Լիբանանի աղբի հարցը դարձեալ CNN-ի պաստառին... 7 օր առաջնագիծին. Հայ դիրքերու ուղղութեամբ արձակուած է աւելի քան 1300 կրակոց... Պաշարման տակ եղող «Հըզպալլա»ի մարտիկներ Սուրիայէն Պէյրութ վերադարձան... Թուրքիայէն արտաքսուած ամերիկացի ուսուցչուհին կը շահի դատը Եւրոպական դատարանին մէջ...
Երեւան ուսանած հայուհին պատրաստ է նպաստել Հալէպի վերականգնման
Երեւան ուսանած հայուհին պատրաստ է նպաստել Հալէպի վերականգնման
22 Յունիս 2018 , 00:32

«Արեւելք»ի հարցերուն կը պատասխանէ Երեւան հաստատուած հալէպահայ Ալիսիա Գրիգորի Մուպահեաճեանը։ Ան դուստրն է Հալէպի անուանի բժիշկներէն, 2010 թուականին իր մահկանացուն կնքած հանրածանօթ սրտաբան բժիշկ՝ Գրիգոր Մուպահեաճեանին։

 

-Ինչպէս գիտենք, Սուրիոյ պատերազմին պատճառով շատ մը սուրիահայեր ընտանիքներ որոշեցին հայրենիք տեղափոխուիլ, որոնց շարքին նաեւ ձեր ընտանիքը, ինչպէ՞ս առիք այդ որոշումը:

Մենք պատերազմի շրջանին բաւական երկար ժամանակ Հալէպ մնացինք եւ միայն 2015-ին որոշեցիք դուրս գալ: Հայրս, որ Հալէպի մէջ յայտնի բժիշկ սրտաբան էր, նախքան պատերազմը՝ 2010-ին արդէն մահացած էր, մէկ տարի անց երբ պատերազմը սկսաւ, բաւական ժամանակ տոկացինք, այդ դժուարութիւնները ապրեցաք, միշտ յոյս ունենալով որ կը լաւանայ, ես ալ համալսարանս կ'աւարտեմ, բայց 2015-ի այն օրը, երբ մօրաքրոջս տան մօտ, հայաշատ Սուլէյմանիէ շրջանին վրայ ծանր հրթիռարձակումներ  եղան եւ համալսարանի տարածքին ալ սկսան հրասանդներ իյնալ, մտածեցինք որ այլեւս կեանքի ապահովութիւն չմնաց եւ մօրաքրոջս հետ միասին, ես, մայրս եւ քոյրս որոշեցինք Հայաստան գալ:


-Ինչպէս գիտենք, դուք ճարտարապետութիւն ուսանած էք, որ վերջերս աւարտեցիք, ուսմանդ առաջին տարիները Սուրիոյ մէջ անցուցած ես, իսկ վերջին տարիները Երեւանի մէջ, արդեօք տարբերութիւնը մե՞ծ էր երկու հաստատութիւններուն միջեւ, դիւրին եղա՞ւ ուսմանդ երկփեղկուած ընթացքը:

Այո, ես 2,5 տարի Հալէպ ուսանեցայ, յետոյ եկայ Երեւան, պետական համալսարան դիմեցի, նիւթերու տարբերութիւնները յանձնեցի եւ 2-րդ տարի ընդունուեցայ եւ վերջերս աւարտեցի: Ես բախտաւոր կը զգամ, որ առիթը ունեցայ երկու համալսարններէն ալ ուսում ստանալու եւ այդպիսով կրցայ գաղափար ունենալ ե՛ւ արաբական ճարտարապետութեան, ե՛ւ՝ հայկականի մասին: Ճարտարապետութեան առումով տարբերութիւններ կան, օրինակ Սուրիոյ պարագային, յատկապէս արաբական տուներու նախագիծերու առումով, անպայման հաշուի կ'առնուի կրօնքէն առաջացած օրէնքներ, ինչպէս օրինակ տան դուրսի ճակատին պատուհանի բացուածքներ կարելի չէ տալ, բայց ներսէն հարուստ է զարդանախշերով եւ կամարներով եւ Հալէպի համալսարանը այս բոլոր մանրամասնութիւնները կը փորձէ փոխանցել նոր սերունդին, որպէսզի հին ճարտարապետական արուեստը պահպանուի եւ ժամանակի ընթացքին հին  քաղաքի դիմագիծը չփոխուի: Իսկ Երեւանի պարագային աւելի հայկական եւ եւրոպական ոճերն են որ կը փոխանցեն, այս առումով աւելի հանգիստ կարելի է աշխատիլ, կաշկանդող օրէնքներ չկան եւ ուսանողը ազատ կրնայ նոր գաղափարներ արտայայտել եւ ստեղծագործել, Երեւանի պարագային առաւելութիւն մը եւս կայ, որ եկեղեցի չափագրլ կը սորվիս, ինչը Սուրիոյ մէջ, իսլամական երկիր ըլլաու պատճառով այդ հնարաւորութիւնը չունէինք:


-Ե՛ւ Սուրիոյ մէջ, ե՛ւ Հայաստանի մէջ ճարտարապետական նմուշները միշտ աչքի կը զարնեն իրենց գեղեցկութեամբ, հնաոճ նախշերով եւայլն, դուն որպէս ճարտարապետ, քեզի որմէ՞կը աւելի կը գրաւէ:

Համեմատութիւն ընելը չեմ ուզեր,որովհետեւ քաղաքի մը ճարտարապետութիւնը կ'առաջանայ մշակոյթէն եւ աւանդոյթներէն, եւ ըլլա՛յ Սուրիան, ըլլա՛յ Հայաստանը իրենց մշակոյթով հարուստ երկիրներ են եւ ունին ճարտարապետական իրենց յատուկ ոճը, ես անձնապէս երկուքն ալ կը սիրեմ եւ երկուքն ալ հետաքրքրական կը գտնեմ:


-Աւարտաճառի թեմադ Սուրիոյ վերաբերեալ ընտրած էիր, ինչո՞վ պայմանաւորուած էր, ինչու որոշեցիր ծննդավայրէդ տարածք մը վրցնել եւ ինչո՞ւ մասնաւորապէս Սահէթ Հաթապը: Աւարտաճառիդ ինչ նորարութիւն կը բերէր:

Այո, ես նախընտրեցի իմ   թէզս  Հալէպի    մասին  գրել, քանի որ նախ եւ առաջ իմ ծննդավայրս է եւ իւրաքանչիւր հալէպցի, որ ստիպուած լքած է Հալէպը, սրտին մէջ հոգեւոր կապ մը ունի այդ հարազատ քաղաքին հետ: Իսկ ինչու մասնաւորապէս Ճըտայտէ թաղամասը՝ Սահէթ հաթապը, ինչպէս յայտնի  է, այդ շրջանը Հալէպի ամենաշատ վնասուած տարածքներէն մէկն է եւ նաեւ իր հնութեան շնորհիւ զբօսարջային շրջան եղած է եւ չուզեցի այդ գեղեցիկ, հնաոճ թաղերը, որ Սուրիական մշակոյթին կարեւոր մասը կը կազմեն, ոչնչանան, այլ վերականգնուելով եւ վեարկառուցուելով գոյատեւէ:Եւ աձնական  պատճառներէն մէկն ալ այն էր, որ այդ թաղամասին ճամբով նաեւ կը  յիշեմ հայրս, որովհետեւ այնտեղ կը գտնուէր մեր պապենական խանութը:

Իմ պատրաստած նախագիծիս Ճըտայտէ թաղամասի եւ Սահէթ Հաթապի ընդհանուր նորոգութեան եւ նորածութեան ծրագիր էր, որուն աւելցուցի «մէմորիալ քոմփլէքս»  (յուշակոթող) մը, որպէսզի միշտ յիշուի Հալէպի աղէտը եւ յիշուին Հալէպի նահատակները: «Քոմփլէքս»ը շրջապատող ճանապարհները արաբական տուներու ձեւով ըրած եմ, նոյն նիւթերը, նոյն զարդանախշերը բոլոր ճակատներուն, նաեւ աւելցուցած եմ համալիրը շրջապատող նոր ճանապարհ, այդպիսով լուծում տալով շրջանի խճողուածութեան հարցին եւ փորձած եմ բնակելի եւ հասարակական տարածքները բաժնել իրարմէ, որ ճարտարապետական չափանիշներով աւելի ճիշդ կը դիտուի:

Թէզի պաշտպանութեան ժամանակ յանձնաժողովին համար շատ հետաքրքրական նիւթ մըն էր եւ նորութիւն մըն էր իմ ներկայացուցածս, ուզեցին աւելի մանրամասնութիւններ գիտնալ արաբական ճարտարապետութեան մասին եւ գոհացուցիչ բացատրականներ լսելով գերազանց նշանակեցին: Ինծի համար ալ մեծ հաճոյք էր, որ կրցայ մասամբ մը փոխանցել արաբական ոճը հայ ճարտարապետներուն: Աւարտելէս անմիջապէս ետք աշխատանք գտայ եւ մեծ հաճոյքով սկսայ փորձառութիւն ձեռք ձգել Հայաստանի «Հայլէնտ» ընկերութեան մէջ իբր ճարտարապետ։

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture