Արդէն յստակացաւ. Ռուսական կործանիչը վար առնուած է սխալմամբ. Մոսկուա կը սպառնայ Իսրայէլին... Հայաստան կը մտնէ աշնանային եղանակ... Տէր Զօր. Կը շարունակուին թէժ մարտերը... Գիւղական Օրագիր. Գիւղ Ուշի (ԺԲ.)...
«Գիտէի, որ ծանր հիւանդ էր ու գոյժը այդ պատճառով ալ շատ ցնցիչ չէր»
«Գիտէի, որ ծանր հիւանդ էր ու գոյժը այդ պատճառով ալ շատ ցնցիչ չէր»
17 Յունիս 2018 , 13:50

Արա Սանճեան-պատմաբան. Լիբանան/ԱՄՆ 

 

Ցաւալի է Կիրակի առաւօտ արթննալ ու իբրեւ առաջին գործ Իկոր Մուրատեանի մահուան առթիւ ֆէյսպուքեան գրառում կատարել։

Գիտէի, որ ծանր հիւանդ էր ու գոյժը այդ պատճառով ալ շատ ցնցիչ չէր։ Բայց ամէն պարագայի բարձր պէտք է գնահատել պատմական անձնաւորութիւն մը, որ 1988-ի առաջին ամիսներուն արդարութեան ձգտող հայութեան երազանքներուն կիզակէտն էր։

Գրելիքս հաւանաբար շատ տարբեր չըլլայ հասակակիցներուս տպաւորութիւններէն ու զգացումներէն։ Ես ալ` իբրեւ երկրորդ կուրսի սփիւռքահայ ուսանող, ներկայ կ՛ըլլայի զանգուածային հանրահաւաքներուն` հազիւհազ հասկնալով իր ռուսերէնը։ Ականատեսն էին այն հանրահաւաքներուն, երբ 1988-ի Մայիսին, Տէր Պետրոսեան, Մանուկեան, Մանուչարեան եւ ընկերներ զինք «գահընկէց» ըրին ու դարձան նոր Ղարաբաղ Կոմիտէն։ Յետոյ, հեռացաւ լուսարձակներէն, բայց խորհրդային իշխանութիւնները տակաւին զինք բաւական վտանգաւոր կը համարէին ու իրեն յաջորդած Ղարաբաղ Կոմիտէի անդամներուն հետ զինք ալ բանտարկեցին Դեկտեմբեր 1988-Մայիս 1989 ամիսներուն։

Աւելի ուշ, 1990-ական թուականներուն Մուրատեանը մօտիկէն ճանչնալու առիթ ունեցայ երբ` ՀՅ Դաշնակցութեան աջակցութեամբ մի քանի անգամ Լիբանան այցելեց` աշխարհաքաղաքական հարցերու մասին ուսումնասիրութիւն կատարելու համար։ Մի քանի գիրքեր ալ հեղինակեց այդ մասին։ Չեմ յիշեր թէ ինչպէ՛ս դասաւորուեցաւ մեր առաջին հանդիպումը, բայց յետոյ անոնք կանոնաւոր բնոյթ ստացան։ Ընդհանրապէս կը խօսէինք յոյժ ժամանակակից իրադարձութիւններու մասին ու քիչ անդրադարձանք 1988-ին։ Ինչ որ վերջինիս մասին բանաւոր լսեցի իրմէ, օր մը կը գրեմ։ Շատ բան չէ, բայց հետաքրքրական է։

Հիմա կ՛ուզեմ աւարտել այն յոյսով, որ մեր պատմութեան գիրքերուն մէջ չենք մոռնար իր ներդրումը։ Իր ետին կուսակցութիւն մը չձգեց որ իր արժանի կամ չափազանցուած պանծացումով զբաղի։ Ատոր համար ալ, Իկորի պարագային, արհեստավարժ պատմաբաններուն վրայ ինկած պարտաւորութիւնն աւելի մեծ է։


 

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture