Դամասկոսի վերջին հրթիռարձակումներուն ընթացքին վիրաւորուած է `Պօղոս Ստեփանեանը... Երեւանի մէջ գիրքի փառատօն՝ Նոյեմբերի 24-էն 26... Քիւրտերը Սուրիոյ ազգային երկխօսութեան վեհաժողովին հրաւիրելու բանակցութիւններ... Ի՞նչ կ՚ուզէ գահաժառանգը Լիբանանէն...
Զիս մի փնտռեր, ես հոս շատ հանգիստ եմ. Հալէպի մէջ առեւանգուած Մարտօ Տիշչէքէնեանի ճակատագիրը կը շարունակէ մնալ անյայտ
Զիս մի փնտռեր, ես հոս շատ հանգիստ եմ. Հալէպի մէջ առեւանգուած  Մարտօ Տիշչէքէնեանի ճակատագիրը կը շարունակէ մնալ անյայտ
13 Յուլիս 2017 , 01:54

Պատերազմի   ամէնէն թէժ օրերուն Հալէպի մէջ առեւանգուած է Մարտօ Տիշչէքէնեանը:   Անոր մայրը`  տիկին    Հռիփսիմէն  առիթով մը    սրտառուչ   գրառում մը կատարելով՝       վերյիշած է   իր որդին եւ   գրած  իրենց ապրած     ոդիսականին մասին:   Ան  ներկայիս   կ'ապրի Գանատա: «Արեւելք» զրուցեց   հալէպահայ մեր  հայրենակիցին  հետ՝  փորձելով լոյսին  բերել   այն պայմանները, որոնք  անցնող հինգ տարիներուն  բաժին ինկան մեզի համար  սիրելի  սուրիահայերուն:    

 «Արեւելք»

 

 

 


-Տիկին Հռիփսիմէ, ե՞րբ եւ ո՞ւրկէ առեւանգեցին Ձեր տղուն:

 

-23, հոկտեմբեր, 2012-ին Հալէպի Նոր Գիւղ շրջանի մզկիթին մօտակայքէն:  Տղաս 50 տարեկան էր,  Հալէպի  «Հլլոք»   շրջանին մէջ խանութ ունէր: Նոյն Տարին, մայիսին, խանութը   թալանուեցաւ,  եւ  այդ պատճառով ալ    դարձաւ  անգործ:  Յետոյ սկսաւ  ոսկի ձուլելու   համար  օգտագործուող   կաւէ  ամաններ պատրաստել: 

Տղաս երկու անգամ ամուսնացած է:  Առաջին կնոջմէ երկու զաւակ ունի. Վարդիվառը 25 տարեկան, իսկ Մեղրին՝ 27: Երկրորդ կնոջմէն ալ  19 տարեկան      աղջիկ զաւակ մը ունի:  Մեղրին եւ Վարդիվառը հետս կ’ապրին:  Այդ օրերուն երկրորդ կինը, աղջկան հետ Հասաքէ գացած էր:  Քրոջը տղուն առեւանգած էին, եւ առեւանգողները դրամ կը պահանջէին:  Կինը այդ դրամը տարաւ:      

Մարտոն կը բնակէր  Հալէպի  «Նոր Գիւղ»  շրջանը:  Ես իրեն վերջին ագամ տեսայ երկուշաբթի օրը, իսկ չորեքշաբթի, երբ տունէն իջած էր հաց առնելու, մզկիթին մօտէն առեւանգած են զինք: Չենք  ալ  գիտեր, թէ որոնք  էին  զինք  առեւանգողները:

 

-Դուք փնտռեցի՞ք զինք:  Որեւէ պատասխանատու  կողմի մը  հետ խօսեցա՞ք:

 

-Անշո՛ւշտ փնտռեցի:  Գացի Սուլէյմանիէի կառավարական կեդրոնը եւ տղուս առեւանգման  մասին լուր տուի:  Անձնագրային բաժին ալ գացի, ետքը ըսին համալսարան ալ գնայ լուր տուր:   Անշուշտ,  Առաջնորդարան  ալ դիմեցինք` մեր ազգականը գնաց հոն:  Առաջնորդարանը մէկ շաբաթ փնտռեց, բայց չկրցաւ բան մը իմանալ:  Սակայն ես շարունակեցի փնտռել:  Յուսահատ, սկսանք նոյնիսկ մեռելներուն մէջ փնտռել: Լսեցի, որ  «Սըրեան» շրջանի Ալ Սալամ քրէական գրասենեակը 1400 դիակ բերած են: Արտօնագիր առի   եղբօրս հետ հոն գացի, տղաս մեռելներուն մէջ փնտռելու:  Եղբայրս այդ տեսարանին չդիմացաւ եւ նուաղեցաւ` դիակները ծածկուած չէին, ճանճերը  դիակներուն վրայ կը վխտային,  մէկուն փորը բացուած էր, միւսին ոտքերը չկային, ուրիշի  մը ակռաները քաշած էին…  Երբ հոն ալ չգտանք, յոյս ունեցանք զինք  ողջ գտնելու: Մտածեցի՝ տղաս արհեստաւոր է. իրեն ողջ պահած են եւ  գործ  տուած  իրեն: Սկսայ առեւանգողներէն հեռաձայն սպասել, յոյս ունենալով, որ կը  զանգեն եւ փրկագին կ'ուզեն:  Շատ մեծ յոյսեր  ունէի տեղէ մը ձայն լսելու:  Սակայն՝՝ ապարդիւն:

Ամուսինս մահացած է, աղջիկս Յունաստան է, պզտիկ տղաս՝ Գերմանիա:  Գաղթական   հայու  կեանք մը  ունեցանք, ու այս խօսքը   կը վերաբերի գրեթէ  բոլոր   հալէպահայերուն:

 

-Հիմա ո՞ւր կ’ապրիք:

 

-Ես երկու տարի Հալէպ մնացի, սակայն կեանքը դժուար էր հոն`ջուրի, վառելիքի, ուտելիքի խնդիր կար. սղութիւն էր:  23 յունիս, 2014-ին, մենք բոլորս Պէյրութ գացինք:  Հոն լսեցինք, որ ամէն մարդ Գանատա կը փորձէ երթալ:   Երիտասարդներն ալ ուզեցին երթալ:  Ես Գանատա հօրեղբօր տղայ ունիմ, իրեն դիմեցինք, ինքն ալ օգնեց մեզի եւ երեք ամիս առաջ Գանատա հասանք:  Հարսս եւ իր աղջիկը Պէյրութ կ’ապրին: 

Սիրուած ընտանիք էինք Հալէպի մէջ:   Սիրով կ’ապրէինք եւ լաւ յարաբերութիւններ ունէինք   բոլորին  հետ: Ամուսնոյս  խանութը, որ Ճեմարան դպրոցի քովն էր, երիտասարդական ակումբի վերածուած էր:   Մենք միշտ  սիրած ենք Հալէպը   , սակայն պայմանները ստիպեցին,  որ   Գանատա հասնինք:    

 

-Յոյս ունի՞ք  ձեր զաւակը գտնելու:

 

-Ես հաւատացեալ կին եմ եւ  կը հաւատամ հրաշքներուն:   Իմ կամքովս չէ, որ տղաս պիտի վերադառնայ:  Միշտ իմ աղօթքներուս մէջ կ’ըսեմ, Տէր Յիսուս, եթէ ողջ է տղաս` դուն իրեն բեր, եթէ մահացած է` թող հանգիստ ննջէ: 

Քանի մը անգամ երազիս մէջ տեսայ  զինք: Անգամ մը  ինծի ըսաւ՝ դուն չես փնտռեր զիս: Ըսի՝ տղաս ես  փողոցները ինկած ամէն օր քեզ կը փնտռեմ: Անգամ մըն ալ իրեն տեսայ պարտէզի մէջ նստած: Ճերմակ հագած էր եւ քովը ուրիշ ճերմակ հագած անձեր կային:  Երբ ինծի տեսաւ, ոտքի ելաւ եւ ըսաւ՝ մամ ինչո՞ւ  հոս եկար:   Իրեն ըսի՝ քեզ կը փնտռեմ:  Ըսաւ՝ ինծի մի փնտռեր, ես հոս շատ հանգիստ եմ:

Չեմ գիտեր, չեմ գիտեր տղաս, ի՞նչ ըսեմ, կամ ի՞նչ մտածեմ:  Ինչ ըսեմ կը սխալիմ:

 

-Ուրիշ հայեր կա՞ն, որ առեւանգուած մնացին:  Տեղեկութիւններ ունի՞ք:

 

-Այո՛, շատե՜ր կան:  Տղուս առեւանգումէն  երկու օր ետք, Լիբանանէն Հալէպ գացող հանրակառքի մէջէն   7 հայ տղամարդ առեւանգեցին եւ մինչեւ  օրս  անոնցմէ  լուր մ’իսկ չկայ: Ուրիշներ ալ կան:   Չենք գիտեր՝ ո՞ղջ են, թէ՞ մեռած: 

 

 


 

-Ձեր   որդւոյն՝ Մարտոյին զաւակները ի՞նչ կ’ըսեն:

 

-Ինչ ըսեմ՝ զաւակները շուարած են:  Շատ չեն արտայայտուիր, սակայն պզտիկ աղջիկը սկիզբը յոյս ունէր, որ հայրը    կը  վերադառնայ, բայց  հիմա՝  ոչ: իսկ Կ’ըսէ հայրս պիտի չվերադառնայ: 

 

-Ձեր կարծիքով Հալէպի վիճակը կը լաւանա՞յ:

 

-Չեմ կարծեր:   Հայութիւնը սփռուեցաւ, եւ ամէն օր  գաղթողներուն թիւը կը շատնայ: Երիտասարդները դուրս    կու  գան: Հալէպ միայն ծերերը մնացին: 

2013-ի Սուրբ Զատկուան    ատեն  Հալէպի Աստուածածին եկեղեցին գացի: Այդ տարին, Արամ  Վեհափառը «Տարեցներու Տարի» անուանած էր:  Երբ Սրբազանը կը կարդար կաթողիկոսի ուղերձը, ներկայ կիները, որոնց զաւակները ստիպուած գաղթած էին, տրտնջացին եւ անոնցմէ մէկը ըսաւ՝  «անտէր մամաներու  եւ պապաներու տարի»: 

Այսօրուան  Հալէպի վիճակը կը յիշեցնէ գաղթի տարիները, երբ տղամարդոց,  երիտասարդներուն  պարտադիր կերպով  զինուորագրեցին եւ մնացին միայն  փոքրերն  ու  ծերերը:

Այն մարդիկ, որոնք կարողութիւն  ունէին`  ելան  Հալէպէն, իսկ անոնք որոնք կարողութիւն չունէին` մնացին: Նաեւ մնացին այն մարդիկ, որոնք չկրցան  ձգել իրենց տունը եւ ունեցուածքը:  Ես ի՞նչ պիտի ընեմ տունս,  եթէ վախով պիտի շարունակեմ ապրիլ:   Մտահոգ էի  թոռնիկներովս: Չուզեցի, որ երկրորդ փորձանք մըն ալ ապրինք: 

 

   Զրոյցը` Ս. Ա.-ի

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture