«Հըզպալլա» ներողութիւն խնդրեց լիբանանցիներէն. Երեսփոխան Ռաատ կոչ ըրաւ խորհրդարանի տոմարներէն հանել երեսփոխան Մուսաուիի արտայայտութիւնները... Բժիշկները կը պայքարին փրկելու համար ծեծի ենթարկուած 33-ամեայ երեւանցիի կեանքը... Ահաբեկիչները կը շարունակեն կատարել իրենց սեւ գործը. Սուրիական բանակի շարասիւն մը յարձակման ենթարկուեցաւ... Փետրուարեան տօնացոյց...
Հրանդ Տինքի ձեռքերը օդին մէջ մնացին
Հրանդ Տինքի ձեռքերը օդին մէջ մնացին
19 Յունուար 2019 , 12:39

Ինը տարի եւ Հրանդ կը սպասէ արդարութեան:

Մեր օրագրութեան մէջ 19 Յունուարը դարձաւ Հրանդի օր եւ ամէն տարի պահ մը լռեցինք ու վերյիշեցինք անոր մեծ անկումը:

Պրկուած աղեղի պէս զգացական շերտերը կապեցինք մեր սպասկոտ ձայնին մէջ եւ սպասեցինք, որ թրքական «Թուտէյզ զաման»ը, «Հիւրրիյէթ»ը, կամ միւս թերթերը գրեն արդա րութեան յաղթանակի մասին:

Այդ թերթերը գրեցինՀրանդի մահուան մասին:

Բայց ոչ արդարութեան մասին:

Դատավարութիւնները վերածուեցան թատերական ներկա յացումներու:

Դատերն ու դատավարութիւնները մօտեցան մեզմէ:

Բայց Հրանդ Տինք աւելիով հեռացաւ:

Հրանդի արձակած նետը մտաւ մութին մէջ եւ ամէնուր տիրեց արեան խաղ:

Հրանդ դուրս ելաւ իր պատանքէն:

Ամէն մարդ դարձաւ Հրանդ Տինք:

***

Հրանդ Տինք չէին միայն Պոլսոյ փողոցներէն քալող հարիւր հազարները, որոնց անկեղծութեան համար կասկածեցան մեզմէ շատեր:

Հրանդ Տինք չէր միայն Մեսրոպ Պատրիարք Մութաֆեանը, որ մինչեւ այս պահը կը շարունակէ մնալ լուռ ...

Հրանդ Տինք չեն այն բոլորը, որ առ այսօր անոր սպանութիւնը` թուրքը մինչեւ վերջ ատելու դրօշի կը վերածեն:

Հրանդ ատելութեան համար չմեռաւ:

Չմեռաւ վերջնականապէս կնքելու հայ- թուրք ատելութեան շիրմաքարին վրայ:

Իրաւամբ ուրիշ մէկն է Հրանդ Տինք:

Արդեօ՛ք ան մեզմէ մէկն էր:

Արդեօ՛ք ան մեր արիւնոտ յիշողութեան հողին համար պայքարող մարդն էր միայն: Արդեօք ան գիտէ՞ր, որ իր մահը սկիզբ պիտի դառնար նոր ճանապարհի:

Գիտէ՞ր արդեօք, որ իր մահով պիտի բացուէին հարիւր տարի փակ պահուած պատուհանները:

Կամ կ՚երեւակայէ՞ր, որ Ուրֆայէն Մարաշ, Վան ու Տիարպէքիր իրենց դէմքերը վախի շղարշով փակած թաքուն հայերը դուրս պիտի գային իրենց «թաքստոցներէն»..

Թուրքկին գործիչ` Փինար Սէլէք իր «Որովհետեւ Հայ Են» հատորին մէջ ( Երեւան, 2015 ) «Ձեռքերը» խորագրուած հատուածին մէջ Հրանդի հետ իր ունեցած առաջին հանդիպումը նկարագրելով կը գրէ` «Բանտէն դուրս գալէ եւ Նշան Ամջայի կողմէն եկեղեցւոյ պարտէզ հրաւիրուելէն քիչ ժամանակ անցած էր, երբ ան հանդիպեցաւ ինծի:

-Ես Հրանդ Տինքն եմ: Կ՚ուզէի ծանօթանալ քեզի հետ: Մեր նման մարդիկ պէտք է իրար ձեռք մեկնեն:

Անոր մկանոտ խոշոր ձեռքերը լաւ կը յիշեմ: Հրանդ ունէր մշուշոտ աչքեր նոյնիսկ երբ կը ժպտար: Յանդուգն, տաքարիւն, լաւատես մարդ մը, որ կը հրաժարէր թաքնուիլ»:

Թուրք ֆէմինիստը շատ կարճ միջոցի մը մէջ կրցած էր խորապէս զգալ Հրանդի էութիւնը:

-Մկանոտ ձեռքեր եւ մշուշոտ աչքեր:

Իրեն «ժառանգ» տրուած մեծ ողբին մէջէն Հրանդի աչքերը կը պատմէին Արեւմտահայաստանի գաւառներու մեծ ողբին մասին:

Ողբի մը մասին, որ արցունք չունեցաւ:

Արցունքը կը չորնար լռութեան եւ ամայութեան մէջ:

Իսկ անոր ձեռքերը` խոշոր եւ մկանոտ կը դառնային բաց ափեր:

Նոր սկիզբ մը կերտելու համար Հրանդի ճիգը կը մնար կիսատ:

Հրանդի խոշոր ձեռքերը մինչեւ հիմա պարզուած են օդին մէջ:

Ու չեղաւ մէկը, որ միւս ափէն հասնէր ու նկատէր իր պատգամին իմաստը:

Հրանդին համար կարեւոր էր թուրքը:

Շատ պարզ ըմբռնումով մը ան կը բացատրէր «միասին ապրելու հեռանկար»ին մասին:

Անոր այս մօտեցումն էր, թերեւս, որ Սփիւռքի բոլոր թէժ կէտերուն մէջ պիտի չընդունուէր ու քննադատութեան տարափ մը թափուէր իր գլխուն:

Ու ապա անոր սպանութիւնը կը դառնար պսակը` այս պատմութեան:

Հրանդ կը նստէր նահատակի աթոռին, առանց որ անոր

գործին իմաստը, անոր պատգամները եւ անոր արձակած նետերը տեղ մը հասնին:

Միասին ապագայ մը կերտել:

Պիտի ըսէք,- ինչպէ՞ս:

Միասին նստիլ նոյն սեղանին:

Հարց պիտի տաք,- ի՞նչ ապաւէնով:

Այս հարցումներուն պատասխանը ես ալ չունիմ, բայց գիտեմ, որ Հրանդ այդ ճանապարհին հաւատաց:

Խօսքի ճանապարհին:

Ու խօսողը, ճանապարհներուն վրայ լոյսի կտորներ «ցանող»ը պիտի չյոգնի:

Հրանդ երբեք յոգնիլ չգիտցաւ:

Ու այսօր ալ, մինչեւ այս պահը անոր ձեռքերը ճերմակ աղաւնիներու պէս բացուած կը մնան օդին մէջ:

Բայց այդ աղաւնիները վախի կամ սարսափի խնդիր չունին:

Որովհետեւ Հրանդի ու անոր ձեռքերուն ժամանակը դեռ չէ հասունցած:

 

Սագօ Արեան

«Արարատ»

2016

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture