Բոլորիս շնորհաւոր. 28 Մայիսը Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան օրն է... Հայաստանի մէջ «Քորոնա»ով 316 ծանր, 53 ծայրայեղ ծանր հիւանդ կայ... Ռոհանի. Ռազմական առումով Իրանը բարելաւեց իր դիրքերը... Հերոս հայը, որ հայ որբերը վերադարձուց սուրիական անապատէն...
Պաղտատը, հօրքուրներս եւ ... ազգային երգերը
Պաղտատը, հօրքուրներս եւ ... ազգային երգերը
13 Մարտ 2020 , 01:43

 Սագօ Արեան 

 

Ինչ ոգիով կը հաւաքուէին, եւ ինչ էր  ի վերջոյ այն ուժը, որ  մերոնց մէջ    դարի՜ւ-դարի՝ւ   հաւաքուած էր ու կը սպասէր առիթի, որպէսզի  զուլալ  ձայնով դուրս   գար ու ժայթքէր։

 Առիթը միայն կտոր մը   հաց,  լաւ սեղան մը,    բուրաւէտ   ճաշերով  «մասսա» մը բանալը չէր։  Միշտ ալ  կային  համեղ ուտեստները,  մեծ   մօրս    պատրաստած     սմբուկով    «տոլմա»ն, որուն մէջ     բրինձի  փախարէն  պարտադիր   ձաւար- պլղուր պիտի ըլլար։     Կոկիկ կ՚ըլլար սեղանը,   կիրակնօրեայ   ճաշերը   շատ-տարբեր պիտի չըլլայի ընթացիկ օրերու  ճաշատեսակներէն, սակայն ամենակարեւորը մթնոլորտն էր։

 Հօրքուրսներս   բացառիկ  ձայն ունէին,  իսկ երգուած   երգերը մեր  օճախին մէջ, յաճախ առաջին անգամ լսուած   երգեր էին,  ազգային, աւանդական, ոգեշնչող  ու   կուռ երգեր։  Մեծ  հօրաքոյրս, որ    Պաղտատ   հարս  գացած էր,   ամէն  պատեհ առիթի   Պէյրութ կը հասնէր,  մեզ տեսնելու,  եղբայրներուն ու հարցերուն կարօտն  առնելու  եւ  քիչ մըն ալ Պաղտատի    վարքէն պատմելէ անդին  մեզի համար      տարեկան 16-17 տղեկներուս ազգային երգեր   երգելու։ Իրաքը  իր տնտեսական տարերքին  մէջ էր այդ օրերուն։ Նաւթը  առատ,  դրամն աւելի առատ, երկիրը    համարեայ թէ ապահով իսկ  դէպի Պէյրութ  ցամաքային  ճանապարհներն   ալ բաց ու անվտանգ։

 Տակաւին   շատ լաւ կը յիշեմ,   որ  քանի-քանի առիթներով հօրաքոյրս  դրամական նեցուկ կը կանգնէր  հօրեղբայրներուս, որոնք Պէյրութէն    քիչ մը հեռու եւ այն ժամանակ ու այսօր ալ հարուստներու թաղամաս համարուող Ռապիյա  արուարձանին  մօտ  շէնք  կառուցելու  աշխատանքներուն։

 Պէյրութի մէջ սէրը շատ  էր, իսկ  Պաղտատի մէջ     դրամը  նաւթի պէս կը  հոսէր ...

 

 Ամէն  պարագայի  տակ, իմ   հոգեական կերտուածքիս մէջ մեծ դեր կ՚ունենար Արմենուհի   հօրաքոյրս,  որ  երջանիկ տարիներ ապրեցաւ  Պաղտատի մէջ ու  Իրաքի  պատերազմի  առաջին տարիներուն ալ ստիպուած եղաւ  հասնիլ մինչեւ Հոլանտա։  Հօրքուրս  կորսնցուց իր ամուսինը,  Իրաքահայ   ՝ Գրիգոր  Գրիգորեանը, բայց  եւ այնպէս   երբեք ալ չդարձաւ  փախստական։

 Շատ էր թիւը անոնց, որոնք  գաղթականի  ցուպը իրենց ձեռքին առին ու  շատ տեղեր գացին, տուն ունեցան, գործ ունեցան,  բայց եւ այնպէս   բառին իսկական   առումով  մինչեւ վերջ  ալ   մնացին   գաղթականներ։

 Հորքուրս  անոնցմէ  չեղաւ։

 Ուրիշ  տեսակի   դաստիարակութիւնն  էր  արդեօ՞ք,   կեանքը սիրելու  ուրիշ որակն էր  արդեօ՞ք, կամ   թէ անցեալ եղած,  իր նախնիներուն  ապրած   փորձառութեան  կրակն ու հուրը, որ զինք դարձուցած էին  բոլոր առումներով տոկուն ու ապրող      «լեկենտ»ի մը։ 

 Հիմա    Սագօ  Արեանի  լեզուին  մասին     վերապահութիւններ ունեցողները, յատկապէս   Տօքթ. Արմենակ  Եղիայեանը   պիտի նեղանայ  այս բառէն, սակայն   եթէ  անկեղծ ու ազնիւ ըլլամ,   արեւելահայ  եղբայրներուս կողմէ   օգտագործուող     սա Լեկենտ  բառը,  երբեք   ալ      այլ  բառով մը փոխարինելու   յարմարութիւնը  չունեցայ։

 Լեկենտը  լեկենտ է,   պիտի ըսէք ՝  առասպել,  բայց հորքուրս առասպել   չէր։

 Առասպելը անցած-գացած  ու վերյուղ  դարձած  մարդոց   կարգավիճակի մասին  է,  որոնք պատմութեան  շղարշով ալ պատուած  են, հեռու են անհաս, իսկ հօրքուրս տակաւին  ողջ է,  գրեթէ  հարիւր  տարեկան եւ այս օրերուն ալ    Հոլանտա նստած կը պայքարի   «Քորոնա»   վարակին  դէմ։

 

 Ինչքան զարմանալի է  կեանքը, պատմութեան թելը,   ազգային երգերու  անզուգական  մեկնաբան  Ճօրճ   Թիւթիւնճեանին մասին մտածելս  անգամ մըն ալ զիս  մղեցին, որ հորքուրներս յիշեմ,  յիշեմ նաեւ այն    պահերը, որ մենք  մեր ականջները լարած  իր, Արմենակ    հօրեղբօրս,  եւ հողին գացած  սիրելի հօրս  ՝ Աբրահամ  Ղազարեանին ու  հօրեղբօրս ՝ Ղազար Ղազարեանին երգերը յիշեմ,  այդ երգերով   ապրեցանք  երկար տարիներ ու այդ երգերը մեզի  հետ արիւն ու միս դարձան։

 Երգեր, որոնք շապիկ  չեն,  շապիկի  պէս չեն փոխուիր, երգեր, որ մարդուս մէջ   պողպատի   պէս ամուր կը մնան  եւ երգեր, որ մեր ժողովուրդի բոլոր հերոսական դրուագները կը    պատմեն։

 Այդ  երգերը      հացի պէս տաք  ու համով էին, այդ երգերը մեր կեանքի ակնթարթին, մեր սլացքին ու երազներուն հունտն էին։

 

 

 

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture