Պոլսոյ ընտրութիւններ. Նախնական տուեալներով Սահակ Սրբազանի պատգամաւորները առաջատար... Սպիտակի մէջ բացուած է Քըրք Քըրքորեանի կիսանդրին... Պաղտատի մէջ կիրքերը կը մնան վառ. Գրանցուած են տասնեակ զոհեր... Հայ Մամուլի գիտաժողով...
Լիբանանի տագնապ.Ինչ ուղղութիւններով կրնան զարգանալ դէպքերը
Լիբանանի  տագնապ.Ինչ ուղղութիւններով կրնան  զարգանալ դէպքերը
17 Նոյեմբեր 2019 , 15:43

Սագօ Արեան կը  գրէ.


Լիբանանն արդէն երեսուն օրէ ի վեր դուրս եկած է իր բնականոն հունէն։ Վերջին երկու տարիներուն բողոքի տարբեր ձեւաչափերով արտայայտուող ժողովրդային ալիքը այսօր երկիրը տարած է համընդհանուր պոռթկումի մը հարթակին ու նկատառելի է,որ ցուցարարները պատրաստ չեն շունչ մը քաշել կամ նստիլ տիալոկի սեղանին։
Եղած դէպքերուն, շարժառիթին, յայտնի պատճառներուն մասին շատ մելան հոսեցաւ: Վերլուծողներ նկատել տուին, որ լիբանանցի ժողովուրդին համբերութիւնը ալ հատած է ու իրենք ալ տուժելու տեղ չունին։
Մինչ առաջին օրերուն ցոյցերը կը կատարուէին ունենալով բացառապէս տնտեսական մտահոգութիւններ, այսօր արդէն երկրին մէջ նոր իրավիճակ կը տիրէ։
Կան կարեւոր հարցադրումներ, որ յաճախ լսելի կը դառնան ու մերթ ալ մեծ մտահոգութիւններու պատճառ կը հանդիսանան. այդ հարցումներուն ամէնէն էականը հետեւեալն է. «Արդեօ՞ք Լիբանան նոր պատերազմի մը կ՚երթայ ...». շատ են այս հարցումը տուողները ու քիչ են, շատ քիչ անոնք որ կը կարողանան յստակ եւ ամբողջական պատասխան մը տալ այդ հանելուկին։
Ամէն պարագայի գրառումս պիտի ուզեմ աւարտել լաւատեսական շեշտով, միշտ հաւատալով, որ լիբանանցի ժողովուրդը չուզէր իր ետին նայիլ եւ չուզէր վերստին ապրիլ քաղաքացիական չարաղէտ պատերազմի ծանր դէպքերն ու կը փորձէ ամէն գնով Լիբանանը հեռու պահել նոր արիւնահոսութենէ։
Պիտի ուզեմ նաեւ քանի մը կարեւոր կէտ ներկայացնել քաղաքական եւ ընկերային գետիններուն վրայ ընթացող զարգացումներուն ու իմ նշմարած կէտերուն մասին։

1.Ցուցարարները, որոնց համար ամէնականն է տիալոկ կատարելը, անտարբեր են երկխօսութեան սեղան նստելէ։ Հասկնալի է, որ մարդիկ դժգոհ են, շատ դժգոհ են, ու ատոր համար ալ փողոց իջած են, բայց ինչ է արժէքը այդ բողոքի հաւաքներուն, եթէ անոնք պատրաստ չեն դրական ոգիով մը խօսիլ քաղաքական կողմերուն հետ, տրուած ըլլալով, որ հակառակ իրենց մեծաթիւ ըլլալուն, ամբողջ երկիրը չեն ներկայացներ։ Եթէ դուն բոլորին, Լիբանանի համար է, որ կ՚ընես շարժումդ,  ապա պարտաւոր ես բոլորին, բոլոր լիբանանցիներուն հետ խօսիլ։

2. Երկրի նախագահ Միշէլ Աուն, որ յայտնի է իր տեսակէտին վրայ համառօրէն կառչած մնալու սկզբունքին, առնուազն իր փեսային հարցով պարտաւոր է զիջումներու երթալու։ Ու նաեւ սեղանին վրայ դնելով երկրի անմխիթար վիճակն ու իրմէ աւելի համար դուրս եկած ցուցարարներու մօտեցումն ու անոնց ստեղծած նոր իրականութիւնը, ՊԱՐՏԱՒՈՐ է, այո՛ ՊԱՐՏԱՒՈՐ է, «Հըզպալլա»ին համոզել ստեղծել անկախներու-ոչ քաղաքական կառավարութիւն մը, որուն գլուխը պիտի ըլլայ Սաատ Հարիրին։ Նախագահը միայն այդ կերպ կրնայ սպունգի պէս ներծծել ստեղծուած քաոսը եւ նոր կառավարութեան մը կազմութեամբ երկիրը տանիլ ապահով ափ։

3.«Հըզպալլա»ն, որ ցոյցերէն շաբաթ մը անց ունեցաւ սխալ դրսեւումներ, այսօր ցոյց կուտայ Լիբանանի վիճակով մտահոգ եւ ամենէն աւելի խոհեմ դրսեւորումներ։ Նախ «Հըզպալլա»ի գերագոյն ղեկավարութիւնը ամէն կերպ իր շրջանակներուն եւ համակիրներու հասկցուցած է հեռու մնալ բողոքարարներէն ու հետեւաբար նաեւ հեռու մնալ բախումներէ...։ Սա ապահովութեան երաշխիքն է, որովհետեւ եթէ «Հըզպալլա»ի դրօշակները օգտագործող երիտասարդներ իրենց մոթոսիքլէթներով դարձեալ Պէյրութի փողոցները ողողեն, այն ատեն բախումները կը դառնան անկանխատեսելի... Միւս կողմէ «Հըզպալլա» շատ լաւ լաւ գիտէ, որ իր «քաղաքական վահան»ը Սաատ Հարիրին է, ու ատոր համար ալ չպէտք է վախ ապրի կառավարութենէն դուրս մնալով։ Կառավարութենէն դուրս մնալ անպայման չի նշանակեր քաղաքական խաղէն դուրս մնալ, մանաւանդ որ նոր կառավարութեան ամենակարեւոր խնդիրը պիտի ըլլայ կարգի բերել երկրի ընկերային եւ տնտեսական իրավիճակը։

4. Վարչապետ Սաատ Հարիրի, որ մինչեւ հիմա ինծի համար յայտնի էր իր թոյլ, անողնայար կեցուածքներով այսօր կը դրսեւորէ հասուն քաղաքական գործիչի մօտեցում։ Հարիրի, իր հրաժարականով, ոչ միայն շահեցաւ ցուցարարներուն սիրտը, այլ այսօր իր «ղայիմ» կեցուածքով կը շարունակէ մնալ վարչապետութեան գլխաւոր եւ միակ (այո միակ) թեկնածու։ Կը մնայ, որ Հարիրի կարգի բերէ Սէուտական Արաբիոյ գահաժառանգ Մոհամմէտին հետ իր յարաբերութիւնը, որպէսզի կարողանայ դէպի Լիբանան դրամական մեծ հոսք ապահովել։ Հարիրի նաեւ պէտք է հասկնայ, որ ոչ եւրոպացիք, ոչ ալ ամերիկացիք Լիբանանի մէկ սենթ պիտի տան ու «Մայրիներու երկրի» միակ ապաւէնը Արաբական Ծոցն է։ Ապահովութեան առումով Իրանեան թեւին կարեւոր ներկայութիւնը եւ նիւթական առումով ալ՝ Արաբական Ծոցինը։ Ասկէ առաջ ալ գրած եմ այս մասին, որ Հարիրի հանդէս պիտի գայ համարկողի դերով, եւ իր երկու բաց ձեռքերը պարզէ  դէպի Թեհրան եւ դէպի Ռիատ։ Այլ կերպ ու կտրական խօսքերով կամ կեցուածքներով Հարիրի պիտի չկարողանայ իր դերը լաւ կատարել։ Ան նաեւ պէտք է հասկնայ (կարծեմ ատենն է), որ Սուրիոյ նախագահ  Պաշշար Ասատը յաղթեց պատերազմը (հակառակ, որ ներքին պատերազմի պարագային յաղթել բառը սխալ բառ է, սակայն Ասատի տոկոնութիւնը եւ հաստատակամութիւնը տեղ մը եկան ցոյց տալու, որ այս եւ առաջիկայ փուլերուն ան անփոխարինելի է) եւ կը շարունակէ մնալ Լիբանանի կարեւոր հարեւանը, որուն ճամբով ալ կարելի պիտի ըլլայ Լիբանանի ուսերէն հանել սուրիացի հազարաւոր գաղթականներու դերը։

5. Այս բոլորէն անդին ու կեդրոնանալով «Դաւադրական տեսութեան» (ասիկա միշտ ալ կը շահարկուի, յաճախ անտեղի եւ անօգուտ կերպով) մօտեցումներուն ըստ որոնց, բողոքի այս ալիքը Ամերիկայի ձեռագործն է, հոն եւս կայ կարեւոր ըսելիք, որն այն է, թէ ինչ ալ ըլլան հանգամանքները, Լիբանանի մէջ «իրանեան թեւ»ը ՝ «Հըզպալլա»ն անկոտրելի է։ Այս մէկը շատ մեծ երջանկութեամբ չեմ ըսեր, այլ կ՚ըսեմ, որովհետեւ հաւատքի եւ նուիրուածութեան վրայ հիմնուած այս կազմակերպութիւնը (որուն հզօրացումը եղաւ քրիստոնեայ առաջնորդներու նեցուկով կամ ուրիշներու մեծ սխալներուն հետեւանքով) կը շարունակէ մնալ Լիբանանի անվտանգութեան հիմնական երաշխիքը։ Լիբանանցիք կրնայ ըլլալ չեն գիտեր այսքանը, կամ լիբանանցիներէն շատեր կ՚ատեն «Հըզպալլա»ն, որովհետեւ իրենցմէ կազմակերպուած եւ ուժեղ է, սակայն այդ բոլորը մէկ կողմ, որովհետեւ ինչպէս վերը գրեցի «Հըզպալլա»ն եւ անոր առաջնորդը այսօր հանդէս կու գան նախ եւ առաջ Լիբանանի շահերուն ծառայողի դերով։ Կայ իրանեան ազդեցութիւնը, այո կայ իրանեան «աժէնտա»ն, սակայն կայ նաեւ Հասան Նասրալլայի խոհուն մօտեցումը, որ դրսեւորուեցաւ մասնաւորապէս իր վերջընթեր ճառին մէջ, ուր ան կակուղ խօսքեով եւ վերաբերմունքով մեծ բան զիջելով կերպով մը ընդունեց երկրի ցուցարարներու բողոքելու արդար իրաւունքը եւ վերահաստատեց երկրին մէջ բարեկարգումներ կատարելու հարցը։ Վերադառնալով «դաւադրութեան տեսութեան» ինծի համար աւելի քան պարզ է, որ եթէ նոյնիսկ ամերիկացիք այդպիսի խաղի մը մէջ մտած ըլլան, կամ աւելի ուշ մտնեն, անոնք տեղի պիտի տան... Տեղի պիտի տան, եթէ մտածեն, որ Լիբանանի մէջ քաոս ստեղծելով հանգիստ պիտի տան Իսրայէլին ու տեղի պիտի տան, եթէ կը մտածեն, որ «Հըզպալլա»ն «սատանայացնելով» պիտի կարողանան Իրանի հարցին առումով միաւորներ կուտակել, կամ ժամանակաւոր երջանկութիւն պարգեւել Ռիատին ու անոր իշխանութիւններուն։
«Հըզպալլա»ի հարցը անլուծելի չէ, բայց եւ այնպէս այս ճանապարհով չէ։ «Հըզպալլա»ի ռազմական գործօնին լիբանանեան բանակին մէջ համարկման հարցը կարեւոր օրակարգ է, սակայն շրջանը հեռու է այդ ուղղութենէն ու ի՞նչ ակնկալել հաւատամքի վրայ կառուցուած զինեալ միաւորէ մը, որն ամէն օր սպառնալիքներ կը ստանայ Իսրայէլէն։
Ինչպէս վերը նշեցի, Լիբանանի անվտանգութեան երաշխիքը այսօր ալ «Հըզպալլա»ն է, որ պէտք է ըլլայ զուսպ եւ հեռու մնայ Արաբական Ծոցի երկիրները մեղադրելու անտեղի յանկերգներէն։
Միայն այդ կերպ ու միայն Հարիրի-ԱՄՆ-Ռիատ եռեակի ներուժէն օգտուելով ու նաեւ Դամասկոսի ու Թեհրանի հետ հարկողի դերով հանդէս գալով «Հըզպալլա» մասնակից պիտի դառնայ երկիրը այս տագնապէն հանելուն։ Ինչքան ալ ամերիկացիք այս կազմակերպութիւնը «ահաբեկչական» համարեն, կամ պատիժներ տան, շատ լաւ գիտեն (մանաւանդ Սուրիոյ փորձէն մեկնելով), որ «Հըզպալլա»ի դերն անշրջանցելի է ու նոյնիսկ օգտակար՝ շրջանին մէջ խաղաղութիւն կերտելու ու նաեւ իրական ահաբեկիչներուն դէմ պայքար տանելու։
Կարծեմ բաւական երկարեցի, սակայն այսքանը կարեւոր է հասկնալու համար, թէ ինչ ուղղութիւներով կրնան Պէյրութի դէպքերը զարգանալ ու այդ առումով ալ, քանի կողմ, քանի առաջնորդ եւ քանի խաղացող կարող են եւ կրնան դրական քայլեր առնելով երկիրը դուրս բերել ելեւմտական եւ տնտեսական մեծ գահավիժումէն, որմէ շատ ալ հեռու չէ Հայաստանի բարեկամ պետութիւն՝ Լիբանանը։
Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture