ    օգտագործել:    Հիւանդանոցներու    մեծ    մասը    սեփական    է,    պետական    հիւանդանոցները    քիչ    են,    եւ    այս    ծանր    պայմաններուն,    բնականաբար,    «սեւ»    շուկան    կ'աշխուժանայ,    եւ    փնտռուած    դեղերը    կը    վաճառուին    «ձեռքի    վրայ»,    դեղերու    խիստ    պակաս    կայ:    Ամենահասարակ    փարասիթամոլը,    ասփիրինը,    արեան    շրջանառութիւնը    կարգաւորող    դեղերը    չկան,    չքացած    են:    Եթէ    ինչ    որ    բաներ    ալ    ձեռք    բերուին,    բժիշկները    չեն    գիտեր,    թէ    իրենք    իրենց    համար    պահեն,    թէ    հիւանդներուն,    քանի    որ    տկարացած    է    նաեւ    բժիշկներու    դիմադրողականութիւնը,    անոնք    ալ    պէտք    է    ոտքի    վրայ    մնան:    Բժշկական    աշխատողներու    կարիք    կայ,    մեր    յաջորդ    մեծ    ցաւը    այս    է,    երկրէն    բժիշկներու    մեծ    գաղթ    եղաւ,    նոր    աւարտողները    բոլորը    կանչուած    են    հիւանդանոցներ,    բայց    փորձ    չունին:

Հիւանդանոցներու    մուտքերուն    մօտ    անտանելի    է    վիճակը՝    վիճաբանութիւն,    իրարանցում…    Ժողովուրդի    մասին    մտածող    չկայ,    ժողովուրդին    կռնակը    մէկը    չկայ,    ամէն    մարդ    իր    գլխուն    ճարին    կը    նայի։

Ըսեմ    նաեւ,    որ    ասիկա    ժահրի    ոչ    թէ    երկրորդ,    այլ՝    երրորդ    ալիքն    է    Լիբանանի    մէջ:

Իսկ    այն    պնդումները,    թէ    երրորդ    ալիքի    ժամանակ    ժահրը    կը    ձեւափոխուի,    ճի՞շդ    են:

Այո՛,    մենք    արդէն    ձեւափոխումներու    հետ    գործ    ունինք:    Այսօր    աշխարհին    մէջ    փոփոխուած    երեք    տարբերակ    կայ:    Առաջինը՝    անգլիական    տարբերակն    է,    որ    շատ    անողոք    ու    դաժան    է,    նոյնիսկ    ՊՇՌ-ի    մեթոտով    չ'երեւիր,    բացասական    ցոյց    կու    տայ:    Ան    շատ    աւելի    արագ    կը    տարածուի,    քան    մինչ    այժմ    յայտնի    տեսակները:    Երկրորդ    տարբերակը    հարաւամերիկեանը՝    ամազոնեանն    է    եւ    երրորդ    ձեւափոխուած    տեսակը    կը    կոչուի    ափրիկեան:    Երեքին    միջեւ    տարբերութիւններ    կան.    համի,    հոտի    կորուստը,    շնչարգելութիւնն    ու    թոքաբորբը    պարզ    ախտանշաններ    են    բոլորին    համար:    Արդէն    գործ    ունինք    աղիքային    համակարգի    վնասման    եւ    յօդացաւային    (rheumatic)    ցաւերու    նման    ծանր    ցաւերու    հետ:    Ժահրը    անմիջապէս    ի    յայտ    կը    բերէ    արեան    մակարդելիութեան    խնդիրներ    ու    անոր    առնչուող    հիւանդութիւնները:    Ոմանք    ժահրի    ձեւափոխումը    կը    համարեն    բարեփոխում,    բայց    ես    բարիք    չեմ    տեսներ    այդտեղ:    Մենք    ժահրի    մը    հետ    գործ    ունինք,    որ    ժամ    առ    ժամ    անակնկալներ    կը    բերէ:

Ինչպէ՞ս    դուրս    պիտի    գայ    Լիբանան    այդ    վիճակէն,    ի՞նչ    ելքեր    կը    տեսնէք:

Այս    պահուն    ելք    չեմ    տեսներ:    Իմ    յոյսը    միայն    բնակչութեան    դիմադրողականութիւնն    է    կամ,    ինչպէս    կ'ըսեն,    հանրային,    ամբոխի    դիմադրողականութիւնը:    Միակ    փրկութիւնը    այդ    կը    համարեմ:    Եթէ    անոր    հասանք,    ով    առողջ    է,    կը    յաղթէ,    «ուժեղագոյնը    կը    յաղթէ»    սկզբունքով:    Ասիկա    բնութեան    պարզ    օրէնք    է:    Անոնք,    որոնք    հիւանդութիւններ    ունին,    վտանգուած    են:

Երբեմն    ժահրը    ծանրօրէն    կը    հարուածէ    նաեւ    ուղեկցող    հիւանդութիւններ    չունեցողները.    այսօր    տասնինը    տարեկան    երիտասարդի    մահ    ունեցանք:    Ըստ    տուեալներու՝    չունէր    որեւէ    հիւանդութիւն,    բայց    քանի    որ    Լիբանանի    մէջ    դիահերձութիւն    չկայ,    այս    առումով    ստոյգ    տուեալներ    չենք    կրնար    ունենալ:    Մեր    երկիրը    տասնըութ    կրօնական    դաւանանքներէ    կազմուած    է,    ամէն    համայնք    (ներառեալ՝    հայերը)    իր    համայնքի    անդամի    մահուան    պարագային    ինքը    կը    կազմակերպէ    յուղարկաւորութիւնը,    դժբախտաբար,    դիահերձութիւն    չկայ,    որ    աւելի    իրազեկուած    ըլլանք:    Առողջապահական    համակարգն    ալ    այնքան    զբաղած    է,    որ    չի    կարողանար    լուրջ    հետազօտութիւններ    կատարել:    Դեռ    շատ    հարցեր    հանելուկային    են    եւ    հետազօտութիւններու    կարիքը    կայ:

Ինչպէ՞ս    կը    գնահատէք    «Քորոնա»    ժահրի    համաճարակի    դէմ    պայքարի    հայաստանեան    փորձը:

Ես    ուղղակի    կը    ծափահարեմ    Հայաստանին,    չնայած    պատերազմական    վատագոյն    պայմաններուն՝    «Քորոնա»    ժահրի    ճգնաժամը    այնտեղ    ցնցումներ    չունեցաւ,    համակարգը    դիմացաւ:    Այս    առումով    ես    իսկապէս    շատ    ուրախ    եմ    Հայաստանի    համար,    բայց    Լիբանանն    ալ    իմ    ծննդավայրն    է,    եւ    այստեղի    համար    մեծ    ցաւ    կ'ապրիմ:

Հիմա    բոլորը    կը    սպասեն    պատուաստին.    անիկա    պիտի    լուծէ՞    շատ    հարցեր:

Պատուաստը    Լիբանան    պիտի    հասնի    փետրուարի    առաջին    շաբաթը:    Ըստ    տեղեկութիւններուն՝պիտի    բերուի    «Պֆայզըր»    ընկերութեան    պատուաստը,    ինչ    որ,    իմ    կարծիքով,    յարմար    չէ    Լիբանանի    համար:    Լիբանանը    ելեկտրականութեան    ճգնաժամ    ունի,    իսկ    այդ    պատուաստը    պէտք    է    պահուի    -40    աստիճանի    պայմաններով:    Աւելի    հեշտ    պահպանուող    պատուաստներ    պէտք    են    Լիբանանի    պէս    երկրի    մը    համար,    ուր    սառնարանները    երբեք    քսանչորս    ժամ    անընդհատ    չեն    աշխատիր:    Օրինակ՝    յարմար    է    չինական,    ռուսական,    նոյնիսկ    «Մոտերնա»    ընկերութեան    պատուաստը,    բայց    մենք    շատ    լաւ    գիտենք,    որ    նոյնիսկ    այս    վատ    պայմաններուն    դեղագործական    ընկերութիւնները    կառավարութիւններուն    հետ    արդէն    իրենց    շահերը    ապահոված    են։    «Պֆայզըր»-ի    վերաբերեալ    մտավախութիւն    մըն    ալ    կայ.    Նորվեկիոյ    մէջ    զայն    փորձարկելէն    յետոյ    մահուան    դէպքեր    եղած    են,    միւս    պատուաստներու    պարագային    մահացութեան    կամ    բարդութեան    դէպքեր    դեռեւս    չեն    արձանագրուած:    Յուսանք,    որ    հաշուի    կ'առնեն    այս    հանգամանքները,    եւ    չեն    վազեր    նեղ    շահերու    ետեւէն:

 

 

Հարցազրոյցը՝    Անուշ    Թրուանցի   

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture