Միջազգային մամուլի արձագանգը Սենատի հայանպաստ որոշումին... Արցախա-ատրպէյճանական հակամարտ զօրքերու շփման գոօտիին հակառակորդը խախտած է հրադադարի պահպանման ռեժիմը... Իսրայէլի մէջ դարձեալ ընտրութիւններ... Տ. Սահակ Բ. Պատրիարք՝ չորս ճանապարհներու սրբազան ուղեւորը...
Լիբանանահայութիւնը, ե՞րբ դարձեալ պիտի մասնակցի բողոքի ցոյցերուն. Խաժակ Այնթէպլեանի կարծիքը
Լիբանանահայութիւնը, ե՞րբ դարձեալ պիտի մասնակցի բողոքի  ցոյցերուն. Խաժակ Այնթէպլեանի կարծիքը
04 Դեկտեմբեր 2019 , 00:48

«Արեւելք»ի հարցերուն կը պատասխան լիբանանահայ համայնքային գործիչ, Տօքթ. Խաժակ Այնթէպլեան.


Լիբանանահայ գործիչ Տօքթ. Խաժակ Այնթէպլեանը ուշագրաւ դիտարկումներ կը կատարէ Լիբանանի մէջ առկայ տագնապին, քաղաքական  ընդհանուր  իրադրութեան  ու նաեւ  կարեւոր շեշտով մը կը խօսի լիբանանահայութեան ցոյցերու ալիքին վերստին մասնակցութեան հնարաւորութեան մասին։ Առանց մտնելու մանրամասնութեանց մէջ, յստակ է, որ Այնթէպլեան  կը հաւատայ, որ մէկ ու կէս ամիս առաջ սկիզբ առած բողոքի  ցոյցերը այսօր շեղած են  իրենց ուղիէն ու ամենամտահոգիչն այն է, որ  Լիբանանի  մէջ երեւան սկսած են գալ այլ միտումներ, կամ  առկայ ժողովրդային բողոքի ալիքը այլ ուղղութիւններով տանելու  ընդհանուր նպատակ մը։

Իսկ մնացեալը ՝  հարցազրոյցին մէջ։

 

-Այս ցոյցերը եւ ցոյցերուն ետին կանգնող երիտասարդներն ու տարբեր խաւերը  ձեզի  յոյս մը կը ներշնչե՞ն, որ կարելիութիւն կայ Լիբանանի տագնապը լուծելու։


Այո, պէտք է ըսել, որ այդ երիտասարդութիւնը մեծ յոյս կը ներշնչէ, որովհետեւ, մանաւանդ սկզբնական շրջանին, երբ այդ երիտասարդութիւնը իջաւ փողոց, անոնց շարժումը իսկապէս պոռթկումի մը արդիւնքն էր, հինը, երկար տարիներու այս փտած համակարգը մերժելու պոռթկում մըն էր, բայց դժբախտաբար, այդպէս չմնաց մինչեւ վերջ. շատ արագ այս երիտասարդական պոռթկումը ստացաւ քաղաքական եւ համայնքային գունաւորում, քաղաքական այն կողմերը, որոնք այս ցոյցերէն շահեր կ'ակնկալէին, սկսան քաջալերել ցոյցերը, իսկ միւս կողմը, այս պարագային, սկսաւ իր երիտասարդներուն թելադրել չմասնակցիլ ցոյցերուն, եւ այսպիսով ցոյցերը սկսան յստակ գունաւորում ստանալ: Այսինքն, քաղաքական մէկ կողմը, որ այս պարագային «Մարտ 14»-ի ուժերու աջակիցներն են, մնացին փողոց, իսկ «Մարտ 8»-ի աջակիցները փողոցէն դուրս եկան։ Այդպիսով, յստակ դարձաւ, որ այս ցոյցերը սկսան չարաշահումի ենթարկուիլ եւ նպատակ հետապնդել կողմի մը քաղաքական դիրքերը ամրապնդելու եւ ոչ թէ Լիբանանի տնտեսութեան ճգնաժամի բարելաւման: Աւելի յստակ, այս ցոյցերը ձեւով մը սկսան օգտագործուիլ որպէս զէնք «Հըզպալլա»ի դէմ։

 

-Երկրի հրաժարեալ վարչապետ Սաատ Հարիրի յայտարարեց, որ այսուհետեւ ինք չուզեր ստանձնել վարչապետի պաշտօնը: Ինչպէ՞ս կը գնահատէք Հարիրիի  կեցուածքըայսպիսով քաղաքական տագնապը կրնայ աւելի  խորանա՞լ։


Սկիզբը, վարչապետ Հարիրիի հրաժարականը, եւ հիմա, չուզելը՝ վերստին ստանձնել այդ պաշտօնը, իր կողմնակիցներու կողմէ իր վրայ գործադրուած ճնշումին արդիւնքն է. երկու քարի արանքը մնացած վիճակի մը մէջ յայտնուած էր վարչապետ Հարիրին։ Ան սկզբնական շրջանին չէր ուզէր հրաժարիլ եւ ձեւով մը պարտաւորուած գնաց այդ քայլին, որովհետեւ, կը յիշէք, վարչապետ Հարիրին ճնշումներու ենթարկուեցաւ մի քանի տարի առաջ Սէուտական իր դաշնակիցներուն կողմէ եւ   ձեւով մը  կորսնցուց անոնց հովանաւորութիւնը, որու հետեւանքով ալ  անոր քաղաքական դիրքերը բաւական տկարացան,  հետեւաբար, վերջերս հրաժարելու իր այդ արարքը  ստիպողական աքթ  էր , քանի որ եթէ չհրաժարէր, ինք ամբողջովին պիտի կորսնցնէր իր մնացեալ համակիրներու համակրնաքը: Իսկ հիմա, որ չուզեր ստանձնել վարչապետի պաշտօնը, այս ալ իր կողմէ քաղաքական ճնշում մըն է, միւս կողմին վրայ, որովհետեւ շատ լաւ կը գիտակցի, որ Լիբանանի այս պայմաններուն մէջ միւս կողմը դժուարութիւն պիտի ունենայ վարչապետի ուրիշ թեկնածու մը առաջադրելու, հակառակ, որ անոնք խորհրդարանին մէջ որոշ մեծամասնութիւն մը ունին, եւ  Հարիրի  այս առիթը պիտի օգտագործէ, որպէսզի իր դիրքերը աւելի ամրապնդէ եւ իր թելադրած պայմաններով  վերադառնալու  վարչապետի պաշտօնին:

 

-Եթէ  իրավիճակը այսպէս շարունակուի եւ  քաղաքական լուծումներ երեւան չգան,   ի՞նչ հունով կրնայ երթալ Լիբանանը։


Եթէ իրավիճակը այսպէս շարունակուի, անշուշտ տագնապը կրնայ շատ աւելի խորանալ: Դժբախտաբար, տակաւին տնտեսական լուծումներու յստակ ուղղուածութիւն մը չկայ որեւէ քաղաքական ուժի կողմէ: Դարձեալ յիշենք, թէ ի՛նչ էր այս տնտեսական տագնապին բուն պատճառը. անշուշտ մի քանի պատճառ կայ, առաջին հիմնական պատճառը, Լիբանանի մէջ տիրող անսահման փտածութիւնն է, որովհետեւ Լիբանանի մէջ այսօր փտածութիւնը չափազանց մեծ տարողութիւն ունի, որ կարելի չէ համեմատել որեւէ մէկ այլ երկրի փտածութեան մակարդակին հետ. երկրորդ պատճառը՝ Լիբանանի պետութեան տնտեսական սխալ քաղաքականութեան որդեգրումն էր. Լիբանանի կառավարութեան առած որոշումները՝ ամսականներու յաւելումներու գծով, չէին համապատասխանէր իրենց ունեցած պետական եկամուտներուն, եւ լիբանանեան պետութիւնը փորձեց այդ հարցի լուծումը գտնել դարձեալ ժողովուրդի վրայ տուրքեր աւելցնելով, եւ այդ մէկը պոռթկումի առիթ դարձաւ, իսկ երրորդ կարեւոր պատճառը՝ արտաքին քաղաքական ճնշումներու ազդեցութիւնն էր. արտաքին քաղաքական կողմեր, ըլլայ Սէուտական Արաբիան, Ծոցի երկիրները կամ նոյնիսկ եւրոպական պետութիւններ, որոնք ընդհանրապէս կը ֆինանսաւորեն լիբանանեան տնտեսութիւնը, այսօր այդ տնտեսական նեցուկը դադրեցուցած են մի քանի պատճառներով, առաջինը, որ իրենք եւս տնտեսական դժուարութիւններու մէջ են, երկրորդը, որ իրենք այդ տնտեսական նեցուկը կու տան Լիբանանին, այն ժամանակ, երբ քաղաքական որեւէ մէկ կողմ իրենց շահերուն կը ծառայէ, ինչպէս օրինակ Սէուտական Արաբիան, որ  երբ նկատեց,   որ իր  դաշնակիցները սկսան որոշ չափով չենթարկուիլ  իրեն,  դադրեցուց Լիբանանին համար իր նախատեսած  օժանդակութիւնները։

Այս երեք պատճառները, ի հարկէ, մէկ օրուան մէջ կարելի չէ լուծել, առկայ խնդիրները շատ երկար ժամանակի կը կարօտին,մանաւանդ փտածութիւնը, այդ պատճառով ալ կարելի չէ տնտեսական տագնապը արագ լուծել։ Ես  մտավախութիւններ   ունիմ, որ    այսօր առկայ  տնտեսական   տագնապը   աւելի  խորանայ եւ առանց արտաքին նեցուկի անհնար է    դրական լուծումներու հասնիլ։

 

-Հայութիւնը մտահո՞գ է իրավիճակով եւ ի՞նչ են  լիբանանահայութեան հիմնական դժուարութիւնները։


Ըլլալով Լիբանանի բնակչութեան մէկ կարեւոր մասը, լիբանանահայութիւնը բնականաբար մտահոգ է եւ կ'ազդուի իրավիճակէն. ստեղծուած տնտեսական տագնապը անշուշտ որ պիտի ազդէ լիբանանահայութեան վրայ, շատ բնական երեւոյթ է այդ մէկը, նոյնիսկ պէտք է ըսել, որ լիբանանահայութեան վիճակը շատ աւելի ծանր է, քան միւս համայնքներունը, որովհետեւ չկան արտաքին տնտեսական նեցուկներ, այդ պատճառով ալ, այսօր կը տեսնենք, որ Լիբանանահայ մամուլը կամ դպրոցները յայտնուած են ծանր վիճակի մէջ, եւ այս վիճակը սկսած է մեզի յիշեցնել պատերազմի տարիները, երբ դուրսի հայութիւնը տնտեսապէս նեցուկ կը կանգնէր լիբանանահայութեան, այսօր տեսակէտ մը կայ, որ թերեւս այդ նեցուկին կարիքը կայ արդէն: Լիբանանահայութեան մէջ ուրիշ երեւոյթ մըն ալ կայ այսօր, որ չեմ գիտեր դրակա՞ն պէտք է դատենք, թէ՞ բացասական. տնտեսական ճգնաժամի հետեւանքով այսօր բաւական հայ ընտանիքներ երկրէն կ'արտագաղթեն, անոնց մէջ, ուրախութեամբ ըսենք, որ կարեւոր մաս մը կը ներգաղթէ Հայաստան. այս մէկը ուրախալի երեւոյթ է, սակայն, դժբախտաբար, բոլորը չեն, որ լաւ պայմաններով կը ներգաղթեն Հայաստան, տնտեսական ճգնաժամն է, որ կը պարտադրէ իրենց ներգաղթել. Հայաստանի պայմաններուն մէջ, անոնք որքա՞ն պիտի կարենան դիմանալ կամ ոտքի կանգնիլ, այս մէկը հարցականներ կը ստեղծէ այսօր, նոյնիսկ թերեւս Հայաստանի պետութեան համար: Յուսանք, որ այդ ներգաղթողներու մեծ մասը կը կարողանան  ոտքի կանգնիլ Հայաստանի մէջ եւ իրենց կեանքը շարունակել. այդ մէկը այս ամբողջին մէջ պիտի ըլլայ ամէնէն դրական բաժինը: Նոյնն է նաեւ Այնճարի հայութեան պարագան, Այնճարի հայութիւնը լիբանանահայութեան մէկ մասնիկն է եւ նոյն այս վիճակը կայ նաեւ Այնճարի մէջ:

Իսկ թէ լիբանանահայութիւնը այսօր ինչ ձեւով կը մասնակցի այս քաղաքական պոռթկումին, ինչպէս սկիզբը ըսի, այնքան ատեն, որ այս ցոյցերը ժողովրդային եւ երիտասարդական  բնոյթ կը կրէին, մեր երիտասարդներէն ալ ոմանք գացին եւ միացան, մինչեւ  այն  փուլը,  որ  շարժումը սկսաւ քաղաքական գունաւորում ստանալ եւ յստակ դարձաւ, թէ որոշ շահերու պիտի ծառայեն այս ցոյցերը: Իսկ եթէ  տնտեսական վիճակը այսպէս շարունակուի եւ ժողովրդային պոռթկումը դարձեալ իսկապէս ժողովրդային պոռթկումի վերածուի, անպայման որ լիբանանահայութիւնն ալ կը միանայ այդ պոռթկումին, այդ մէկը արդէն կասկածէ վեր է:

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture